X
تبلیغات
آیت الله دکتراسماعیل گندمکار

آیت الله دکتراسماعیل گندمکار

فلسفی / عرفانی / تاریخی /اجتماعی/کلامی/تفسیری/فقهی /اصولی/قرآنی/ایرانشناسی





دکتر اسماعیل گندمکار :

زاویه گرفتن ازفرهنگ اهل بیت (ع ) ، مقام معظم رهبری و مراجع عظام تقلید موجب انحراف است .

تمام کسانی که از روحانیت و حوزه ها و مراجع عظام تقلید و علی الخصوص ولایت اهل بیت (ع)فاصله گرفته اند منحرف شده اند. البته در عصر غیبت امام عصر (عج )زاویه گرفتن از ولایت فقیه نیز موجب حرکت در صراط مغضوبین و ظالیین می شود.

 بعضی ها دم از عرفان می زنند و از ولایت هم زاویه می گیرند این افراد از اول عارف نبوده اند . وبا زور تبلیغات و شانتاژ های ژور نالیستی خود را عارف جا زده بوده اند.

عرفانی که در مسیر ولایت نباشد جهالت است نه عرفان.

عارف واقعی در صراط ولایت حرکت می کند .و همیشه شاقول و معیار امامت امت اسلامی را مد نظر دارد.

دولت و همه ارگانها محتاج هدایت الهی هستند . و دولتمردان بیش از دیگران نیازمند معنویت و ولایت اند. ارتباط با مراجع عظام تقلید و دیدار های مستمر رهبری معظم انقلاب اسلامی دارای آثار روشنگرانه و برکات معنوی برای همه اقشار است . عرفان ولایت و ولایت عرفان راهگشا و چراغ هدایت است . استفاده دانشگاه هیان از فضلا و مجتهدان متقی حوزه های علمییه موجبات نور و رحمت است.دیداردانشجویان و اساتید و اعضای علمی مراکز آکادامیک معرفت الهی و قرآنی دانشگاهیان و مراکز علمی را بیش از پیش افزون می کند.

دکتر گندمکار در ادامه فرمودند : طلاب حوزه های علمیه باید پتانسیل لازم برای جوابگویی به سوالات و نیازهای جوانان را در خود ایجاد کنند.

امروز تمام دنیای اسلام و حتی غربی ها به حوزه های علمیه چشم دوخته اند .

طلاب باید حداقل یک زبان زنده بین المللی مثل انگلیسی را یاد بگیرند.

 هر طلبه ای باید یک وبلاگ داشته باشد .حاصل مطالعات خود را برای عموم به نمایش بگذارد . امروز روحانیت وظیفه جهانی و بین المللی دارد.

روحانیت باید ارتباط خود را با هنر ادبیات روز ورمان سینما تئاتر فیلم و انواع هنرها باید برقرار کند . وبا زبان هنر با مخاطبان خود ارتباط برقرار کند . شما باید جوابگوی دوران مدرن و پست مدرن باشید. ما به طلاب فقیه اصولی ادیب هنرمند جامعه شناس روانشناس و به روز شدیدا محتاجیم .

وقت خود را به مسائل جزئی هدر ندهید کارهای بزرگ و تازه انجام دهید . خلا ها را شناسائی کنید و پر کنید . ما در برهه خاص و ویژ ه ای از زمان واقع شده ایم .

متخلق شدن به اخلاق الهی اهل بیت (ع)برای همه ما لازم و ضروری است.

شور و شوق خود را تقویت کنید با انگیزه و با نشاط درس بخوانید . خاصییت حرف اهل بیت جذب قلوب انسانها ست .  ما وسیله ای هستیم معارف اهل بیت را بفهمیم و بفهمانیم.خدا ی سبحان هرکس که در صراط مستقیم حرکت کند را یاری و هدایت می کند. به شرط آنکه کارش برای خدا خالص باشد.  معیار حرکت ولائی است . ما معیار داریم. شاخص ولایت اهل بیت (ع ) و در زمان غیبت ولایت فقیه است.

بنده برای شما دعا می کنم وشما هم دعا کنید که همه ما بتوانیم در پیشگاه امام عصر( عج) روسفید باشیم.

 حمایت از مقام معظم رهبری و حرکت در خط نورانی وی آزامش قلب ایجاد می کند. دشمنان از شما می ترسند چون شما از خدا می ترسید.

 دشمنان خیلی ظعیف تر از تصور شما هستند که فکر می کنید.

قرآن می فرماید: (( ان الباطل کان ذهو قا))  باطل مثل کف روی دریاست .

در جنگ نرم پیروز ی با فرهنگ اهل بیت (ع ) است.

 چون قدرت اهل بیت(ع) منشعب از قرآن کریم است.

شما هم سعی کنید جوانها را به شاگردی امام صادق (ع ) و سربازی امام زمان (عج) دعوت کنید.

در قیامت از آثار و برکات نوکری اهل بیت (ع )،  قرآن و رسول اکرم محمد مصطفی (ص) بهر ه مند خواهیم شد .  انشاءالله

                                                                 جلسه حوزه تخصصی قاسم ابن الحسن ع تهران.در جمع شاگردان دوره تخصصی تفسیر و کلام.

+ نوشته شده در  یکشنبه 1391/05/01ساعت 11:55  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 

 

 

تعریف اعداد یک تا سی وسه در فراماسونری

در مجامع و فرهنگهای مختلف دنیا اعداد معانی متفاوتی دارند.

در لژهای فراماسونری نیز اعداد تعاریف و معانی خاصی دارند که بر اساس تعاریف آنها می توان از نمادها، گفته ها و رفتار ماسونها رمزگشایی کرد.در این مقاله سعی شده تا خوانندگان محترم با معانی اعداد 1 تا 33 از دیدگاه فراماسونها آشنا شوند.

عدد یک :

یک به معنی “احد” و “واحد” و رمز خدای یگانه است. از طرفی هم حرف اول الفبا یعنی الف را بیان میکند.بالاخره رمز اولین انسان است که به دست موجودی ماورای طبیعت خلق شده است.

عدد دو:

این عدد مظهر علم است . عدد دو مظهر هلال ماه و زن نیز هست . در جهان امروز دنیا را مرکب از دو چیز میدانند “اتم” و “فضا”.

عدد سه:

این عدد یک عدد کامل است .مثلث یا سه ضلعی در نزد فراماسونها اهمیت و احترام خاصی دارد زیرا تثلیث را نشان میدهد. در کذاهب و مکاتب دیگر نیز عدد سه نقش مهم دارد. مثلاً : در دین مسیحیت به پدر ، پسر و روح القدس اشاره دارد. درکیش هندوان از برهما(خالق)،ویشنو(حافظ) و شیوا(هادم) صحبت به میان میاید. درکیش پارسیان اهورامزدا(هرمزد) با وهومنو، و آشاوهیشتا(Asha Vahista) همراه میشود. در کیش اهل تب سخن از آمون،موت و خونسو است. در کیش قدمی منفیس پتاه(Ptah)،سکمت(Sekhmet) و نفرتوم وجود دارد. در مصر قدیم به ایسیس، اوسیریس و هوروس اشاره دارد. در علم کیمیا ، گوگرد،زیبق و نمک به عنوان سه عامل نر ، ماده و خنثی شناخته شده اند. در علم حکمت ما از خود میپرسیم”ازکجا امده ایم”،”کیستیم” و “به کجامیرویم”؟

در مورد زمان همیشه به گذشته،حال و اینده اشاره میشود.بالاخره در قانون ثلاث عالم طبیعی،عالم بشری و عالم الهی وجود دارد. ماسونها برای شروع و ختم فعالیت های لژ 3 ضربه میزنند. و نیز در زمان پذیرش داوطلب عضویت به درجه ی شاگردی ،جریان تایید شاگرد تازه وارد با سه ضربه ی شمشیر اعلام میگردد.شهسواران نیز با سه ضربه تقدیس میگردند.ماسونها به دنبال اسم خود و یا به رمز در اوردن هر اسمی از سه نقطه استفاده میکنند.
عدد سه مظهر تولد ، زندگی و مرگ نیز هست.از طرفی نیز هر مثلثی سه گوشه دارد. در مثلث هایی که در معابدترسیم میشود سه گوشه نشانه “حکمت،قدرت،جمال یا دانایی و زیبایی” است. در کارگاه فراماسونری نیز سه ستون با اسامی اخیر وجود دارد. که وجه تسمیه استاد ارجمند،نگهبان اول و نگهبان دوم است. با سه ماسون یک لژ تشکیل میشود و در هر لژ برای رسیدن به استاد باید از سه پله بالا رفت . شعار ماسونری از سه جزء آزادی،برابری و برادری تشکیل میشود. سه رکن درجات عالی فراماسونری عبارتند از ایمان،امید و احسان. معابد ماسونری به یاد بود حضرت سلیمان(ع) سه پنجره دارد. در دین مسیح به سه رنگ سفید، آبی و قرمز به ترتیب برای پدر،پسر و روح القدس اشاره دارد.کمربند پاره ای از کشیش ها نیز دارای سه گره به نشانه عفاف،فقر و اطاعت است.

عدد چهار: چهار علامت مربع، چاکرای هند،حصاری که پناه میدهد و یا زندانی میکند،چهار جهت اصلی،چهار گوشه صلیب یا جمع اضداد است.چهار رکن شهسواران رزکروآ(اگر اشتباه نکنم منظور همان رز صلیبی هاست) 1-زمین به نشانه تن و جان 2-هوا به نشانه عقل و فلسفه 3- آب به نشانه تحرک و مذهب 4- آتش به نشانه روح.

این عدد رمز چهار دوره دوره حیات ، کودکی، نوجوانی،بلوغ و پیری است.از طرف دیگر هر سال 4 فصل دارد . چهار طبقه اجتماعی هندوستان عبارتند از:برهمنان(روحانیون که خود را زبان خدا میپندارند)،کشوتریا(سپاهیان که بازوان خدا خدا محسوب میشوند )،وایسا(کشاورزان که ساق پروردگار به حساب می ایند)،وسادرا(کارگران که پای خالق را میسازند).در هندسه مربع و مستطیل چهار ضلع و چهار زاویه دارند.معابد مسیحیان و کارگاههای ماسونها نیزبه همین شکل است.صفحه شطرنج مکعب عدد چهار است زیرا 64 خانه چهار گوش دارد. از خلقت عالم تا تولد مسیح نیز 64 نسل به دنیا آمده بودند .کنفوسیوس نسل 64 از پلوانگ تی موسس سلسله پادشاهی چین بود. خانواده مادر بودا متصف به 64 خصلت بودند. بالاخره سبکهای چهار گانه معماری عبارتند از دوریک ، ایونیک ، کورنیتن و تسکان.

عدد پنج:

سطوح پنج ضلعی مظهر آزادی فکر بشر است.بشر پنج حس دارد.فیثاغورث ستاره پنج شاخه را علامت حق شناسی میشمرد و تمام شاگردانش باید میتوانشتند بدون آن که قلم از روی کاغذ بر دارند یک پنج ضلعی ترسیم کنند.پنج شاخه ستاره درخشان در مصر مظهر پسر و علامت تحریک بود. اگر سیبی را از وسط(به صورت افقی) به دو نیم کنیم ستاره پنج پر در وسط ان دیده میشود. احتمالاً به همین دلیل سیب نخستین مظهر گناه بشر محسوب شده است.قبایل اتیروسک (Etrusques) و رومیان قدیم عدد پنج را مظهر ازدواج میدانستند. کیش مانی نیز پنج درجه دارد: صدیقین که فرزندان غیب هستند، معلمین که فرزندان علم حلم اند، کشیشان که ابنای عقل هستند، مستمعین که فرزندان علم اند و سماعین که ابنای فطنت هستند. پنج نفر ماسون یک لژ کامل را تشکیل میدهند

عدد شش:

ستاره شش گوش دو مثلث تو در تو نشانه نر و ماده است این ستاره نماینده دانش و الهام است . سپر داوود هم شش گوشه دارد.(عجیبه که در مورد عدد شش بیشتر توضیح نمیده!!!!)

عدد هفت:

هفت عدد کامل و پاک است و میگویند شگون دارد هفت سیاره در اسمان سرنوشت بشر را معین میکنند. زمانی که میسح را بر صلیب میخکوب کردند هفت نقطه بدنش زخمی شد.اصحاب کهف هفت نفر بودند. خصایل فاضله بزرگان دین هفت است. در مذهب مسیح هفت مورد تشریفات مذهبی وجود دارد ، و گناهان کبیره نیز هفت مورد است. مواهب روح القدس را هفت مورد میدانند. طیف منشور هفت رنگ دارد. موسیقی نیز هفت نت دارد . هر هفته هفت روز دارد و هر روز هفته منسوب به یکی از سیارات است یعنی :شنبه خورشید ،دوشنبه ماه(قمر)،سه شنبه مریخ، چهارشنبه عطارد، پنج شنبه مشتری،جمعه زهره.یکشنبه از نظر مسیحیان روز خداست. آسمان هفت طبقه دارد. دریا و خشکی هر کدام هفت قسمت دارند. چنگ آپولون دارای هفت سیم است که به هفت روز هفته اشاره دارد. در ایین مهر کسانی که میخواستند سفر ایین مزبور را ببینند باید از نردبانی که هفت پله داشت بالا میرفتند، و پله های مزبور هرکدام نماینده ی یکی از سیارات هفتگانه بودند.آنها هفت درجه به شرح زیر داشتند : سپاهی ، شیر ، زاغ ، پارسا ، برنا ، مهر ، و پیر.در فراماسونری هم استاد ارجمند برای رسیدن به کرسی استادی باید درست مانند نردبان مهر از هفت پله بالا رود.نردبان یعقوب هم هفت پله دارد و به عقیده ماسون ها پله های بالایی ان به آسمان می پیوندد. حضرت سلیمان معبد اورشلیم را در هفت سال بنا کرد. سن رمزی استاد ماسون هفت سال است . هفت نفر ماسون یک لژ کامل را تشکیل می دهند. دور سر ستون های کارگاه ماسونی هفت ردیف زنجیر میپیچند.بعضی ماسون ها معتقدند که زنجیر اتحاد ماسون ها باید هفت گره داشته باشد و این گره ها را دریاچه عشق مینامند. ضمناً عدد ویژه افزار یار در ماسونری همان عدد هفت است . حرف (G) در الفبای لایت مطابق حرف (ز) در الفبای ابجد است و هر دو حرف هفتمین حرف الفبای همان زبان هستند. ماسون ها این حرف را در وسط ستاره درخشان مینشانند. عطار هفت شهر عشق را گشت. این هفت شهر عبارت بودند از طلب، عشق،معرفت،استغنا ، توحید،حیرت،و فنا. صوفیان نیز هفت طبقه به شرح زیر داشتند:اقطاب،ابدال،اخیار،اوتاد،غوث،نجبا و نقبا.

عدد هشت:
این عدد چهاربرابر عدد دو و دو برابر عدد چهار است بهشت هشت قسمت دارد.

عدد نه:

نه(9) عدد اهام بخش دانشمندان و نویسندگان است. فیثاغورث الهه های 9گانه را به سه قسمت به شرح زیر تقسیم کرده بود:
خداوندان علوم غریبه و مقدس:اورانی(Uranie) ، پولیم نی(Polymnie)، ملپومن(melpomene)
خداوندان علوم بشری یا صفا و پاکی :کالیوپ(Kalliope)،کیلو(Kilio) ،اوترپ(Euterpe)
خداوندان علوم عناصر و نباتات و حیوانات یا تعلیم:ترپسکیور(Trpsichore)، اراتو(Erato) ، تالی(Thalie).
طبیعت 9ماه وقت لازم دارد تا نطفه را در شکم مادر به صورت یک کودک در آورد. در کلیسای مسیح سرود فرشتگان 9 سرود است.بعضی ماسون ها معتقدند زنجیر اتحاد باید نه حلقه داشته باشد. عده ی استادانی که در جست و جوی حیرام بودند 9 نفربود . تعدا ضربه های درجه استادی هم 9 ضربه است.

عدد ده:

این عددی کامل و جامع کلیه مراتب الهی به شرح زیر است:
1(احدیت یگانه پرستان)+2(دوگانگی ادیان آسیای شرقی و مرکزی)+3(تثلیث مسیحیان)+4(مربع مقدس یهود)=10
به عقیده فیثا غورث عدد ده جامع تمام علوم است زیرا علاوه بر نه علم ذکر شده برای عدد نه ،علم الهی هم وجود دارد که جمعاً علوم ده گانه را بوجود میاورد.

عدد یازده:

این عدد مظهر سعی و تلاش و نماینده شدت است. در کتاب ودا امده است:”ای خدایانی که در آسمان یازده نفر،و در زمین یازده نفر، و در میان هوا به تعداد یازده نفر در سعادت جاوید به سر می برید، قربانی ما را قبول کنید.

در ماسونری عرض حمایل استاد یازده سانتی متر است یعنی مجموع ستارگان پنج پر وشش پر. در جه ی سی و سوم (33) ماسونری نیز حاصل ضرب در جات سه گانه اصلی بدوی در عدد یازده است.

عدد دوازده(12):

این عدد حاصل ضرب سه در چهار و عددی باشگون است. عده ی حواریون 12 نفر بود. مانویان معتقدند که خداوند در روی زمین بزرگوار دارد که نامشان “جاویدان پرکار توانا” است. منطقة البروج دوازده است. دوازده حلقه مظهر طناب مسامی است که مصریان بکار می بردند. دور سالها بر اساس نظر حکمای ترکستان دوازده سال به شرح زیر است: موش،گاو،پلنگ،خرگوش،نهنگ،مار،اسب،گوسفند،میمون،مرغ،س​گ و خوک. هر روز دوازده ساعت و هر شب دوازده ساعت دارد. سال دوازده ماه دارد. تعداد ثانیه های یک دقیقه 60 ،یعنی مضربی از دوازده است. بعضی ها می گوند زنجیر اتحاد نزد ماسون ها دوازده حلقه دارد. ستون های لژ ماسونری دوازده عدد است. چهار عدد در ضلع شمالی، چهار عدد در ضلع جنوبی، دو عدد در ضلع غربی ، دو عدد در ضلع شرقی.

عدد سیزده(13):

این عدد را شوم می دانند، شاید به این دلیل که در شب مرگ حضرت عیسی(ع) سیزده نفر بر سر میز حاضر بودند. نفر سیزدهم کسی بود که به حضرت عیسی(ع) خیانت کرد.روز سیزدهم صفر و روز سیزدهم نوروز ایرانیان نحس شمرده میشد.
( موارد مطرح شده بخصوص شوم دانسته شدن 13 عجیب به نظر نمیرسه!!؟!؟!؟)

عدد چهارده(14):

این عدد مظهر پیروزی و تلاش برای پیروزی است. فاصله ی آدم(ع) تا عیسی(ع) بر اساس انجیل چهارده نسل بوده است. به همین دلیل ستون های کلیساهای بزرگ را به صورت سه ردیف چهارده ستونی میسازند.

عدد پانزده(15):

این عدد علامت آزادی و آزادگی و حاصل ضرب سه در پنج است. اگر دو عدد تشکیل دهنده 15 را با هم جمع کنیم عدد 6 به دست می اید که مظهر زیبایی و هماهنگی است.

عدد شانزده(16):

این عدد حاصل ضرب چهار در چهار،مظهر سقوط بشر در ماده، و نماینده کفر بشری است. می گویند 4*4 به مفهوم تبلیغ انجیل در چهار گوشه دنیاست.

عدد هفده(17):
این عدد مظهر عدالت، و مجموع ارقام ان هشت است. هفده امید بشر بعد از مرگ است.

عدد هجده(18):

دوبار 9 است. برای سلوک باید هجده علم به شرح زیر را کسب کرد:معرفت دنیا،معرفت کار دنیا،معرفت آخرت،معرفت کار آخرت،معرفت مرگ،معرفت حکمت مرگ، معرفت شیطان، معرفت امر شیطان،معرفت علم، معرفت علم ملک، معرفت نبی، معرفت سخن نبی، معرفت ولی ، معرفت سخن ولی، معرفت خود،معرفت امر خود، معرفت امر خدا.

عدد نوزده(19):حاصل جمع دو رقم این عدد ، عدد واحد اصلی یعنی 10 را می دهد.

عدد بیست(20): این عدد مرکب از دو ده و در نتیجه نماینده ی هماهنگی است.

عدد بیست و یک (21):حاصل ضرب هفت در سه و نماینده ی پیروزی از راه کار و کوشش است.بیست و یک
هفت ساله ی سوم زندگی بشر را نشان میدهد و سال شروع مسئولیت است.

عدد بیست و دو (22):این عدد هدف و پایان همه کوشش ها و تلاش هاست.

برای اعدادبیست و سه تا بیست و هفت مطلب خاصی وجود ندارد.

عدد بیست و هشت(28):این عدد حاصل ضرب دو عدد با شگون هفت و چهار و علامت نهضت پیروزمندانه است.

برای اعداد بیست و نه تا سی دو مطلب خاصی وجود ندارد.

عدد سی و سه (33):سن مسیح(ع) در زمان مرگ سی و سه سال بود. این عدد عالي ترین درجه ماسونری را که همان بزرگ بازرس کل باشد را نشان میدهد.

منبع:فراماسونری چیست(ابراهیم الفت حسابی)

+ نوشته شده در  شنبه 1391/04/31ساعت 14:31  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 

نئو فراماسونری در عرصه جنگ نرم

یکی از خصوصیات و ویژگی های تشکیلات فراماسونری،نو به نو شدن در هر زمان و منحرف نمودن اذهان از سازمان اصلی شمار می آید

این ویژگی تقریبا از همان دوران نخست شکل گیری این تشکیلات مخوف صهیونی در عملکردها و تحرکات آن ، بارز و مشخص بود. مثلا درحالی که اساس تشکیلات فراماسونری از همان نخستین سالهای اولیه هزاره دوم میلادی و پس از اولین جنگ های صلیبی توسط فرقه موسوم به شوالیه های معبد شکل گرفت و به تدریج در سراسر اروپا گسترش پیدا کرد اما در تواریخ رسمی، تاریخ شکل گیری نخستین لژهای ماسونی را مربوط به قرن هجدهم و تشکیلات بنایان آزاد و اشخاصی مانند دژاگولیه دانستند.

یا تا همین اواخر شرکت این تشکیلات را در انقلاب های فرانسه و آمریکا انکار می کردند و یا نفوذ سیاسی ، فرهنگی ، اقتصادی آن را در مراکز قدرت منکر می شدند.

به عنوان مثل تا سالیان دراز، حضور اعضای لژهای مختلف ماسونی در نهادهای قدرت دوران قاجار و پهلوی تکذیب می شد و اصلا وجود چنان تشکیلاتی را افسانه جلوه می دادند. اما مسائل مختلف و افشاگری برخی روحانیون و نویسندگان مبارز در سطح داخل و خارج باعث برافتادن پرده های راز و رمز این تشکیلات مخوف در همان سالها گردید.

نئو فراماسونری در عرصه جنگ نرم

تشکیلات فراماسونری معمولا در شرایطی که به تدریج پرده از رازهایش بر می افتد ، شروع به پوست اندازی و نو به نو شدن می نماید و خود طی برنامه هایی سیستماتیک شروع به افشاگری علیه سازمان قبلی که از حیض انتفاع افتاده و به اصطلاح دیگر سوخته به حساب می آید، می کند. این مسئله در طی دهه ۱۳۴۰ شمسی مقارن با دهه ۶۰ میلادی نیز اتفاق افتاد. در طی این سالها ناگهان ۳ جلد کتاب توسط اسماعیل رایین درباره تشکیلات فراماسونری ایران و لژهای مختلف و اعضای آن تحت عنوان ” فراموشخانه و فراماسونری در ایران ” به چاپ رسید . این اتفاق که برای نخستین بار در ایران رخ می داد، آن هم در شرایطی که مراکز سیاسی و اقتصادی و فرهنگی کشور در تیول تشکیلات فراماسونری بود، رویداد حیرت آوری می نمایاند.

اما بعدا مشخص شد که در آن سالها ، تشکیلات فراماسونری در ایران مشغول به اصطلاح پوست اندازی بوده و لژهای مختلف را در یک سازمان بزرگ تحت عنوان لژ بزرگ ایران متشکل می کرده که در راس آن شریف امامی ( یکی از معدود ماسون های درجه ۳۳ ) حضور داشته است. سالها بعد که خاطرات اسداله علم (وزیر دربار شاه) انتشار یافت ، روشن شد که اساسا هزینه و امکانات انتشار کتاب های ۳ جلدی اسماعیل رایین توسط ساواک تامین شده بوده است.

در آن ۳ جلد کتاب اگرچه به درستی سازماندهی، چارتر تشکیلاتی و چگونگی عضویت و اسامی بسیاری از ماسون های ایران چاپ شده بود اما از عملکرد سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی شان و همچنین تاثیر در تصمیم گیری های مراکز قدرت رژیم شاه سخنی به میان نیامده بود . علاوه برآن  درباره تشکیلات جدید یعنی لژ بزرگ ایران نیز مطلبی درج نشده بود. ضمن اینکه قدرت این تشکیلات به رخ مردم کشیده شد و به نوعی رعب و وحشت در دل به خصوص طبقه به اصطلاح روشنفکر و شبه روشنفکر ایجاد گردید.

در طی سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، خیلی ها به دنبال همان تشکیلات و سازمانی بودند که با چارتر مشخص در کتاب رایین افشاء شده بود. درحالی که سالها پیش از آن افشاگری، کل تشکیلات به لحاظ سازماندهی و ارتباطات ، اساسا تغییر کرده بود!

سومین مثالی که می توان درباره خود افشاگری های تشکیلات فراماسونری ارائه نمود ، موجی است که از اوایل هزاره سوم و پس از علنی شدن جریان آخرالزمان گرای صلیبی/صهیونی در جهان به راه افتاد و تعداد زیادی مقاله و کتاب در این باب به چاپ رسید و فیلم های متعددی نیز برهمین اساس ساخته و با سر و صدای بسیار برپرده سینماهای جهان نقش بست که مهمترین آنها سه گانه “دن براون” یعنی “رمز داوینچی” ، “فرشتگان و شیاطین” و “سمبل گمشده” بود که دو قسمت اول توسط ران هاوارد کارگردانی شده و طی سالهای ۲۰۰۵ و ۲۰۰۷ اکران گردید. کار به جایی رسیده که حتی شبکه های تلویزیونی معلوم الحال ماسونی مانند BBC و VOA نیز در فیلم های مستندی به افشای اسرار سازمان فراماسونری می پردازند!

در این کتب و فیلم ها بسیاری از اسرار کهن ماسونی برملا شد و علاوه براینکه به اصطلاح اطلاعات سوخته ماسونی در معرض دید عموم قرار گرفت ، یک نوع قدرت نمایی روانی هم توسط این تشکیلات صورت پذیرفت. این در حالی بود که تشکیلات ماسونی سالها پیش از آن بازهم پوست اندازی کرده و در شکل و شمایل جدید فرقه ها و شبه عرفان ها و صدها و هزاران فرقه به اصطلاح معنویت گرا ظهور یافته بود.

تلاش برخی خبرنگاران و نویسندگان و کارشناسان در ایران و دیگر کشورها موجب شد تا برخی مراکز مهم تصمیم گیری فراماسون ها همچون بیلدربرگ یا کمیته ۳۰۰ در معرض افشاگری قرار گیرند و خیل اسناد و مدارکی که خصوصا در سالهای پس از انقلاب درباره نفوذ و کارنامه سیاه تشکیلات ماسونی در جریان بسیاری از فجایع تاریخی ایران و جهان انتشار یافت، باعث گردید تا این تشکیلات نهان روش، دست به یک موج دیگر خودافشاگری بزند که این بار ظاهر گرایی ، رواج سطحی نگری و دور ساختن افکار عمومی از حوزه های نفوذ تشکیلات فراماسونری (اعم از سیاسی و اقتصادی و نظامی و به خصوص فرهنگی و هنری) در دستور کار قرار گرفت.

نئو فراماسونری در عرصه جنگ نرم

به دنبال تولید فیلم هایی مانند”رمز داوینچی”،”فرشتگان و شیاطین”،”گنجینه ملی”و …مجموعه های مستندی نیز تولید شد که اذهان را از شاخص های حضور افکار ماسونی در عرصه های فرهنگی و هنری و علمی به سوی ظواهر و نمادها و برخی اطلاعات سوخته مانند بازخوانی ساختارهای قدیمی این تشکیلات سوق دادند . نمونه فیلم هایی از این نوع را افرادی مانند “دیوید اک” جلوی دوربین برده که با هزینه تشکیلات فراماسونری در سطوح وسیعی نیز در سراسر جهان پخش شد.

متاسفانه افشاگری های انحرافی و فریبنده امثال “دیوید ایک” بر برخی از محققان و افراد و گروههای ضد ماسون در ایران و جهان تاثیر گذارد و آنها را به جای تعمق در تفکرات و شاخص های اندیشه های ماسونی و بررسی نفوذ و رخنه عناصر آن در عرصه های فرهنگی و علمی و طراحی برنامه های سیاسی/اقتصادی برای قبضه نمودن مراکز قدرت ، به افراط در نمادگرایی و سمبلیسم ، اصلی کردن این نمادها و سمبل ها در تحرکات ضد ماسونی بسنده کردند که بعضا این افراط های غیر واقعی به سطح لوث نمودن فعالیت های ضد ماسونی کشیده شد.

از این دست آثار می توان به مجموعه مستند “Arrival” اشاره کرد که با نام “ظهور”در ایران تکثیر و توزیع شده است.در این مجموعه ضمن پرداختن افراطی به نمادها و نشانه های مختلف ماسونی ، از تحلیل اندیشه ها و تفکرات مخرب فراماسونری به شدت پرهیز شده و مخاطب را در سطح یک سری ظواهر نگاه داشته و به وی اجازه نمی دهد که پدیده فراماسونری را در عمق اندیشه و فکر ، بررسی و تحلیل نماید. چنین گرایشی متاسفانه در برخی از سخنرانان داخلی که بعضا در دانشگاهها و مراکز علمی و آکادمیک نیز برنامه دارند ، مشهود است که به دلیل عدم حضور فعال  محققان و پژوهشگران معتبر این حوزه در محافل و مجامع علمی ، بعضا بازار داغی هم پیدا کرده اند.

به نظر می آید برای تشخیص چنین جریانی و تلاش جهت تصحیح مسیر فعالیت عناصر یاد شده ، کافی است که به برخی از شاخصه های بارز تشکیلات ، تفکر و اندیشه فراماسونری که اساسا ریشه  در تاریخ این تشکیلات داشته و با گذر زمان هم هیچ تغییری نکرده  توجه نماییم:

۱ – نمایاندن فراماسونری به عنوان یک ایده و سازمان مستقل سیاسی و فکری و دور ساختن آن از هرگونه شائبه صهیونیستی در حالی که بنا به نوشته ها و اسناد مختلف و کهن صهیونی ، تشکیلات فراماسونری شاخه ای از امپراتوری جهانی صهیونیسم محسوب شده و از دیرباز به عنوان بازوی سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی آن عمل کرده است.

۲ – باستان گرایی مهمترین شاخصه تفکر امروز فراماسونری است. تفکری که از همان زمان ورود نخستین فراماسون ها به این سرزمین ترویجش در دستور کار قرار گرفت. عمده هدف نیز نه احترام و اکرام تاریخ باستان یا گذشته مثلا باشکوه این آب و خاک بلکه تنها و تنها القاء این فریب و نیرنگ تاریخی بود که ایران دارای تاریخ باشکوهی از ۲۵۰۰ سال پیش به این سو بوده ( یعنی بدون تعارف ۵۰۰۰ سال تاریخ مشخص قبل از آن را نادیده گرفتند!) ولی در حمله اعراب ( بخوانید مسلمانان ) نابود شده و از بین رفته است!! در واقع آنچه مراد ماسون ها از این باستان گرایی یا آرکاییسم ( ایران منهای اسلام ) بوده و هست ، جز هجمه علیه تمدن پرشکوه اسلامی و دین خاتم و جلوه های تاریخی و اجتماعی آن نیست. امروز نیز این نوع باستان گرایی به انحاء مختلف در مکتوبات و سخنرانی ها و فیلم های جریان به اصطلاح روشنفکری و همچنین جریان های نوظهورسیاسی فکری به چشم می خورد. جریانی که تاریخ تمدن اسلامی را طی حاکمیت ۱۰ قرنی اش بر دنیای خاموش قرون وسطی و پس از آن و همچنین تاثیر اساسی آن در شکل گیری تمدن امروز بشری را نادیده می گیرد.

۳ – ترویج تفکرات اومانیستی( انسان محوری )  و سکولاریستی ( جدایی دین از زندگی و اجتماع)  در اشکال و فرم های مختلف هنری و فکری و اندیشه به نحوی که خدا را از زندگی بشر خارج کرده و به جای آن مسائلی از قبیل اراده انسانی و یا معنویت های غیر الهی را بنشانند. این تفکراتی است که شاخص ترین ماسون های دوران رنسانس تحت عنوان نهضت روشنگری تئوریزه کرده و طی ۳-۴ قرن اخیر در اشکال مختلف ادبی و هنری و علمی به خورد بشریت داده اند. از جمله حضور تعیین کننده این تفکرات صهیونی در دروس و سرفصل های درسی علوم انسانی دانشگاهها یکی از آسیب های جدی جامعه فرهنگی و هنری ما به حساب آمده است.

۴ – ترویج لیبرالیسم به عنوان سیستم سیاسی-اجتماعی منتج از اومانیسم و سکولاریسم.

۵ – ترویج اباحه گری و بی بند و باری و جدی نگرفتن آن در سطح جامعه

۶ – تسامح و تساهل در اصول واحکام دینی مانند حجاب ، روابط زن و مرد و …

۷ – ناکارآمد جلوه دادن قواعد اسلامی در مدیریت جامعه و ارتجاعی نشان دادن و واپس گرا نمایاندن قوانین دینی مانند قصاص ، حضانت ، ارث و …برای مسائل امروز

۸ – نادیده گرفتن ولایت فقیه در تداوم نبوت پیامبران و امامت ائمه اطهار (ع) و به عنوان نیابت امام عصر (عج)

۹ – غربزدگی و خودباختگی نسبت به تجدد و مدرنیسم غرب

۱۰ – تسامح دربرابر فرقه های صهیونی از قبیل بهاییت و وهابیت و همچنین فرقه های نوپدید

متاسفانه نشانه های متعددی را از حضور عناصر فوق در عرصه های فرهنگی و هنری و علمی امروز جامعه اسلامی مان شاهدیم. از تحسین و تجلیل عناصر و عوامل پیشانی سفید ماسون تحت عنوان دانشمند و فیلسوف و متفکر و فرهیخته و …گرفته ( که در نشریات و رسانه های مختلف صورت می گیرد ) تا چاپ مکتوبات و برنامه های دیداری و شنیداری در تضعیف و خدشه دارساختن اصول و احکام و قوانین اسلامی تا محدود ساختن صهیونیسم و تفکرات صهیونی به اسراییل و فلسطین تا پرهیز از تبیین ابعاد شرک آمیز ، نژادپرستانه ، سرمایه سالارانه و سلطه طلبانه اندیشه صهیونیسم و مصادیق آشکار و پنهانش در عرصه های فرهنگی و هنری و علمی و تا …

نئو فراماسونری در عرصه جنگ نرم

آنچه بیان شد ، نشان می دهد که تشکیلات فراماسونری در یک سازماندهی نوین ، امروزه ورای نمادسازی و سمبل گرایی در عرصه یک جنگ نرم تمام عیار با تمامیت اسلام درگیر شده و همه نیروهایش را به این میدان فراخوانده است تا دریک درگیری نفس گیر پس از فروپاشی ایدئولوژیک جامعه اسلامی ( همچون تجربه آندلس)، فروپاشی فیزیکال آن را شاهد باشد.

امروز نادیده گرفتن این تهاجم فرهنگی همه جانبه ( که مقام معظم رهبری آن را به طور رسمی از آذرماه ۱۳۶۸ یعنی فقط حدود ۶ ماه پس از آغاز ولایتشان گوشزد کرده و طی این ۲۲ سال در هر فرصت و در بسیاری از بیاناتشان مراحل مختلف آن را تبیین نموده و ضرورت مقابله برنامه ریزی شده را یادآور شده اند) جز تاثیر اندیشه های ماسونی نیست ، اندیشه ای که تمامی طرح و برنامه های فوق را جز توهمی بیش ندانسته و تحت تاثیر القائات صهیونیست هایی مانند کارل پوپر و دانیل پایپز (که توهم توطئه را تئوریزه نمود ) آن را حاصل خیالات و تصورات کهنه شده محسوب می کنند.


 نویسنده نویسنده : سعید مستغاثی

tags
,, , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,
+ نوشته شده در  شنبه 1391/04/31ساعت 14:27  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

ماه نور و رحمت الهی را به همه مسلمانان جهان تبریک می گویم. دراین ماه به بیچارگان و مستمندان کمک کنید.سالخوردگان پیرمردان و پیرزنان را بر خود مقدم بدارید. کودکان را بر خود مقدم بدارید. به احوال گرسنگان و نیازمندان رسیدگی کنید.به مساجد بروید و با قرآن کریم همدم باشید. سعی کنید با ذهن و روح و جان و تمامی اعضائ خود روزه باشید. روزه دار واقعی امام زمان ع است. سعی کنید خود را و افکار و رفتار خود را تابع رفتار امام الهی و معصوم قرار دهید.دراین ماه قرآن را مرور کنید. برای طلبه ها و شاگردان خودم می گویم:یک دوره نهج البلاغه و یک دوره اصول کافی را مطالعه کنید.شبها نماز شب بخوانید. زیاد صلوات بگوئید.زیاد استغفار بکنید.به دیدار اساتید و مراجع عظام تقلید بروید جمکران فراموش نشود. جلسات تلاوت قرآن در بیت مقام معظم رهبری شرکت کنید. یک دوره رساله احکام را مرور کنید.پدر و مادر را زیاد دعاکنید:الاحقر :اسماعیل گندمکار
+ نوشته شده در  شنبه 1391/04/31ساعت 13:18  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 

آیت الله مرعشی

همسر دوستی از اخلاق پیامبران الهی و علمای بزرگوار شیعه است . بسیار در آیین اسلام به مهربانی و خوشرفتاری و نیکی به همسر سفارش شده است .طلبگی ادامه راه انبیاء است و طلبه باید همسری نمونه و مثال زدنی و مهربان برای همسر خویش باشد چرا که وی فردی الهی می باشد .

خداوند متعال هدف ازدواج را رسیدن به آرامش قرار داده است ، آرامشی که بیش از هر چیز دیگری برای زندگی انسان لازم است و همانگونه که انسان نمی تواند بدون اکسیژن به حیات خویش ادامه دهد ، نمی تواند بدون آرامش زندگی کند و اگر هم بتواند بدون آرامش زندگی نماید چون مجرمی است که چاره ای جز زندگی در زندان ندارد .

 

خداوند در قرآن کریم بالاترین بهره ازدواج را رسیدن به آرامش معرفی می نماید : و من آیاته ان خلق لکم من انفسکم ازواجا لتسکنوا الیها و جعل بینکم موده و رحمه ، ان فی ذلک لایات لقوم یتفکرون.و از نشانه های او این که همسرانی از جنس خودتان برای شما آفرید تا در کنار آنان آرامش یابید ، و در میانتان مودت و رحمت قرار داد ، در این نشانه هایی است برای گروهی که تفکر می کنند !(1)

 

در تفسیر نمونه در باره تفسیر این آیه شریف چنین گفته شده است : قرآن در این آیه هدف ازدواج را سکونت و آرامش قرار داده است و با تعبیر پرمعنی (لتسکنوا) مسایل بسیاری را بیان کرده است .

 

این آرامش از این جا ناشی می شود که این دو جنس مکمل یکدیگر و مایه شکوفایی و نشاط و پرورش یکدیگر می باشند به طوری که هر یک بدون دیگری ناقص است.(2)

 

خداوند در سوره اعراف آیه 189 درباره هدف ازدواج می فرماید : هوالذی خلقکم من نفس واحده و جعل منها زوجها لیسکن الیها .او خدایی است که (همه ) شما را از یک فرد آفرید، و همسرش را نیز از جنس او قرار داد، تا در کنار او بیاساید.

 

حال که خداوند از سر لطف به انسان چنین نعمت بی بدیل و بی نظیری عطا کرده است بر انسان لازم است که شکر این نعمت را به جا بیاورد و شکر و سپاس این نعمت الهی به این است که قدر همسر را دانسته و با وی به بهترین صورت رفتار نماید.

 

امام سجاد علیه السلام درباره چگونه رفتار نمودن با همسر می فرماید : و اما حق رعیتک بملک النکاح ، فان تعلم ان الله جعلها سکنا و مستراحا و انسا و واقیه و کذلک کل واحد منکما یجب ان یحمد الله علی صاحبه ، و یعلم ان ذلک نعمه منه علیه ، و وجب ان یحسن صحبه نعمه الله و یکرمها و یرفق بها.

 

و اما حق همسرت این است که بدانی ، به راستی خداوند او را مایه آرامش و آسایش و  همدم و پرستار تو قرار داده است و باید که هر یک از شما (زن و شوهر) به سبب همسرش خدای را سپاس دارد و بداند که این ارزانی خدا بر اوست و باید با نعمت خدا ، نیک رفتار باشد و گرامیش دارد و با او سازگاری کند.(3)

 

طلبه کسی است که خدا در زندگی او حرف اول را می زند و رنگ و بوی زندگی او الهی است و طلبه پارسا و پرهیرکار می داند که همسرش امانتی است در دست او که باید با او خوش رفتاری نماید و فردای قیامت باید پاسخ گوی رفتار خود با وی باشد ، او می داند که همسرش یک انسان آزاد است و حقوقی به گردن وی دارد و خداوند حق الناس را به خود مردم واگذار نموده است و اگر همسری از همسرش ناراضی باشد او باید فردای قیامت که هرکس به فکر خویش می باشد رضایت وی را به دست بیاورد  و این کار بسی سخت و دشوار است .

 

از این روست که طلبه به همسرش کوچکترین جفا و خطایی روا نمی دارد هر چند از او خطا و جفا ببیند !

 

مشتاق توام با همه جوری و جفایی          محبوب منی با همه جرمی و خطایی

 

الامام الحسن علیه السلام -لرجل جاء الیه یستسشیره فی تزویج ابنته -  : زوجها من رجل تقی ، فانه ان احبها اکرمها و ان ابغضها لم یظلمها .

 امام حسن علیه السلام –به مردی که با ایشان درباره ازدواج دختر خود مشورت کرد – فرمود : او را به مردی با تقوا شوهر ده ، زیرا اگر دختر تو را دوست داشته باشد گرامی اش می دارد و اگر دوستش نداشته باشد به وی ستم نمی کند .(4)

 

پیامبر در زندگی خویش با همسرانشان چنان به خوبی رفتار کردند که ما در هیچ کتاب تاریخی مطلبی دال بر بد رفتاری پیامبر با همسرانشان نمی یابیم و همه همسران پیامبر مورد لطف و عطوفت ایشان قرار گرفتند و با این که برخی از آنان به پیامبر آزار و اذیت می رساندند اما پیامبر پاسخ بدی آنها را با نیکی می دادند.

 

طلبه حقیقی پا در جای پای پیامبر می گذارد و این پیامبر بزرگ را الگو و اسوه خویش قرار می دهد و چون پیامبر به خانواده و همسر خویش مهربان می باشد .پیامبر مهر و محبت در کلامی حکیمانه می فرماید :

 

ما زال جبرییل یوصینی بالمراه حتی ظنت انه لاینبغی طلاقها الا من فاحشه مبینه . جبرییل پیوسته مرا درباره زن سفارش می کرد ، تا جایی که گمان بردم طلاق او جایز نیست مگر در صورت زشتکاری آشکار  .(5)

 

پیامبر در سخنی والا بهترین مردان امت خویش را کسانی می دانند که با همسران خود خوش رفتار باشند : خیرکم خیرکم لنسائه و لبناته  . بهترین شما کسانی هستند که برای زنان و دخترانشان بهترین اند.(6)

 

پیامبر در حدیثی دیگر درباره گرامی داشتن همسر می فرماید : خیرکم خیرکم لاهله و انا خیرکم لاهلی ما اکرم النساء الا کریم  و لا اهانهن الا لئیم.

 

بهترین شما کسی است که برای خانواده خود بهتر است ، من از همه شما برای خانواده خود بهترم، بزرگ مردان زنان را گرامی شمارند و فرومایگان زنان را خوار دارند.(7)

 

امام صادق علیه السلام همسر دوستی را نشانه ایمان می دانند ایشان در حدیثی می فرماید : العبد کلما ازداد للنساء حبا ، ازداد فی الایمان فضلا.هر اندازه ، محبت و علاقه بنده به زنان (همسرش) بیشتر باشد ، ایمانش افزون تر است .(8)

 

همسر دوستی و محبت به همسر از اخلاق نیک مردان بزرگ و انبیاء الهی می باشد . امام صادق علیه السلام در این باره می فرماید : من اخلاق الانبیاء- صلی الله علیهم – حب النساء.از اخلاق پیامبران-که درود خدا بر آنان باد- همسر دوستی است .(9)

 

یکی از افتخارات بی شمار علمای شیعه رفتار پسندیده آنان با همسرانشان می باشد یکی از این علمای بزرگ که می تواند الگویی مناسب برای هر طلبه در زندگی زناشویی باشد ، آیت الله العظمی مرعشی نجفی است .

 

همسر ایشان درباره نوع رفتار این عالم بزرگوار با وی چنین می گوید : ((در تمام مدت شصت سالی که با ایشان زندگی کردم ، هیچ گاه با من رفتاری تند و خشونت آمیز نداشت.

 

تا آن زمان که قادر به حرکت کردن و انجام دادن کارهایش بود ، نمی گذاشت که دیگران کارهایش را انجام دهند . حتی هنگامی که تشنه می شد ، بر می خواست و به آشپزخانه می رفت و  آب می آشامید و از من درخواست نمی کرد .

 

ایشان افزون بر آنکه برای من همسری خوب و مهربان و دوست داشتنی بود دوستی صمیمی و همکاری غم خوار برای من نیز بود ایشان همواره در کارهای منزل به من کمک می کرد و بسیاری از اوقات ، کارهای آشپزخانه همانند درست کردن  غذا ، پاک کردن سبزی و شستن میوه و وسایل آشپزخانه را ایشان انجام می دادند)).(10)


پی نوشت :

1-سوره روم /آیه 21

2-تفسیر نمونه /ج16/ص391

3-تحف العقول/ص458

4-میزان الحکمه/ج5/ص89/ح8036

5- میزان الحکمه/ج5/ص97/ح8067

6-نهج الفصاحه/ص396/ح2101

7- نهج الفصاحه/ص395/ح2100

8-تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث/ص191/ج250

9- تحکیم خانواده از نگاه قرآن و حدیث/ص192/ح252

10-رازهای همسرداری /ص136

 

منابع:                                                                                                                                                                                                                             1-قرآن کریم

2-تحکیم خانواده از دیدگاه قرآن و حدیث/محمدی ری شهری/دار الحدیث /1387

3-تحف العقول / ترجمه صادق حسن زاده/ال علی / 1385           

4-تفسیر نمونه /مکارم شیرازی/ دارالکتب الاسلامیه/1367                                              

5 -میزان الحکمه/محمدی ری شهری /دارالحدیث/1387

6-نهج الفصاحه/ خاتم الانبیاء/1385                                                                    

7-راز های همسرداری/علی ابراهیم اقلیدی/بیت الاحزان/1390

تهیه و تولید : مهدی صدری ، گروه حوزه علمیه تبیان

+ نوشته شده در  شنبه 1391/04/31ساعت 11:53  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

معاون بین الملل حوزه های علمیه

  فتح کانون های جدید بین المللی توسط حوزه علمیه 


  بعد از تلاش چند روزه و رفع موانع متعدد، با عنایت خدای متعال شاهد نشست های جدی در این مراکز بودیم... 

معاون بین الملل حوزه های علمیه که به چند کشور اروپایی سفر کرده بود، از دیدار با شخصیت های دینی در ایتالیا، فرانسه و هلند سخن گفت و دستاوردهای این سفر چند روزه را تشریح کرد.

حجت الاسلام والمسلمین زمانی با بیان اینکه جامعة المصطفی(ص)، زمینه برپایی و پشتیبانی از این سفر را داشته است گفت: در این سفر، هفت نفر از اساتید حوزه علمیه و جامعة المصطفی(ص) که پیش از این مطالعات و پژوهش هایی در زمینه غرب و نقد مسیحیت داشتند، حضور یافتند.

وی با اشاره به ضرورت اطلاع یابی حوزه علمیه قم از ظرفیت های فرهنگی در کشورهای اروپایی و بقیه ملت ها برای عرضه معارف مکتب اهل بیت علیهم السلام گفت: چنین سفرهایی علاوه بر تامین این هدف، عملا نیز زمینه را برای اقدامات تبلیغی فراهم می آورد.

معاون بین الملل حوزه های علمیه برگزاری دیالوگ اسلام و مسیحیت را از جمله اهداف این سفر برشمرد و گفت: هدف دیگر، فتح میدان های عظیم و کشف نشده در شهر لیدن هلند بود.

* برگزاری نشست با اساتید دانشگاه در رم

وی با اشاره به برگزاری نشست با اساتید دانشگاه در ایتالیا گفت: دانشگاه سن توماس در آمریکا فعالیت می کند و رئیس آن از سوی پاپ تعیین می شود. یکی از مراکز وابسته به این دانشگاه، مرکز گفت و گوی اسلام و مسیحیت است که تعدادی اسلام شناس در آن فعالیت می کنند. طی نشستی که با برخی اساتید این مرکز در رم داشتیم، موضوع معنویت و اخلاق از نگاه اسلام و مسیحیت مورد بررسی قرار گرفت.

حجت الاسلام والمسلمین زمانی ادامه داد: هدف ما از شرکت در این نشست این بود که سیمای حقیقی اسلام را به حاضران نشان دهیم زیرا با تبلیغات سنگین و منفی بر ضد اسلام، سیمای خشنی ار اسلام در ذهن بسیاری از این افراد متصور است و نیاز بود که ضمن معرفی سیمای حقیقی اسلام، به شبهات نیز پاسخ دهیم که بحمدالله این نشست دستاوردهای خوبی در این زمینه داشت و مقالات خوبی ارائه شد.

* دو کانون مهم در شهر لیدن هلند

وی به فتح کانون های کشف نشده در هلند به عنوان هدفی دیگر در این سفر اشاره و تصریح کرد: انتشارات بریل یکی از بزرگترین ناشران غرب با قدمت 350 سال در شهر لیدن هلند فعالیت می کند و کتاب های مختلفی درباره اسلام، تشیع و قرآن منتشر کرده است و در حقیقت، یک موسسه عظیم پژوهشی، فرهنگی و انتشاراتی است که در سطح دنیا، کتاب چاپ و توزیع می کند و بزرگترین دائرة المعارف قرآنی در جهان از سوی همین انتشارات به چاپ رسیده است و علیرغم این قدمت و این حجم از فعالیت، در دهه های اخیر، تا آنجایی که اطلاع داریم، روحانیت شیعه و مسئولان حوزوی وارد این کانون نشده اند در حالی که بسیاری از کتاب هایی که از سوی این انتشارات درباره اسلام و تشیع به چاپ رسیده، حاوی مطالب منفی است.

حجت الاسلام والمسلمین زمانی بخش اسلام شناسی در دانشگاه لیدن را دومین کانون ذکر کرد و اظهار داشت: این بخش تا کنون اساتید و محققان اروپایی فراوانی را تربیت کرده است و ده ها و صدها کتاب و مقاله درباره اسلام و قرآن و تشیع نوشته اند که ارتباط خوبی با این بخش برقرار شد.

* استاد مسیحی هلندی، با لهجه تهرانی با ما سخن گفت

 وی با بیان اینکه دکتر یوپ لمییر که مسلط به فارسی و هلندی است، به عنوان مترجم در سفر هلند حضور داشت گفت: مسئول بخش اسلام شناسی دانشگاه لیدن که یک فرد مسیحی هلندی بود، وقتی خواست با ما صحبت کند، بهتر از مترجم به زبان فارسی با لهجه تهرانی سخن گفت و این موضوع بیانگر نکات فراوانی درباره رقبا و افرادی است که درباره ما فعالیت می کنند.

معاون بین الملل حوزه های علمیه گفت: برای ورود به این کانون ها مشکلاتی داشتیم که بعد از تلاش چند روزه و رفع موانع متعدد، با عنایت خدای متعال شاهد نشست های جدی در این مراکز بودیم. در نشست هایی که در هلند داشتیم به توافق های خوبی برای ورود حوزه علمیه قم به این دو کانون باز شد و طرح هایی را در نظر گرفتیم تا به تصحیح شناخت های غلط آنها درباره اسلام، تعدیل دیدگاه های ایشان نسبت به اسلام و تصحیح منشورات آنها در معرفی اسلام، قران وتشیع بپردازیم.

وی در خصوص حضور کوتاه مدت در فرانسه اظهار داشت: در این سفر 5 نشست با مسئولان ایرانی در پاریس و چند شخصیت دینی فرانسوی برگزار شد و جلسه خوبی با شیخ احمد مصری امام جماعت بزرگترین مسجد اروپا انجام گرفت.

+ نوشته شده در  یکشنبه 1391/04/25ساعت 16:21  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

بسمه تعالی  / محضز مبارک حجت الا سلام و المسلمین محسن اراکی دامت توفیقات                                       انتصاب  شایسته حضزتعالی از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی به سمت دبیر کلی مجمع جهانی تقریت مذاهب اسلامی را تبریک و تهنیت عرض می نمایم . اعتماد مقام معظم رهبری به حضرتعالی و تجربیات طولانی شما در عرصه های بین المللی موجبات توفیقات و برکات برای وحدت مسلمانان و بیداری اسلامی خواهد بود. دشمنان اسلام و قرآن و رسول اعظم حضرت محمد مصطفی ص و اهل بیت عصمت و طهارت علیهم السلام از قدرت مسلمانان وحشت دارند و اساس این اقتدار را وحدت کلمه و کلمه وحدت تشکیل می دهد . امروز در جهان سیاست و دیانت عنصر بصیرت بر مبنای وحدت و مصلحت و اعتلای لا اله الا الله و محمد رسول الله ص و  وحدت حول محور رهبری جهانی حضرت آیت الله العظمی خامنه ای مد ظله العالی و فرهنگ مقاومت می تواند برای امت مسلمان  پیروزی های بزرگ و شگرف همچون  پیروزی انقلاب اسلامی ایران و انقلاب اسلامی مصر و  لیبی و عربستان و لبنان و عراق و بحرین و دیگر کشورهای اسلامی را با بیرق الله اکبر رقم بزند.البته زحمات حضرت آیت الله تسخیری برای همیشه ماندگار خواهد بود. برای حضرتعالی به عنوان یک طلبه که در عرصه های بین المللی و فرهنگی جهان اسلام در کشورهای اروپائی فعالیت می کنم سلامتی و عزت بیشتر را از خدای متعال آرزو مندم :                       الاحقر دکتر اسماعیل گندمکار / عضو علمی کروه ادیان تطبیقی دانشگاه جورج آگوست گوتینگن آلمان.
+ نوشته شده در  یکشنبه 1391/04/25ساعت 15:16  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

برگزاری بخش علمی کنگره بین المللی شمس تبریزی در خوی

بخش علمی کنگره بین المللی شمس تبریزی در خوی برگزار شد .

این کنگره که با حضور اندیشمندان و پژوهشگران عرصه ادب و عرفان اسلامی شمس و مولانا شناسان برجسته ی کشور و علاقمندان به عرفان اسلامی در مجتمع فرهنگی و هنری خوی برگزار شد، عماری معاونت استانداری و فرماندار ویژه ی شهرستان خوی ضمن خیر مقدم گویی به مدعوین گرامی اظهار داشت : خوشحالم که فرصت بسیار مغتنمی فراهم آمده است تا محققان ـ دانشمندان ـ فرهیختگان در این کنگره گرد هم آیند و در مورد یکی از بزرگ ترین مفاخر عرفان اندیشه ـ بینش یعنی حضرت شمس بحث و تبادل نظر نمایند .

وی همچنین افزود : امروزه تنها راه مقابله با تهاجم فرهنگی دشمن شناخت فرهنگ اصیل اسلامی و پاسداشت مفاخر بزرگ ملی و اسلامی است .

در ادامه این کنگره دکتر طه مرقاتی دبیر علمی همایش به ارایه گزارش مقالات رسیده پرداخت و افزود : در برگزاری این کنگره علمی و بین المللی 87 مقاله به دبیر خانه ارسال شده بود که از این تعداد 48 مقاله به صورت سخنرانی و در طول یک هفته ارایه خواهد شد.

در این کنگره همچنین 5 نفر از شمس شناسان برجسته کشورمان (دکتراحمدی ـ دکتر شهرستانی ـ دکترگندمکار ـ دکترمحسنی و حجت الاسلام و المسلمین فاضلی ) مقالات خود را با محوریت تأثیر آیات و احادیث در شکل گیری افکار و شخصیت شمس به صورت سخنرانی ارایه نمودند.

گفتنی است که برپایی نماشیگاه ـ اجرای تواشیح و شعر خوانی توسط استاد موسوی گرمارودی از دیگر برنامه های جنبی این کنگره بود.

+ نوشته شده در  یکشنبه 1391/04/18ساعت 11:44  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

مرحوم حضرت آیه اللّه العظمی آقای بروجردی مرجع وقت جهان تشیع (ره) در آن زمانی كه در شهرستان بروجرد بودند نذر كردند كه اگر خشم و عصبانیت خود را كنترل نكنند و به افراد تندی نمایند یكسال روزه بگیرند.

یك روز هنگام مباحثه علمی با یكی از شاگردان خود به خاطر این كه آن شاگرد مطالب غیرمنطقی و بی ارتباط با موضوع بحث می گفت طاقت نیاوردند و نسبت به او تندی نمودند. و در این جا بود كه نذر آقای بروجردی شكسته شد. بعد یك سال روزه گرفتند تا نذر خود را اداء كنند. در این جا به یاد این سخن حضرت امام زین العابدین علیه السلام افتادم ، كه در مقام دعا خطاب به پروردگار متعال می فرماید: پروردگار! مقام مرا در میان مردم بالا مبر مگر آن كه به همان اندازه ، مقامم را نزد خودم پایین آور .(صحیفه سجادیه دعای مكارم الاخلاق)

منبع: داستانهایی از علما



آیت الله خزعلی می گوید:رفتار آیت الله العظمی بروجردی با طلبه ­ها موقرانه و محبت آمیز بود. روزی طلبه­ای سر کلاس درس از ایشان سؤالی کرد. ایشان تصور کرد این طلبه درخواست حاجت و نیازی خصوصی کرده است. در جواب او گفت بعد از این که درس تمام شد بیا منزل تا مشکلت را حل کنم. یکی از آقایان گفت آقا این اشکال درسی دارد. ایشان دید قدری از شأن و مرتبه ­ی طلبه کاسته شد. این طلبه چون قبلاً نیاز شخصی خود را با آیت الله العظمی بروجردی در میان نهاده بود ایشان تصور کرده بود. این بار نیز همان درخواست قبلی را مطرح کرده است و نمی­خواهد جلو مردم اظهار نیاز بکند. آقای بروجردی بعد از این که فهمید طلبه سؤال علمی داشته است خیلی پریشان شد. می­گفت چرا گوش من این قدر سنگین است که مطلب را درست تشخیص نمی­دهم. بعد از اتمام درس طرف کفش کن نرفت به داخل جمعیت رفت طلبه را دید خم شد و دست او را بوسید.

ایشان این حرکت را فقط به دلیل این که گوششان سنگین بوده چنین عملی را انجام دادند نه این که عمداً آن طلبه را آزرده باشد.

گاه گاهی که زود عصبانی می­ شد نذر می­کرد تا یک سال روزه بگیرد، خدا بر ما منت نهاد و چنین استادانی را درک کردیم.

یک بار آیت الله بروجردی در بازگشت از سفر حج مجبور به عبور از کردستان گردید، درست در همان زمان رضا شاه نیز در آن جا بود. رضا شاه از ایشان خیلی عصبانی بود، اما چون از میزان نفوذ این مرجع آگاه بود سعی کرد سبب تحریک مردم لرستان نشود، چون در این سرزمین به آیت الله بروجردی لقب امام حسین داده بودند. رضا شاه ترتیب ملاقاتی را داد و سعی کرد به گونه­ای با ایشان برخورد و این روحانی عظیم الشان را خفیف و تحقیر کند.

در محل ملاقات یک صندلی قرار دادند. آیت الله بروجردی زودتر آمد نشست، همه فکر می­کردند با آمدن رضا خان، ایشان از صندلی بلند می­شود و به جای او، رضا خان بر صندلی خواهد نشست و به این ترتیب آیت الله بروجردی مجبور خواهد شد سرپا بایستد با آمدن رضا شاه مرجع بزرگ هیچ حرکتی نکرد، بنابراین رضا شاه جفت آیت الله بروجردی نشست و به این ترتیب عزت رضا شاه مبدل به ذلت شد.

.................................................

1- كرمی پور ،حمید،خاطرات آیت الله ابوالقاسم خزعلی،انتشارات مركز اسناد انقلاب اسلامی،ص62.

+ نوشته شده در  شنبه 1391/04/17ساعت 14:55  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

سرو مشروب در ساختمان شبیه سازی شده مکه توسط شرکت آمریکایی+عکس

شرکت معروف آمریکایی Apple سازنده گوشی های  آیفون و آی پد و کامپیوترهای خانگی و قابل حمل است، اقدام به ساخت فروشگاهی به شکل کعبه در خیابان پنجم نیویورک کرده است.


به گزارش خبرنگار «خبرنامه دانشجویان ایران»، معماری و اندازه این فروشگاه مطابق با کعبه بوده و از آن شبیه سازی شده است.


سخنگوی شرکت اپل (Steve Dowling) درباره این فروشگاه گفته: تنها تفاوت آن با کعبه درب وردی این مکعب شیشه ای است که همانند کعبه ساخته نشده است.


این شرکت آمریکایی برای جلب مشتری اقدام به سرو مشروبات الکلی در این مکان کرده است و چون این معماری هر فردی را به یاد ساختمان کعبه و مسلمانان می اندازد تصویری بدی را در ذهن تداعی می کند.


در مورد ساخت این بنا مجامع اسلامی نیویورک و آمریکا و همچنین وبلاگ نویسان مستقل آمریکای شمالی به اعتراض رسمی پرداخته اند.

البته نیویورک چند وقتی است شاهد مشروبخانه هایی با نام های اسلامی چون "مکه" است و عموم مسلمانان این شهر نسبت این نام گذاری معترضند.

 

این مطلب که توسط مهدی عباسی مهر نوشته شده است در ادامه نوشته است هر از چند گاهی توسط رسانه ها و شرکت ها و دولت های غربی توهین غیرمستقیم و مستقیم به مقدسات دینی مسلمانان می شود، همانند توهین روزنامه دانمارکی و اروپایی به حضرت رسول و یا اظهارات برخی سران کشورهای اروپایی.

به گفته برخی مفسران سیاسی اسلامی، این اقدامات بعضا به عنوان محک هایی برای تشخیص حساسیت مسلمانان به مقدسات خود به حساب می آید. به گفته فوکویاما، جامعه ای  آمادگی پذیرایی از  لشکرکشی فرهنگی و نظامی سلطه را خواهد داشت که نسبت به موطن و مقدسات دینی و ملی خود بی توجه شود.
 

چهارشنبه 1389/07/07

 
+ نوشته شده در  شنبه 1391/04/17ساعت 12:25  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

وجود خير و شر در جهان آفرينش، در ذهن برخي انسانها چنين تصوري را ساخته است كه جهان دو قطبي بوده و قدرت جهان ميان دو قدرت خير و شر تقسيم شده است. وجودات خيرات را از جانب خداوند و شرور را از جانب شيطان ( يا خداي بدي ) قلمداد مي نمايند و لذا هم به پرستش خدا و هم به پرستش شيطان يا همان نيروي شر مي پردازند تا از او و بلاهاي طبيعي و ... در امان بمانند. در حاليكه دين اسلام خط بطلان بر چنين ديدگاههايي كشيده است و تمام قدرت عالم را از خداوند دانسته و پرستش را فقط شايسته ي او مي داند.

[تصویر: Constantine.jpg]

جهان غرب پس از گذراندن دوران مدرن و پست مدرن، اكنون در حال سپري كردن عصر ترنس مدرن يا همان عصر شيطان پرستي است. منتظر لوسيفر يا همان شيطان موعود خود مي باشند تا حكومت جهان را بدست بگيرد و لذا براي رسيدن به اين مطلب زمينه ي آنرا از طريق مخالف با اديان آسماني و انجام هر عمل شنيع و غير شرعي فراهم مي نمايند. ترويج جادو، خشونت، روابط آزاد جنسي، بي اخلاقي و... از جمله دستورالعملهاي آنها مي باشد.

مهمترين بازي در اين زمينه را بايد بازي Constantine ( كنستانتين ) بدانيم.

بازي Constantine ( كنستانتين ):
در اين بازي بيان مي كند كه جهان داراي دو قدرت بزرگ خير و شر مي باشد كه با يكديگر توافق كرده اند و جهان را ميان خود تقسيم كرده اند و اين موجودات نبايد به قلمروي ديگري بروند. انسانها، فرشتگان و بهشت از آن خداوند و جنيان، شياطين و جهنم براي لوسيفر.

[تصویر: 925798_20050118_790screen002.jpg]

شخصيت اصلي بازي يعني جان كنستانتين، يك جادوگر و جن گير بزرگ ومعروف است و مأمور دفاع از مرز ميان اين دو گروه مي باشد و هر شيطاني كه بخواهد به دنياي انسانها برود را به جهنم باز مي گرداند. او از شدت سيگار كشيدن دچار سرطان ريه شده است.

هنگاميكه به جن گيري در مكزيك مشغول بود، متوجه مي شود كه برخي از شياطين مي خواهند به اين جهان نفوذ كنند و با تحقيق متوجه مي شود كهMammon( مَامِن ) فرزند لوسيفر مي خواهد با همكاري گابريل ( جبرئيل ) و با استفاده از رحم زني به نام آنجلا كه پليس است، به اين جهان نفوذ كند و حكومتي كه پدرش در آينده مي خواهد تشكيل دهد، خود بدست بياورد.

كنستانتين با استفاده از قدرت جادوگري خود و با خواندن اوراد و كلمات عبري و با توسل به خشونت، در آخر مي‌تواند مامِن را به جهنم فرستاده و گابريل را بسوزاند و جهان را نجات دهد. البته تفاوت فاحشي كه اين بازي به نسبت فيلمش دارد، عدم حضور لوسيفر در پايان كار است كه در فيلم آن، نظم نوين جهاني را لوسيفر با قدرت خودش رقم مي‌زند و منجي بشر مي‌شود.

نكات مهم اين بازي در فضاي جنگ نرم:

[تصویر: 925798_20050118_790screen001.jpg]

[تصویر: 925798_20050118_790screen005.jpg]

1-تقسيم جهان به دو قطب خير و شر و رواج دوآليسم

2-مفيد بودن و ضروري بودن جادو و اوراد جادويي براي مبارزه با دشمنان

3-تصوير يك منجي كه سيگار مي‌كشد، جن گير و جادوگر است و ...

4-حسادت ملائكه به انسانها، خطاپذيريشان و همكاري ملائكه مخصوصاً جبرئيل (علیه السلام) با پسر شيطان براي از ميان بردن انسانها

5-قدرتمند نشان دادن شياطين و ضعيف و ظالم نمايان نمودن فرشتگان در راستاي فرشته ستيزي

سئوالات:


-چرا در اين ساليان اخير غرب سعي در فرشته ستيزي و ايجاد حس بي اعتمادي و تنفر نسبت به ملائكه به خصوص جبرئيل (علیه السلام) دارد ؟

-آيا جهان واقعاً داراي دو قطب خير و شر است و تمامي شرور بدست شياطين بوده و خداوند توان مقابله با آنها را ندارد ؟!!

-چرا منجي بشر را يك انسان جادوگر معرفي مي‌نمايند ؟ مگر نه اين استكه اديان الهي جادوگران را كافر مي‌شمارند؛ پس چگونه يك كافر ناجي مومنين خواهد شد ؟!!
+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/04/14ساعت 12:47  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

مهدی جان! مولای عزیزم! از روزی که رفته ای روحم نیز با تو رفته و هنوز بازنگشته است. می خواهم برایت غزل غزلهای «سلیمان نبی » را بسرایم و نامت را به جای «زمزمه هدی » برای اشتران آرزوهای مقدسم بخوانم . مصلح کل ، ناجی امت ، طینت بهشت ، نور زمین!

قریشی ، هاشمی و مکی نسب! قائم آل محمد(ص)! هادی و مهدی هدایت انسان! امام و رکن رکین حکومت امن صالحان!

سلام بر سرزمینی که در آن مقیمی ، خوشا و خرما هر منزلی که در آن ، دمی فرود می آیی. روزی گر ببویم از تو بویی، یا ببینم از تو رویی، بر آرم از عمق دل ، چه هایی وهویی!

سنت عاشقی به «احتمال آمدن معشوق » زنده است و عاشق صادق آن باشد که تا رخ یار بیند، جان می دهد و دل وی خوش از آنکه پیاپی فرمان محبوب را شنود.

ای لطف سبز آنسویی بر سر عالم ، ای جاری علم و قدرت لایزال خدایی، ساری در سیل اشک و آه یتیمان تاریخ ، پشت و پناه هر بی پشت و پناه! اگر دولت وصل تو نباشد، زندگی و مرگ ما توفیری نمی کند!

خنده شکوفه ها از تبسم تو می شکفد و آهوان ، شادی خود را از تو می گیرند.

دلم را آینه کن! آینه ام را مصفا ساز! و قدمت بر دیدگانم گذار! ای یار غایب از نظر ! مطاف و قبله قلوب منتظر! شفیره گلهای محمدی یاس و نرگس! عینیت «خلق الادم علی صورته »! پونه خوشبوی خانه فاطمه(س) ، وارث علی(ع)! ظهورت «بعثت مکرر»! سرو خوش اعتدال باغ خرم امامت !

مولی جان! مهدی صاحب زمان آخر «کی می کنی پا در رکاب؟ خاک پایت بوسم و بر سر زنم بسیار گل » مولانا ، حبیبی ، نور عینی! حال شبهای من را ، همچو منی داند و بس.

شاهد شبهای بلند و آزاردهنده هجر، سیل اشکهای سرخم! گواه عشقت ، سوز و گداز گدازنده «هرم » درونم که در آن شعله ورم و نشانگر صدق تعلقم به توست!

هر چند در منطق عاشقانه عارفان «هجربهتر از وصل است » چون «در هجر ، امید وصل است » و «در وصل بیم فراق »! و عاشق با هجر پخته می شود و «عشق و هجر» عقد اخوت ذاتی بسته اند.

زمان و مکان را در نوردیده ، از شب و روزهای طولانی و طاقت فرسای انتظار گذشته; و اگر «حسن لیلی » ، مجنونی بیش نداشت، عالمی مجنون توست.

در اینکه شیدا، دیوانه و سینه چاکت هستم که شکی نیست! در اینکه خدا را به جان و مقام عمه ات زینب (س) باید قسم داد تا تعجیل در ظهورت فرماید که همیشه دست به دعایم! در اینکه اراده حق ، ساعت ظهورت را مشخص نموده و مقام و مرتبه ماشاءاللهی تقدیر و علم ازلی است، حرفی نیست! در اینکه از حال و احوال خرابم با خبری آمناو صدقنا! در اینکه ما را می بینی و تو را نمی بینم نیز بر فرض دلم می گذرد! ولی از اینکه «تو خود مشتاقتر به زیارت شیعیانت هستی ، آزارم می دهد»!

یابن الزهرا (ع) ! هیچ عاشق شوریده را دیده ای که طاقت شنیدن رنج معشوق را داشته باشد؟!

نازنینا! من ناقابلترین پرستوی ایوان توام . آهی سرگردان که به دنبال تو تمام بادهای اساطیری جهان راگشته ام! وقتی تمنای دیدار چهره نورانی و هوای جمال زیبا و دل آرای اجداد طاهرینت به سرم می زند، طفل دلم را دلداری می دهم که «مهدی » را ببینی همه را دیده ای!

مهدی را ببینی ، شهروند مکه و محله بنی هاشم گشته ای! مهدی را که ببینی تمامی شهدای بدر، حنین ، احد، خندق و صفین بر تو سلام می دهند و دسته دسته ملائک ذاکر از آسمان بر تو «نور» می پاشند.

شوق است در جدایی و جور است در نظر هم جور به که طاقت شوقت نیاوریم

آینه مجلای جمال و جلال حق! وقتی لباس پیامبر(ص) رابر تن مبارکت ببینم دوباره «شهادتین » را بر زبان دل جاری می سازم. دوست دارم دوباره به دست تو مسلمان شوم. اسلام سیمای منور تو حقیقت اسماعیل گندمکارتام اسلام است!

گل همیشه معطر حضرت نرگس خاتون! چه بگویم که تو ندانی؟ کسی که بر روی آتشی است چگونه می تواند نجوشد؟! ای ستاننده فیض سرمدی از عرش به فرش!

امام و مقتدایم ، فرزند پیغمبر ، یابن الحیدر!فدایت گردم . بیا و برهم زن بساط ظالمان را . بیا و فرو ریزکاخهای ستم را . بیا و ویران نما آمال طواغیت را . نه فقط دل پر رنج من، بلکه فضای زمان، تو را می طلبد. ظاهر و باطن عالم ترا می خواهد و سخت مشتاق دیدار توست.

ای عالم علوم اولین و آخرین ! ذوالفقار علی در دست! صاحب علم الکتاب!

مظهر اسم اعظم! تجلی اسم متاثر! یکبار دیگر ما را به مدینه بازگردان. بیا ، تا کوفه ها برای همیشه ویران شود. بیا تا به همراهت بر زمین محزون «بقیع » شبنم ها بباریم. کاش یکبار در نمازجمعه ات شرکت جویم خطبه علی وارث ببینم و آن تجلی نگاه خدایی را در چشمانت زیارت کنم. وقتی به حرم امام رضای غریب، بی بی معصومه مظلومه، بقیع مطهر، نجف و کربلا و شام و سامرا و کاظمین ، حوزه قم و نجف و جماران ، بهشت زهرا و ... فکر می کنم باخود می گویم حتما در «ایران » حاضری و بر وضعیت ما از طرف حق «ناظری » و دعایمان می کنی و برکتمان می بخشی. آخر مگر می شود کشوری ، عاشق و شیعه تو باشد و در جهان حکومتش به نام تو باشد، به آن نظر و مرحمتی نفرمایی؟! هر کجا که تو باشی ، همانجا بهشت برین است. هر جا که قدم گذاری هلهله فرشتگان و عالم مجردات به آسمان بلند می شود. هر شیی که ترا ببیند ، صلوات می فرستد. به هر کس گوشه چشمی بیفکنی از شر «جهنم و نفس » تا ابد خلاصش می سازی.

یا حجة الله ! مهدی دین خدا! پدر و مادرم فدایت! گناهان ، حاجب ما بین ماست! ای دو صد لعنت بر گناهان پلید . آقا و سرور من ! اگر گناهی کرده ام به امید شفاعت شمابوده است و اگر کفه اعمال خوبم سبک است، مطمئنم شامل دعایت در «سرداب مقدس » - که از سنگینی اعمال خوب ما بر سبکی اعمال شیعیانم بیفزا خواهم شد.

امام زمان یعنی کل قرآن ، گل رعنای نرگس ، یعنی سی جزء همه گلهای عرش!

حکومت مستضعفین ، وارثین ائمه ، حکومت جهانی توست .

ای عزیز! در مشرقی ترین آسمان کدامین «عمل خیر» می توان تو را یافت؟ سلام بر قلبت که عرش اعلای خداست! و سلام بر چشمان نجیبت که تفسیر تام عصمت است و مناجات محض ابدیت!

سلام بر روحی که لطیف تر از خنکای نسیم سحرگهان است.

می دانم هر سال در ایام حج در لابلای صفوف حجاج لبیک گویان در طوافی و شیعیانت را دستگیری می نمایی! کاش می دانستم در کجایی؟ اگر می دانستم در کجایی ، جاده را نه با پا که با مژگان می رفتم و می آمدم!

به چه کار آید زبانی که مترنم به زمزمه نام و یاد نورانیت نباشد؟ ترسم مرگ زودرس فرا رسد، آرزوها و وعده ها به تاخیر افتد و عاقبت «عاقبت به خیر» نشوم ! از دیدار رویت محروم گردم و در آن صورت پس وای بر دل و بر بخت رمیده و بر عشق ناکامم . مهدیا! دل شیعیان حجله ناز توست ! العجل! یارا، که وقت سخت تنگ است. العجل ! یارا! که «صبر» ز کف رفت.

العجل! که دل زیباپسندم، حقیقت و زیبایی را در تو می جوید! که تو آینه تمام دینی!

آینه تمام اهل البیتی ، آینه تمام شهیدانی، آینه تمام آیاتی و حال که مرا مبتلای روی نکویت ساخته ای ، العجل!

ذره ذره کاندر این ارض و سماست، چشم به ظهورت گشوده و انتظار آمدنت را می کشند!

جان و روح ما تویی! جان مولی علی! کاری کن و ما را از هر حبی غیر حب حق نجات ده. و از هر ذاتی ، غیر ذات حق - منفک ساز! آخر بی تو جسم، بی جانیم .

کالبد بی روح و دیده بی دیده ایم! ما را از هر وجودی غیر وجود خدا - خلع نما! و در عین تعلق، مجردمان ساز!

ای که گفتی عشق را هجران درمان می کند کاش می گفتی که هجران را چه درمان می کند؟

سلام ، ش 1612 5/10/1375 ، ص 2، 4

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/04/14ساعت 11:57  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

بعد از جنگ جهانی دوم مهمترین پدیده در شرق و غرب عالم و در کشورهای اسلامی و علی الخصوص در ایران اسلامی پیروزی انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی است.امام خمینی به عنوان یک مرجع دینی و رهبر مذهبی  یک مهندس بزرگ اجتماعی  کلان نگر و چهره بین المللی مقبول وارد میدان سیاست شد و سیره سیاسی وی چراغ فروزان و مشعشع فراروی مسلمانان گیتی است..امام خمینی با نگاه جهانی و شیوه ای رادیکال عملا عرصه های جدیدی در فقه سیاسی ایجاد کرد.وی با دشمنان بزرگ و قدرتهای مطرح زمان در یک مصاف سرنوشت ساز به عنوان اسطوره رهبری انقلابی و قهرمان بلا منازئ مسلمانان مبدل شد.پیروزی ملت ایران و اطاعت و حمایت مردم از  مواضع جهانی و حمایت رهبر انقلاب اسلامی ایران از فلسطین و لبنان و آفریقا و مستضعفان جهان از امام شخصیتی محبوب و قهرمان ساخت.  فقه سیاسی  و نظزیه ولایت مظلقه  تئوری دولت و تاسیس حکومت پیروزی امام و مردم ایران بر رزیم تا دندان مسلح شاه و مبارزه امام با آمریکا و اسرائیل  ونامه  تاریخی به گورباچف که یک نقطه عطف تاریخی بود و دیدار مسلمانان و مستضعفان دنیاو مقاومت و پیروزی در جنگ تحمیلی  و تحقق پیش بینی های امام وشعاره ای استراتزیک امام : استقلال و آزادی و جمهوری اسلامی برای همه کشورهای مسلمان نشانگر افکار روشن جهان شناسی و اشزاف امام به مسائل و اوضاع و احوال بود .امروز موج ریشه دار و مستمر  بیداری اسلامی در کشورهای مسلمان مصر و بحرین و لبنان و عراق و ترکیه و عربستان و....... متاثراز انقلاب اسلامی ایران بوده وشاهد ی جدید بر  موفقیت افکار امام خمینی است. از طرف دیگر پیشرفتهای علمی دانشگاهی هسته ای و صنعتی و امنیتی  و بین المللی در جمهوری اسلامی ایران با رهبری مقتدر انه شاگرد خلف امام خمینی یعنی آیت الله العظمی خامنه ای  کار آمدی فلسفه و فقه سیاسی ولایت فقیه  امام خمینی و شاگرد عالی مقام اوست. نام امام درمیان مسلمانان جهان پزچم افتخار و  پیروزی و مبارزه است.بیداری اسلامی مصر و بحرین و عربستان و افغانستان و عراق و ترکیه و تمامی کشورها ی اسلامی و حتی فعالیت های معاصر مبارزان آفریقا متاثر از صزاط و سیره سیاسی و افکار جهانی و انقلابی امام خمینی است. امام خمینی در میان مسلمانان راهی را گشود که جز به  عهدبیداری اسلامی  و روشنگری انقلابی از آن نمی توان یاد کرد..

امروز افکار امام خمینی در جنبش و الستریت آمریکا  و منطقه یورو کاملا ملموس و محسوس است.و این روند همچنان ادامه دارد.امام خمینی مولفه دین را به  پارادایم حاکم و فاکتور اصلی جهان سیاست وارد ساخت.

+ نوشته شده در  دوشنبه 1391/04/12ساعت 13:6  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 مهدویت، مدرنیته و بنیادگرایی از دیدگاه سنت گرایان ( با تکیه بر اندیشه سید حسین نصر)

سید رضی موسوی گیلانی

مرجع : کمیته علمی همایش بین المللی دکترین مهدویت

یکی از مهمترین جریانات فکری معاصر در انتقاد به مبانی مدرنیته در کنار دیگر جریان انتقادی، یعنی رویکرد پست مدرنیسم، اندیشه سنت گرایی است.

این رویکرد مبتنی بر مبانی دینی و عرفانی است و پیروان این گرایش فکری شدیداً وفادار به تمدن‌ها و ادیان شرقی می باشند و اندیشه‌های خود را در نسبت میان سنت و مدرنیته، متفاوت از جریان بنیادگرایی، تجددگرایی، اصلاح‌گرایی دینی، معنویت فرادینی و مهدویت گرایی افراطی و امثال آن می‌دانند. در این مقاله تلاش می‌شود تا نگرش سنت گرایان در باره مباحث مهدویت و نقد مدرنیته و بنیادگرایی با تکیه بر افکار یکی از وفاداران به این جریان فکری، دکتر سید حسین نصر، بیان گردد.


امروزه نام سيد حسين نصر در جهان غرب با سنت گرايان گره خورده است[1] و از معروف‌ترين مدافعان اين انديشه فلسفي تلقي مي‌گردد. وي علي رغم اعتقاد ژرف و عميق به فرهنگ اسلامي - عرفاني و تمدن اسلامي، به جهت پاره‌اي از اتهامات سياسي در وابستگی به دربار پهلوي پس از انقلاب اسلامي ايران، به امريكا رفت و هم اكنون در دانشگاه هاروارد داراي كرسي اسلام شناسي است.[2]

وی که به اقرار اساتیدش می­توانست یک فیزیکدان بزرگی شود، با تحولات فکری و روحی که در ایام جوانی در وی پدید آمد، همزمان با تحصیل در رشته فیزیک و تاریخ علم به سوی اندیشه­های سنت گرایانی همچون رنه گنون و کوماراسوآمی و فریتهوف شوئون سه تن از بزرگان سنت گرا گرایش پیدا نمود و به تعبیر خودش، گمشده­اش را در افکار گنون یافت.[3]از جمله اساتیدی که نصر از آنان به نیکی یاد می­کند و در نوشتن رساله دکتری و کتاب "علم و تمدن در اسلام" و همچنین در اسلام شناسی از آنان کمک گرفته است، همیلتون گیب، ولفسن و آی. بی. کوهن می­باشند.[4]


وي از جمله اسلام شناسان مسلمان و شيعي است كه در غرب داراي كرسي اسلام شناسي است و تنها انديشمند ايراني و مسلمان است كه در مجموعه سخنراني‌هاي "لرد گيفورد"دعوت به سخنراني شده است، جايي كه افرادي چون وايتهد، برگسون و آنماري شيمل نيز در آنجا به ايراد سخنراني پرداخته‌اند.

وي پيش از انقلاب اسلامي ايران، رياست انجمن حكمت و فلسفه را به عهده داشت، و از همكاران نزديك هانري كربن و توشيهیكو ايزوتسو در گردآوري مجموعه آثار فيلسوفان اسلامي و مباحث تطبيقي ميان فلسفه اسلامي با ديگر فلسفه‌هاي شرقي بود و از جمله شاگردان درس فلسفه علامه طباطبايي بود كه به همراه هانري كربن در آن درس شركت مي‌كرد و بسياري از معلمان فلسفه و عرفان در ايران، کشورهای اسلامی و امريكا از شاگردان او بوده‌اند كه از جمله آنان مي‌توان به عرفان شناس برجسته ويليام چيتيك اشاره نمود.


بنا بر این نصر از جمله فيلسوفان سنت گرا است كه بعد از نسل اول و دوم اين جريان فلسفي که افرادی همچون رنه گنون، کوماراسوآمی، فريتهوف شوئون، تیتوس بورکهارت را شامل می­شود، قرار گرفته است و همچون مارتين لينگز، هيوستون اسميث، مارکو پالیس، فیلیپ شرارد، راما کوماراسوآمی، به عنوان یکی از مشهورترین شخصیت‌های سنت‌گرا مطرح هست.

او در باره آشنایی و علاقه خویش به اندیشه­های سنت­گرایانی همچون گنون و کوماراسوامی و شوان این چنین می­گوید: به هر روی با آثار گنون، کوماراسوآمی و بعدها با آثار فریتهوف شوئون - این سه نویسنده بزرگ سنت­گرا – آشنا شدم و مشتاقانه و با دل و جان به مطالعه این آثار همت گماشتم.تقریباٌ در سال سوم دانشجویی در ام. آی. تی بود که با پی بردن به آموزه­های سنتی این بحران فکری را پشت سر گذاشتم. من جهان بینی­ای را یافته بودم که در آن احساس یقین کامل می­کردم. احساس می­کردم این همان حقیقتی است که به لحاظ فکری راضی­ام می­کند و به لحاظ وجودی نیز با زندگی و ایمانی که دارم، سازگار است.

این جهان بینی افق دید مابعد­الطبیعی جامعی داشت و نیز فلسفه و علم غربی را به شیوه­ای نقد می­کرد که گویی از زبان من سخن می­گفت.[5]



وحدت متعالی ادیان
انديمشندان سنت‌گرا در حوزه‌های متفاوت فلسفي، دینی، هنري، معماري، نگارگري و ديگر حوزه‌هاي فرهنگ داراي افكار و مباني خاصي هستند كه آنان را در برابر انديشمندان مدرن و پست مدرن قرار مي‌دهد. سنت‌گرایان معتقد به حكمت خالده و حقايق فرا زماني و فرامكاني اديان هستند و نوعاً به سوي تفسير عرفاني از اديان گرايش دارند و تمامي اديان را داراي وحدت متعالي مي‌دانند و به دنبال تفسير باطني و سنتي از جهان جديد هستند. بنا به اعتقاد سنت‌گرایان تمامی ادیان همچون دامنه‌های متفاوت کوه را می‌مانند که همه آنها بشر را به قله کوه می‌رسانند و با وجود تنوع و گوناگونی راهها اما در قله که همان الوهیت و کمال بشری است، به وحدت می ‌رسند.


از دیدگاه سنت‌گرایان تمامی ادیان دارای وحدت درونی هستند و نخستین بار فریتهیوف شوئون از آن به «وحدت متعالی ادیان» یاد کرد. به تعبیر دیگر آنان معتقدند، ادیان بیش از یک حقیقت و گوهره ندارند و تنها شرایط تاریخی و اجتماعی موجب شده تا این دین و حقیقت و یا به تعبیر دیگر سنت واحد، چهره‌ها و یا قالب‌های متفاوت به خود بگیرد. در واقع تکثر ادیان به جهت سیر تاریخی بوده نه به جهت باطن و گوهر دین و آن در نزد خدا از وحدت برخوردار است؛ به همین جهت هیچگاه در قرآن از صیغه جمع برای دین استفاده نشده و کلمه «ادیان» نیامده است و همیشه مفرد این کلمه به صورت «دین» ذکر شده است.


بنا بر این منظور سنت‌گرایان از وحدت متعالی ادیان این است که در واقع تمامی ادیان در نزد خداوند یک دین و یک سنت بوده و از تکثر برخوردار نیست. حتی دکتر نصر در باره جمع کردن و حل نمودن تفرقه میان فرقه‌های مذهبی و از بین بردن جنگ میان هفتاد و دو ملت بر این باور است که این تقریب میان مذاهب باید در ساحت متعالی آن مذاهب تحقق پیدا کند.[6]وی در باره آن سنت واحد و تغییر ناپذیر که یگانه، جاویدان و موجود در نزد خداوند است و وحدت خود را از دست نمی‌دهد، اینچنین می‌گوید:خود قرآن کریم به سنه الله اشاره می‌کند که هیچ تغییری در آن حاصل نمی‌شود. یک معنای دیگر سنت این است که حقیقت از اول بوده، ولی چون بشر فراموشکار است و خداوند رحیم است، دوباره با فرستادن انبیاء مختلف، وحی را تکرار کرده است، منتها هر دفعه با توجه به قالب آن بشری که قرار است این پیام را دریافت کند، بروز یافته است و چون در قابلیت و در ظرف‌های پذیرنده تکثر وجود دارد، به ناچار می‌باید تکثر ادیان وجود داشته باشد.

اگر فقط یک نوع انسان می‌ماند، با یک زبان، با یک خصوصیت مثلاً همه بچه‌های حضرت آدم در یک جزیره‌ای می‌ماندند، آن وقت ضرورتی در تکثر ادیان نمی‌بود. همان‌طور که بشر به خانواده‌ها، گروه‌ها و نژادهای مختلف تقسیم شده است.[7]


همچنین لازم به ذکر است که وحدت باطنی ادیان از منظر سنت‌گرایان غیر از اندیشه کثرت گرایی و پلورالیسم است که توسط پاره‌ای از دین پژوهان همچون جان هیک مطرح شده است. در مبحث کثرت گرایی دینی، کثرت ادیان در حال حاضر امری پذیرفته شده است و هر دین برای مخاطبان و پیروان خود برخوردار از حقانیت است، به عنوان مثال اسلام برای مسلمانان و مسیحیت برای مسیحیان حق است؛ اما از دیدگاه سنت گرایان تمامی ادیان متفاوت در حال حاضر از حقانیت برخوردار نمی‌باشند.

آنان معتقدند وحدت ادیان تنها در ملأ اعلای الهی است نه بر روی زمین و همه سنت‌های دینی را الهام شده از جانب خدا می‌دانند که در نزد او از گوهر واحد و یکسانی برخوردار هستند، از اینرو آنان هر چند مطالعه و بررسی علمی و نظری دیگر ادیان را امری ضروری و پسندیده می‌بینند، اما تمامی ادیان را برخوردار از حقانیت و صحت نمی‌دانند و الزام و عمل به دین کامل و درست را مورد تأکید قرار داده و پاره‌ای از ادیان ساختگی و جعلی را دارای مشروعیت نمی‌دانند.[8] در باره اعتقاد سنت‌گرایان، مبنی بر وحدت متعالی ادیان گفته شده که سه اصل اساسی در فکر آنان وجود دارد که عبارتند از:


1- همه ادیان عمده از منبعی الهی برخوردارند.


2- این ادیان در باطن یکسان و در ظاهر متفاوت هستند.


3- ردّ پاهای حکمت جاودان اصیل را می‌توان در این ادیان پیدا کرد.[9]


با وجود آنکه دکتر نصر معتقد به وحدت باطنی ادیان است و بر این باور است که باید برای هر یک از ادیان احترام قائل شد، اما بر این باور است که این ادیان تا ظهور حضرت مهدی (عج) وجود خواهند داشت و تنها با ظهور حضرت مهدی (عج) از بین خواهند رفت و در آن زمان است که همه پیروان دیگر ادیان مسلمان خواهند شد، از اینرو می‌گوید تا زمان ظهور حضرت مهدی (ع) باید برای ادیان دیگر حرمت قائل شد: بنا بر این اسلام برای این دوره از تاریخ که در آن زندگی می‌کنیم، یک مزایایی دارد که خیلی مشکل است در جاهای دیگر آن مزایا را پیدا کنیم.

این بدان معنا نیست که همه مردم جهان، مسلمان خواهند شد. خداوند به ما گفته است که این کار حضرت مهدی (ع) است و هنوز ایشان ظهور نکرده‌اند. تا آن وقت مسیحیت هست، یهودیت هست، ادیان دیگر هم هستند و دوباره می‌گویم که ما موظفیم که از جان و مال پیروان این ادیان مواظبت کنیم؛ نه این که آنها را از بین ببریم.[10]


سید حسین نصر به جهت اعتقاد عميق و قلبي به فرهنگ اسلامي و شيعي، تاليف‌هاي زيادي در باره تمدن اسلامي، فلسفه و عرفان اسلامي، نسبت ميان معنويت و امر قدسي با جهان مدرن، نسبت ميان جوان مسلمان با فرهنگ غرب، سنجش ميان تمدن غرب با جهان اسلام پرداخته است و يكي از آخرين تاليفات وي در باره اسلام، مربوط به ماجراي يازده سپتامبر امريكا است كه وي پس از تبليغات و فعاليت‌هاي ضد اسلامي غربيان و صهيونيست‌ها، به نوشتن كتابي با عنوان «قلب اسلام» پرداخته است و در آنجا به تبيين و معرفي فرهنگ و تمدن اسلامي، فرقه‌هاي متفاوت اسلامي، مباني و افكار آنان و ديگر عناصر فكري مسلمانان پرداخته است كه بي ترديد در برابر ديگر كتاب‌هاي اسلام شناسي‌اي كه انديشمندان غربي همچون هميلتون گيب، آنه‌ماري شيمل، دارمستتر، مارگوليوث و ديگران نوشته‌اند، بي نظير است.


نگرش سنت‌گرایان در باره دانش و معنویت
با توجه به اینکه سید حسین نصر از جمله وفاداران به جریان سنت گرایی است، از مولفه‌های فکری سنت گرایان این است که میان علوم و دانش با معنویت و مابعدالطبیعه یا به تعبیر دیگر علم قدسی یا مقدس ارتباط تنگاتنگی وجود دارد و از این امر به ارتباط میان علوم و امر قدسی تعبیر می‌‌کنند و معتقدند که گذشته فرهنگ اسلامی، مملو از ارتباط میان معنویت و دانش است، به طوری که اندیشمندان اسلامی در تاریخ تمدن اسلامی گسستی میان علم و دینداری خویش نمی‌دیدند و میان عالم ماده و عالم فرا ماده ارتباط قائل بودند و تنها در عصر رنسانس و عصر تجدد است که این ارتباط میان عالم قدسی و معنویت با عالم ماده و علوم قطع می‌گردد و این امر بدین جهت است که در دوره رنسانس عالم ماده در محوریت قرار می گیرد و عالم فراماده یا نفی می گردد و یا در باره آن تردید می شود و یا زیرکانه به لاادری‌گری در باره آن بسنده می‌شود، که نتیجه منطقی این نگاه این می‌گردد که عوالم طولی که مورد اعتقاد عارفان اسلامی بود، مورد توجه قرار نمی‌گیرد و به عالم ماده بسنده می شود و تمام کوشش برای شناخت این عالم ماده، مصروف می‌گردد.

از دیدگاه نصر مدرنیته از منظر هستی شناسی واقعیت را به عالم ماده خلاصه می‌کند و چون واقعیت از نگاه اندیشمندان مدرنیته به عالم ماده محدود می شود، از اینرو بسیاری از مستشرقان و پژوهشگران غربی پس از عصر مدرن، هیچگاه نتوانستند در شناخت فرهنگ و تمدن اسلامی با اندیشمندان و محقق مسلمان همسوی و همدل شوند. وی در این باره چنین می‌گوید: تفاوت ریشه‌ای بین سنت گرایان و غالب مکاتب فکری دیگر که با مطالعه ادیان سروکار دارند، دقیقاٌ از همین اختلاف نظرهای عظیم آنها در باره سرشت واقعیت ناشی می‌شود.


سنت گرایان، آن بینش مثله شده نسبت به واقعیت را که در حال حاضر در مغرب زمین حاکم است و از آن عقل باروی و تچربه باوری‌ای آب می‌خورد که پس از قرون وسطی در اروپا شیوع یافته است و پس زمینه غالب مطالعات ادیان را به ویژه در محافل دانشگاهی، تشکیل می‌دهد، معتبر نمی‌شناسد. اما باید به خاطر سپرد که منظری را که سنت گرایان برگزیده‌اند، همان جهان بینی‌ای است که ادیان در آن زاده شده و در طول هزاران سال تا ظهور جهان نوین رشد و پرورش یافته‌اند.[11]


به طوری که پس از رنسانس اندیشمندان و مستشرقان، در شناخت تاریخ تمدن و فرهنگ اسلامی همان شیوه‌ای را که پس از رنسانس در شناخت علوم بکار می‌بردند، در باره شناخت آثار اسلامی بکار بردند و بر اساس همین تصور میان دانش و معنویت مورد توجه اندیشمندان اسلامی، فاصله ایجاد نمودند و به ارتباط میان این دو، آنطور که مورد وثوق عالمان اسلامی بود، توجه ننمودند.

از اینرو دکتر سید حسین نصر در نقد مستشرقان معتقد است که آنان نتوانستند به رابطه میان امر قدسی با علوم در تمدن اسلامی آگاهی پیدا کنند و بر حسب تفسیر دنیای مدرن از علم، معنویت را از معرفت جدا ساختند و همانطور که اندیشه دنیویت و سکولاریزم در دنیای غرب پس از رنسانس رشد نمود، همچنین این مولفه فکری نیز مطرح شد که میان علم به معنای تجربی و مفاهیم قدسی و معنوی نیز ارتباط روشمندی وجود ندارد.

وی در این باره چنین می‌گوید: اگر تعریفی که از علم مقدس شده است، پذیرفته شود، آشکار خواهد شد که تمام علوم متداول در تمدن اسلامی از نقلیات تا عقلیات از قلمرو امر قدسی بیرون نیست و انسان چه با قانون مسعودی بیرونی سروکار داشته باشد و چه با رساله حساب غیاث الدین جمشید کاشانی و چه با الشواهد الربوبیه ملاصدرا، همواره در قلمرو علم مقدس سیر می کند. البته همین آثار را می‌توان از دیدگاه دنیاگرا و لاأدری مورد مطالعه قرار داد و امر قدسی را از آن زدود، چنان که در آثار اکثر مستشرقین و شاگردان آنان در بین مسلمانان دیده می شود[12]


به علاوه وی معتقد است که بسیاری از مستشرقان به این جهت نتوانستند با مفاهیمی اسلامی هم سوی شوند، چون بدون دلدادگی و علقه به آن نگریستند و بنا به عوامل متفاوت نگاه مثبت و همدلانه‌ای به فرهنگ مورد مطالعه خود نشان ندادند: «اگر انسان بخواهد با حالت بی دینی به یک دین بنگرد، نمی‌تواند با آن دین همراه شود، دقیقاٌ مثل اینکه شما بخواهید، به موسیقی بدون علاقه و به صورت عینی و ابجکتیو بنگرید»[13]


از دیدگاه نصر تفکر اسلامی مبتنی بر مبانی خاص هستی شناسی و جهان شناسی است. از جمله مهمترین مبانی هستی شناسی این است که در جهان موجود، عوالم طولی وجود دارد که پائین ترین مرحله آن، عالم ماده است و بالاتر از آن عالم روان، عالم خیال، عالم عقل و عالم فرشته مقرب قرار دارد، و در مراتب قوس صعود بالاترین مرتبه وجود، متعلق به مقام الوهیت یا مقام غیب الغیوبی است، مرتبه‌ای از وجود الهی پیش از آنکه در مرتبه بعدی که مرتبه اسماء و صفات و تجلی یافتن در حقیقت محمدیه است، تعین بیابد. این مبانی هستی شناسی که ریشه فکری عرفان اسلامی را شکل می‌دهد، بر خلاف تلقی دنیای مدرن از انسان و خدا است.


انسان در عصر تجدد از بعد مادی و دنیوی که از دیدگاه عرفان اسلامی پائین‌ترین مرحله هستی در قوس نزول است، محوریت می‌یابد و خود را جانشین خدا فرض می‌کند و تنها عالم مورد اعتقاد و اهتمام او همین عالم ماده می گردد. از اینرو انسان مدرن تمام کوشش خویش را روا می دارد تا همین عالمی را که مورد توجه اوست، بشناسد و به همین علت خود را به عالم ماده که از دیدگاه ادیان پائین ترین سطح هستی است، محدود نمود و به شناسائی آن مشغول گردید.

در حالی که در عرفان اسلامی، عالم ماده تنها نماد و آیه‌ای از حقیقت الهی یا حقیقه الحقایق تلقی می‌گردد و کوشش عرفان بر این است تا انسان را از سطح نازل عالم ماده به سوی عوالم برتر سوق دهند. بنابر این از دیدگاه نصر محصول کوشش علوم و دانش بشری پس از رنسانس شناخت این عالم مادی و هر چیزی است که در عرض همین عالم قرار دارد و هیچگاه از این عالم، صعودی صورت نمی‌پذیرد:


سلسله عظیم موجودات طولی به سلسله‌ای عرضی و زمانی مبدل گشت و به تولد اندیشه تطور انواع انجامید. والاس و داروین صرفاٌ بر اساس مشاهداتشان به نظریه تطور انواع نرسیدند. بلکه در جهانی که در آن یا به ذات الهی به دیده انکار نگریسته می‌شود یا مقام و منزلت او تا به حد نقش یک ساعت ساز فرو کاسته می‌شود... نظریه تطور انواع بهترین راه فراهم آوردن زمینه‌ای برای مطالعه تنوع حیرت‌آور اشکال حیات، بدون لزوم توسل به نیروی خلاقه خداوند، به نظر می رسید[14]


بنا بر این از منظر ادیان، هستی دارای مراتب طولی است، به طوری که در قوس صعودی این عوالم، مراتبی از هستی به چشم می‌خورد که بالاتر از عالم ماده و از جهت مرتبه وجودی، از هستی بیشتری نسبت به عالم ماده برخوردار هستند؛ بر طبق اندیشه سنت گرایان، شناخت عالم ماده توسط اندیشمندان عصر جدید، که اوج درخشش معرفت دنیای مدرنیته و عصر تجدد می‌باشد، همچون شناخت و آگاهی دانش آموز کلاس اولی را می‌ماند که وی هر چقدر هم تیزهوش و با استعداد باشد؛ اما دانش او باز در سطح کلاس اول ابتدایی است، بر خلاف کسی که در کلاس‌های بالاتری قرار دارد، که از سطح دانش بیشتری نسبت به دانش آموز کلاس اول برخوردار است.

بنابراین معرفت اندیشمندان دنیای مدرن نسبت به عوالم طولی و مراتب هستی که برتر از عالم ماده هستند، به جهت محدود شدن در سطح عالم ماده، همچون آن دانش آموز کلاس اولی را می‌ماند که هیچگاه به مرحله بالاتری از دانش نخواهد رسید و در همان سطح از معرفت باقی می‌ماند.

از اینرو سنت گرایانی همچون دکتر نصر معتقدند که اختلاف میان تفکر ادیان و وفاداران به آنها با بسیاری از اندیشمندان غربی که فکر آنان برآمده از دنیای مدرن است؛ ریشه در اعتقادشان در باره سرشت واقعیت دارد و این اختلاف میان سنت دینی و عصر مدرن، اختلافی ریشه‌ای و مبنایی است.

نصر در نقد ویژگی‌های عصر متجدد، کلیه عناصری را که در تضاد با تفکر سنتی سنت گرایان است، مطرح می‌سازد:بی رونقی ایمان، گسترش دین گریزی، فقدان شهود عقلانی، فراموشی علم مقدس و ماشینی شدن جهان، دست به دست هم داده اند تا سلسله مراتب عالم هستی را غیر واقعی جلوه دهند.[15]


از منظر سنت‌گرایان انسان عصر جدید به هوای علوم تجربی و بر اساس دلبردگی آن، دل از وحی و سنت‌های جاویدان دینی کشیده است و خواسته با علم تجربی به تمامی پرسش‌های زندگی پاسخ دهد.

در حالی که علوم تجربی نه تنها دنیای انسان مدرن را گسترش نداده و فراخ نکرده است، بلکه عالم را از جنبه هستی شناسی محدودتر کرده و تقلیل داده است: تجدد آن گاه پای به عرصه هستی نهاد که منبع معرفت تازه‌ای کشف شد: روش علمی. چون آزمایش‌های ضبط و مهاردار این روش دانشمندان را به اثبات فرضیه‌هایشان توانا می‌ساخت، و چون آن فرضیه‌های به اثبات رسیده قدرت تغییر اساسی عالم ماده و مادیات را داشت، غربیان در مقام جست و جوی تصویر بزرگ، از وحی به علم روی کردند، مورخان تاریخ اندیشه‌ها می‌گویند: در سده نوزدهم، غربیان آنقدر که به وجود اتم یقین داشتند به هیچیک از امور خاصی که کتاب مقدس از آنها دم می‌زد، مطمئن نبودند.[16]


همچنین هیوستن اسمیت که از جمله سنت گرایان برجسته و همسوی با اندیشه‌های دکتر نصر است، در نقد مدرنیته می افزاید:
اگر انسانهای سنتی را کسانی تصور کنیم که از پنجره وحی (یعنی اسطوره‌های ماثور و متون مقدس خود) به جهان می نگرند، پنجره ای که انسانها در دوران تجدد بدان روی کردند (علم) کوچک از کار درآمده است و بالاتر از سطح بینی انسان را نشان نمی دهد و این سخن از لحاظ معرفت شناختی بدین معناست که وقتی که از پنجره علم نگاه می کنیم، نگاهمان به پایین می افتد و فقط چیزهایی را می بینیم که از ما نازلترند.[17]


سنت گرایان بر این باورند که اندیشه‌های ادیان در عرصه انسان شناسی و جهان شناسی به جهت محوریت یافتن علوم تجربی پس از عصر رنسانس، رونق نگرفته است و جهان فراماده که نسبت به عالم ماده برتر و واقعی‌تر است، چون فراتر از دسترس و اثبات پوزیتیویستی علوم تجربی بود، به حاشیه رانده شد:
ادعای اجماعی کیهان‌شناسی‌های دینی در علوم تجربی پژواک نیافته است، زیرا (چون نوعی ارزش داوری است)، فراتر از دسترس این علوم است، و آن اینکه جهان نامرئی نه فقط واقعیت دارد، بلکه ساحات و عرصات آن واقعی‌تر و ارزشمندتر از جهان مرئی‌اند، که فقط بازتاب آنهاست.[18]


هم چنین دکتر نصر در نقد شیوه مستشرقان این نکته را می‌افزاید که بسیاری از اسلام شناسان مستشرق به ویژه در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم علاوه بر روش تاریخیگری، تلاش می­نمودند تا از راه لغت شناسی زبان و سنجش تاریخی تمدنها و ادیان، به شناخت فرهنگ و تمدن اسلامی دست یابند و نوعاٌ دارای اهداف تبشیری و تبلیغی بوده­اند که می­کوشیدند تا بدین وسیله عدم حقانیت اسلام را اثبات کنند، به طوری که در میان آنان کمتر محققان روش­شناس و اندیشمند وجود داشت. وی در این باره می­گوید: در باره اسلام مایه تأسف است که بیشتر کسانی که به حوزه مطالعات اسلامی روی آوردند یا از رهگذر لغت شناسی زبان عربی و فارسی و تاریخ این دو قوم یا تنها از رهگذر تاریخ آنها به این عرصه گام نهادند و از اینرو در واقع متفکر نبودند. بیشتر در وهله نخست میسیونرهایی بودند که اسلام را برنتابیده و خواهان اثبات کذب آن بودند. البته استثناهای ناچیزی هم در کار بوده است[19]


راههای چهارگانه هدایت معنوی
دکتر نصر در مصاحبه­ای با رامین جهانبگلو در کتاب "در جست و جوی امر قدسی" آنگاه که در باره افکار هانری کربن سخن می­گوید، اشاره به این امر می­کند که در تفکر شیعه علاوه بر اینکه اعتقاد به وجود استادان معنوی همچون معلم­های صوفیه، مرشدها و مشایخ وجود دارد، همچنین اعتقاد بر این امر وجود دارد که امکان هدایت به وسیله امام مهدی (ع) وجود دارد و چه بسیار از عارفان شیعی که مدعی بوده­اند، هیچ استادی غیر از امام عصر (ع) نداشته­اند، زیرا در تفکر شیعی امکان ارتباط با امام مهدی (ع) در عصر غیبت به صورت مستقیم وجود دارد، به طوری که انسان می­تواند از هدایت معنوی ایشان به صورت مستقیم بهره­مند شود.

وی در این باره می­گوید: شما در اسلام شاهد استادان معنوی مانند معلم­های صوفیه، پیرها، مرشدها، و مشایخ هستید و بیشتر سالکان طریقت، مرشدی انسانی دارند. اما در تشیع امکان هدایت به وسیله امام دوازدهم وجود دارد و عارفان شیعه بسیاری داریم که – هر چند نه همگی- مدعی شده­اند که هیچ استاد بشری نداشته­اند، بلکه مرشد آنها امام دوازدهم بوده است. زیرا در عالم تشیع این امکان برای شخص هست که به لطف خداوند با امام دوازدهم ارتباط مستقیم داشته باشد و از هدایت معنوی بی واسطه ایشان برخوردار گردد.[20]


نصر معتقد است که این جنبه از تفکر شیعه، مبنی بر ارتباط مستقیم با امام عصر (ع)، کربن را شدیداٌ مجذوب تشیع نمود، به طوری که وی می­گوید در گفتگوی با کربن، من بر آن بودم که افرادی همچون ملاصدرا دارای استادی معنوی همچون میرداماد بوده­اند، اما کربن این را نمی­پذیرفت و معتقد بود که ملاصدرا خود هم پایه میرداماد بوده است و او را از جمله کسانی می­دانست که تنها به دست امام دوازدهم هدایت می­شوند.[21]

نصر در ادامه این سخن با هانری کربن مبنی بر هدایت انسانها توسط امام عصر (ع) می­گوید که در اسلام علاوه بر وجود مشایخ و مرشدهایی که می­توانند به هدایت سالکان بپردازند، چه در سلسله­های منظم صوفیانه و چه در سلسله­های غیر رسمی صوفیانه، راه سوم هدایت در تشیع امکان ارتباط مستقیم با امام معصوم، امام مهدی (ع) است و راه چهارم طریق اویسی است[22] که عبارت از امکان برخورداری از هدایت مستقیم حضرت خضر (ع) است. اما با وجود این راههای کسب معنویت در تشیع، کربن توجه خاصی به امکان هدایت توسط امام مهدی (ع) داشت.[23]


نگرش سيد حسين نصر در باره مهدويت
نصر در کتاب "اسلام سنتی در جهان مدرن" آنگاه که به بیان تفکر شیعه و سنی پیرامون سیاست و نگرش آنها پیرامون حکومت پس از عصر نبوی می­پردازد، شیعه را معتقد به حاکمیت و مرجعیت دوازده امام قلمداد می­کند و بر این امر تصریح می­ورزد که شیعه تنها برای امامان خویش حاکمیت و وثاقت دینی قائل است و در نبود آنان هیچ مشروعیتی را برای حاکمان دیگر قائل نیست و اهل تسنن هم خلافت سنتی را می‌پذیرد و در صورت عدم تحقق آن برای حکومت سلطنتی یا نظریه سلطان مشروعیت قائل است.[24] وی در این باره می­گوید:


دیدگاه سنت­گرایی، در قلمرو سیاسی، همواره بر واقع گرایی که مبتنی بر معیارهای اسلامی است، پای می­فشرد. این منظر در جهان تسنن، خلافت سنتی را می­پذیرد و در نبود آن سایر نظامهای سیاسی، نظیر سلطنت را که قرنها در پرتو تعالیم شریعت و (بر اساس) نیازهای جامعه امتداد داشت، می­پذیرد. اما این دیدگاه تحت هیچ شرایطی در صدد نیست آنچه را که از نظامهای سیاسی سنتی اسلام بر جای مانده، نابود کند.

و در جهان تشیع، دیدگاه سنت­گرایی همواره تاکید می­کند که مرجعیت نهایی از آن دوازده امام است و در نبود آنها، هیچ نوع حکومتی نمی­تواند کامل باشد. دیدگاه سنت­گرایانه، در هر دو فرقه، همواره از سقوط جامعه انسانی از کمال اولیه خود آگاه است؛ خطری که نهادها و نظامهای سنتی اسلامی را نابود کرده و نهادهایی با خاستگاه مدرن و غربی جایگزین آنها می­کند[25]


البته به نظر می‌رسد که سید حسین نصر اندیشه خود را در باره نوع حکومت ‌شیعی در عصر غیبت امام عصر(ع) و در زمان نبود امام معصوم به صورت شفاف بیان نکرده است و مشخص نیست که وی با وجود پذیرش خلافت سنتی در عصر فقدان امام معصوم به سوی چه نوع حکومت شیعی گرایش دارد و شاید انتقاد بعضی از منتقدان دکتر نصر بر او وارد باشد که با وجود آنکه وی سنت‌گرا هست، چرا نسبت به حکومت جمهوری اسلامی نگرش مثبتی ندارد و گاه به مخالفت با آن می‌پردازد، در حالی که وی حکومت سلطنتی پهلوی را در حالی که لااقل از مبانی سنتی کمتری نسبت به جمهوری اسلامی برخوردار بود، تأیید می‌نمود و به حمایت آن می‌پرداخت.[26]


از جمله آثار برجسته دكتر نصر كه در آنجا از فرق و مذاهب اسلامي از جمله شيعه سخن گفته است، كتاب اخير وي با عنوان قلب اسلام است. وي در اين كتاب در باره مذهب شيعه و افكار و انديشه‌هاي اين مذهب سخن گفته است. و در پاره‌اي از موارد از انديشه مهدويت‌گرايي و فرقه‌هاي متمايل به اين فكر كلامي سخن گفته است. وي همچون ديگر اسلام شناسان در جايي كه در باره شيعه دوازده امامي سخن مي‌گويد، به مهدویت نيز اشاره می­کند. وي در باره تعريف شيعه مي‌گويد: شيعيان دوازده امامي به سلسله‌اي از ائمه.... قائل‌اند كه به امام دوازدهم، محمد المهدي پايان مي‌پذيرد، در باره امام دوازدهم، اعتقاد شيعيان دوازده امامي بر اين است كه خداوند عمر دراز اسرارآميزي به او عطا كرده است اما درغيبت به سر مي‌برد. ايشان مانند الياس كه يهوديان او را در آسمان و زنده‌اش مي‌دانند، زنده است.[27]


با توجه به اينكه سنت گرايان از جمله سيد حسين نصر به عرفان و جنبه باطني و تاويلي اديان تعلق خاطر دارند و از شريعت و ظواهر دين تفسير عرفاني ارائه مي‌دهند، از اينرو نصر در باره مهدويت مي‌گويد، امام دوازدهم، مرشد پنهان همه عالم است و مي‌تواند بر كساني كه از حال معنوي مناسبي براي ديدنش برخوردارند، ظاهر گردد.

او پيش از آخرالزمان يعني آن گاه كه بي‌عدالتي و ظلم فراگير شود براي احياي عدالت و صلح بر روي زمين ظهور مي‌كند و زمينه ساز رجعت مسيح خواهد بود، واقعه‌اي كه مسلمانان و نيز مسيحيان بدان ايماني راسخ دارند. وي با توجه به ادبيات متعارف غرب كه از مسأله منجي گرايي تعبير به انتظار فرجام شناختي[28]و يا انديشه رستاخيزي[29] مي‌كنند، مهدويت را چنين تلقي مي‌كند و معتقد است كه اين واقعه فرجام شناختي اختصاص به تفكر شيعه ندارد و در باقي مذاهب و اديان نيز چنين تفكري به چشم مي‌خورد:اين انتظار فرجام شناختي، مهدويت نام دارد و به هيچ روي اختصاص به شيعه ندارد. اهل تسنن نيز چنين آموزه‌اي دارند با اين تفاوت كه شيعيان كم و بيش مدعي‌اند كه شخص مهدي را مي‌شناسند در حالي كه سنيان ظهور شخصي را به اين نام در آينده انتظار مي‌كشند.[30]


همچنين دكتر نصر به سنجش ميان اعتقاد به مهدويت در تفكر اسلامي با اعتقاد به انديشه رستاخيزي در ميان مبلغان مسيحي مي پردازد و مي‌گويد كه در نظر مبلغان مسيحي اعتقاد به آمدن يك منجي امري انحصاري و تنها براي حزب و نهاد خاص مي‌باشد، آنها كه در اين باشگاه و حزب خاص باشند، رستگار هستند و آنها كه خارج از اين باشگاه و كلوب باشند، جهنمي و ملعون هستند، در حالي كه در تفكر اسلامي مهدويت و آمدن مصلح آخرالزمان تنها براي يك قوم يا مذهب خاص نيست، بلكه او براي هدايت همه عالم خواهد آمد.

وي در اين باره چنين مي‌گويد: هر چند انديشه رستاخيزي در اسلام به چشم مي‌خورد، نقش آن با نقشي كه در ميان مسيحيان امروزي ايفا مي‌كند، متفاوت است. به ويژه با نقشي كه در ميان پاره‌اي از مبلغان تلويزيوني مسيحيت در آمريكا دارد، چرا كه آنها به تفسيرهاي بحث انگيز خود از كتاب مكاشفه يوحنا و ديگر منابع مسيحي كه بر پايه انحصارگرايي تمام عيار و حيرت انگيزي صورت مي‌گيرد، رنگ و بويي تجاري داده‌‌اند[31]


از ديدگاه وي اسلام به مهدويت به عنوان يك امر ژورناليستي و تبليغي نمي‌نگرد و جز پاره‌اي از مدعيان دروغين مهدويت كه بيشتر سوء استفاده كنندگان از اين مبحث هستند، كسي به مهدويت به عنوان يك راهكار خاص حزبي كه تنها براي هدايت يك طيف خاصي باشد، نمي‌نگرد.

وي در اين باره مي‌گويد: در عالم اسلام با وجود اعتقاد به ظهور مهدي، در سطح عمومي و به ويژه در تلويزيون كمتر از آن سخن مي‌رود و تأكيد چنداني نسبت به تأسيس باشگاهي انحصاري[32] نيست كه تنها اعضاي آن نجات خواهند يافت و جملگي انسان‌هاي غير عضو آن، ملعون و جهنمي خواهند بود.[33]


مدعیان دروغین مهدویت
يكي از مباحثي كه مورد توجه نصر در كتاب قلب اسلام قرار گرفته است ادعاي مدعيان دروغين مهدويت و انگيزه‌هاي سياسي اين فكر در نزد آنان است. وي معتقد است، موج مهدويت خواهي و ادعاي مهدويت در آغاز قرن نوزدهم، عكس العملي در برابر قدرت‌هاي استعماري پاره‌اي از دول بوده است كه بر سرزمين‌هاي اسلامي چنگ انداخته بودند.

وي بر خلاف بسياري از شرق شناسان قرن نوزدهم كه از ريشه و بنياد اعتقاد به مهدويت را با جريان‌هاي سياسي دوران‌هاي متفاوت تحليل مي‌نمودند، از مهدويت تفسير تاريخي ارائه نمي‌دهد و تمسك سودجويان به مهدويت را صرفاً علت مهدي نمايي مي‌داند نه اينكه آن را دليل بر اصل تحقق اين مبحث بداند، با توجه به اينكه خود يك شيعه معتقد است در اين باره تعبير مناسب و به دور از روحيه تاريخيگري دارد و مي‌گويد: در آغاز سده نوزدهم كه قدرت‌هاي استعماري بر جهان اسلام چيرگي يافته بودند، يكي از واكنش‌هاي در برابر سلطه آن‌ها، موجي از مهدويت بود كه بسياري از سرزمين‌هاي اسلامي را فرا گرفت. در برخي نواحي اين موج موجب ظهور افرادي به نام مهدي (مهدي‌نما) شد كه از نفوذ ديني و سياسي بالايي برخوردار بودند[34]


نصر در ادامه تحليل از مدعيان دروغين مهدويت مي‌گويد، ادعاي بعضي از اين مدعيان همچون مهدي سوداني در سودان و عثمان دان فاديو در آفريقاي غربي زمينه ساز پيدايش فرقه‌هاي جديد نگرديد، اما تفكر بعضي از مدعيان موجب پيدايش پاره‌اي از مذاهب و فرقه‌ها گرديد، از جمله به جنبش بابيه، پيروان علي محمد باب در ايران و جنبش احمديه در پنجاب پاكستان، پيروان غلام احمد، ياد مي‌كند كه اولي پيشينه شيعي و دومي پيشينه سني دارد. وي در باره باب مي‌گويد:در نخستين دهه‌هاي سده نوزدهم، از زمينه نهضت شيخي، نهضت بابي سر برآورد، نهضتي كه بنيانگذار آن، سيد محمد باب، خود را بابي (دروازه‌اي) به سوي مهدي وانمود مي‌كرد.

يكي از شاگردان باب، به نام بهاءالله پا را از اين هم فراترنهاد و خود را نه تنها مهدي بلكه پيامبري جديد و بنيانگذار بابیت [بهائیت] معرفي كرد كه امروزه نيز در غرب پيرواني دارد. ولی این نهضت را با وجود آنکه خاستگاهی شیعی دارد، نمی‌توان فرقه‌ای اسلامی نامید بلکه آن نهضت دینی نوگرایی است که می‌خواهد خود را به پاره ای از اصول نبوی و جامع اسلام پیوند زند اما برداشت آنان از این اصول متفاوت از برداشت مسلمانان از آنهاست[35]


وي فرقه بهائيت را نهضت ديني نوگرايي مي‌داند كه مي‌خواهد خود را وفادار به پاره‌اي از اصول نبوي و جامع اسلام وانمود كند، در حالي كه برداشت آنها از دين با برداشت رايج و متداول شيعه تفاوت دارد، از اينرو آن را فرقه‌اي اسلامي نمي‌داند.[36]


نصر در سنجش ميان فرقه بهائيت با فرقه غلام احمد [قادیانیه]، معتقد است كه به جهت آنكه بهائيت خود را از اسلام كنار كشيد، از اينرو نمي‌توان آنها را مسلمان خواند: « به هر حال جايگاه احمديه نسبت به اسلام بسيار متفاوت از جايگاه بهائيت است كه آشكارا خود را از اسلام كنار كشيدند و به هيچ روي، نمي‌توان آن را فرقه يا شاخه‌اي از اسلام به شمار آورد».[37]


با توجه به رويكرد غير عقلاني و خرد ستيزانه فرقه شيخيه و گرايش شديد باطني و پارسا منشانه به دين و احترام زياد و افراطي به ائمه عليهم السلام، به نظر مي‌رسد سيد حسين نصر اين امور را زمينه تاثير پذيري فرقه بابيه از نهضت شيخيه مي‌داند، به طوري كه او اين جنبه خرد ستيزي را عامل پيدايش جريان بابيه مي‌داند، همانطور كه جريان وهابيت از دل تفكر حنبلي‌ها بيرون آمد و آنها هم از مخالفان شديد كلام و عقل گرايي گرديدند. از سخنان نصر احساس مي‌شود كه وي خرد ستيزي را عالم و زمينه ساز رشد جريانات انحرافي مبتني بر باطن گرايي و احساس گرايي ديني مي‌داند.


وي در باره نگرش شيعه به مسأله خلافت در عصر غيبت امام عصر (ع) معتقد است كه شيعه خلافت را در مقام نهادي سياسي نپذيرفت اما به عنوان پديده‌اي سياسي كه كمترين آسيب را در دوره غيبت امام مهدي (ع) دارد، مورد توجه قرار داده است:

تشيع خلافت را در مقام نهادي سياسي نپذيرفت ولي سلطنت يا پادشاهي را چون شكلي از حكومت كه در دوران غيبت حضرت مهدي، كمترين نقص را دارد، پذيرفت. اين ديدگاه حتي در آثار اوليه آيه الله خميني نيز تا پيش از آنكه به نفع مفهوم جديد «حكومت ولايت فقيه» با نهاد پادشاهي به مخالفت برخيزد، به چشم مي‌خورد[38]


آخرين مورد كه نصر در كتاب قلب اسلام پيرامون مهدويت سخن مي‌گويد، معاد شناسي است. وي معتقد است مسلمانان، معادشناسي را به دو معنا بكار مي‌برند، يكي در مرتبه فردي و ديگري در مرتبه فلسفه تاريخ و تاريخ بشريت است. مسلمانات نيز در فلسفه تاريخ معتقد به ايجاد يك جامعه ايده‌آل و پر از عدل و داد مي‌باشند كه به وسيله امام مهدي (ع) تحقق مي‌يابد. وي تحقق اين جامعه را مبتني بر مداخله الهي در زندگي بشري مي‌داند و مي‌گويد: « مسلمانان نيز همچون مسيحيان برآنند كه تاريخ بشر را پاياني است كه مشخصه‌اش مداخله الهي در نظام دنيوي است، يعني ظهور مهدي (ع) و حكومت او و به دنبالش رجعت مسيح - و نه پيامبر اسلام – در اورشليم، ويراني دنيا، رستاخيز، و داوري نهايي در پيشگاه خداوند».[39] و در ادامه همين مبحث به نقش و حضور شخصيت حضرت عيسي (ع) در تفكر معاد شناسي مسلمانان اشاره مي‌كند، مبني بر اينكه مسلمانان در مبحث مهدويت معتقد به بازگشت عيسي (ع) در عصر ظهور حضرت مهدي (ع) هستند « كمتر غربي است كه بداند نقش حضرت مسيح (ع) در معادشناسي اسلامي تا چه اندازه محوري است، همچنانكه او در برداشت مسيحيان از روز رستاخيز چنين نقشي را داراست»[40]


لازم به ذکر است که سيد حسين نصر در كتاب قلب اسلام بهتر از تمامي اسلام شناساني كه در باره اسلام و فرقه‌هاي مذاهب اسلامي سخن گفته‌اند، توانسته در باره افكار و اعتقادات مسلمانان سخن بگويد، با توجه به اينكه وي مسلمان شيعي و بزرگ شده فرهنگ اسلامي است و با منابع درجه اول مسلمانان و زبان اصلي اين آثار مانوس بوده، توانسته در كتاب مذكور بهتر از افرادي چون آنماري شيمل، هميلتون گيب و ديگر اسلام شناسان به تفسير اعتقادات مسلمانان بپردازد و بي ترديد كتاب ايشان در تطبيق با آثاري چون « درآمدي بر اسلام» شيمل و يا « اسلام بررسي تاريخي» هميلتون گيب، از جايگاه ممتاز و غناي بيشتري برخوردار است.


مدرنیته و مهدویت‌گرایی از منظر سنت‌گرایان
پرسش از هدف تاریخ، حرکت و مکانیسم آن، مسیر و منازل برجسته حرکت تاریخ و آینده جوامع از جدی‌ترین پرسش‌های جامعه‌شناسان و فیلسوفان تاریخ است. در تاریخ فلسفه، بسیاری از اندیشمندان و متفکران در صدد بوده‌اند تا به پرسش‌های بنیادین فلسفه تاریخ پاسخ داده و نگرش خود را نسبت به این پرسش‌ها بیان کنند. در این راستا پاره‌ای از اندیشمندان، معتقد به حرکت دوری یا حلزونی تاریخ و عده‌ای دیگر به حرکت خطی معتقد بوده‌اند، همچنین عده‌ای نگاه بدبینانه به آینده تاریخ داشته‌ و عده‌ای نیز همچون ادیان نگاه مثبت اندیشانه به آینده افکنده‌اند.


از جمله عوامل مهم که موجب شده تا در چند دهه گذشته پاسخ به پرسش‌های اساسی فلسفه تاریخ از اهمیت دو چندان برخوردار شود، تحولاتی است که در عرصه نظریه پردازی‌های جهانی پیرامون وضعیت آینده جهان پدید آمده است، که از مهمترین عوامل زمینه‌ساز این توجه به آینده و بازنگری نسبت به تئوری‌های معرفتی و شناختی، شکست علم گروی افراطی بیکنی و خردگرایی افراطی دکارتی، منفعل شدن رویکرد پوزیتیویستی به معرفت و شکست کمونیسم است.


به تعبیر بعضی از اندیشمندان منتقد مدرنیته، در دوره رنسانس پس از کشف منبع معرفتی جدیدی همچون روش علمی، اندیشمندان رنسانس نه تنها با روش شناسی علوم و خردگرایی، عالم ما را گسترش ندادند، بلکه عالم هستی را محدود به دنیای مادی نمودند و هستی را به عالم مادی تقلیل دادند، به تعبیر هیوستن اسمیت:


تجدد آن گاه پای به عرصه هستی نهاد که منبع معرفت تازه‌ای کشف شد: روش علمی. چون آزمایش‌های ضبط و مهاردار این روش دانشمندان را به اثبات فرضیه‌هایشان توانا می‌ساخت، و چون آن فرضیه‌های به اثبات رسیده قدرت تغییر اساسی عالم ماده و مادیات را داشت، غربیان در مقام جست و جوی تصویر بزرگ، از وحی به علم روی کردند، مورخان تاریخ اندیشه‌ها می‌گویند: در سده نوزدهم، غربیان آنقدر که به وجود اتم یقین داشتند به هیچیک از امور خاصی که کتاب مقدس از آنها دم می‌زد، مطمئن نبودند.[41]


از طرف دیگر نقد جنبه‌های معرفتی و کارکردی مدرنیته توسط اندیشمندان پسا مدرن نتیجه‌ای جز اهمیت دادن به تکثر اندیشه‌ها؛ مخالفت با هرگونه جهان بینی یا روایت کلان، ایدئولوژی گریزی، یکسان گریزی، اهمیت دادن به خرده فرهنگ‌ها، نسبیت‌گرایی و پوچ گرایی و سرگشتگی معرفتی به همراه نداشت. به طوری که می‌توان دو ویژگی مهم عصر پسامدرن، یعنی نسبیت گرایی معرفتی و پوچ گرایی را از جمله عوامل مهمی دانست که در کنار فروپاشی کمونیسم موجب شده تا امروزه به فلسفه تاریخ و وضعیت آینده جهان، توجه خاصی شود، به طوری که بسیاری از اندیشمندان معتقدند، دو ویژگی‌ نسبیت اندیشی و پوچ گرایی که محصول دنیای پست مدرن است و از سال 1970 توسط افرادی همچون لیوتار مطرح گردید، خود بیانگر این است که علی رغم اینکه پست مدرنیسم به نقد مدرنیته پرداخته، اما نتوانسته در برابر دنیای متجدد، جایگزین مناسبی بگذارد و تنها کاری که توانسته انجام دهد، تخریب و سلب مفاهیم مدرنیته بوده است، از اینرو از جنبه ایجابی مفاهیمی همچون نسبیت اندیشی و پوچ‌گرایی نه تنها بیانگر رشد بشری نیست، بلکه حاکی از بحرانی معرفتی و نوعی سرگشتی است و خود نمادی از این مفهوم است که انسانها در پایانه قرن بیستم در سرگشتگی بسر می‌برند و این خلأ معرفتی خود نشان از نیازی شدید به نظریه‌پردازی در عرصه آینده حرکت جهان را گواهی می‌دهد و در این عرصه علاوه بر اینکه جامعه شناسان و فیلسوفان تاریخ به هماوردی فراخوانده شده‌اند، بلکه ادیان هم در این عرصه مجالی یافته‌اند تا متاع معرفتی خویش را عرضه کنند.


امروزه پاره‌ای از اندیشمندان معتقدند، وجود ویژگی‌هایی همچون نسبیت اندیشی و پوچ گرایی در اندیشه پست مدرن‌ها بزرگترین مولفه‌هایی بوده که موجب گشته تا جریان بنیادگرایی و سلفی‌گری چه در اندیشه غربیان توسط پروتستان‌های بنیادگرا (اوانجلیست‌ها)[42] و چه در سرزمین‌های اسلامی توسط بعضی از جریانهای سلفی اسلامی همچون وهابیت شکل بگیرد. به جهت عناصر مهم عصر پست مدرن که از جمله مخالفت با هرگونه روایت کلان می باشد و در واقع به نوعی مشروعیت بخشی به خرده روایت‌ها، نگاه‌ها و اندیشه‌های گوناگون بشری است، کشف حقیقت و حقانیت مکتب و تفکر خاص به شدت دشوار گشته است، به طوری که امروزه توده انسانها در کشف روایت حق و درست با مشکل مواجه شده‌اند و به واله‌ی و سرگشتگی رسیده‌اند و در نتیجه، ترجیح می‌دهند تا نسبت به تفکر و ایده‌ای خاص اعتقاد و تعصب نورزند و دلدادگی نداشته باشند.


در واقع در سده‌‌های اخیر جریانهای فکری‌ای همچون تلائم میان علم و دین، بنیادگرایی، سنت گرایی، معنویت فرادینی، اخلاق فرادینی، پاره‌ای از گرایشات عرفانی، اصلاح گرایی دینی، ادعای بر مهدویت‌گرایی (متمهدیان) و امثال آن عکس العمل‌هایی در برابر مدرنیته و تلاشی در مسیر حضور دادن دین در عرصه نظریه‌پردازی و تفسیر جهان کنونی تلقی می‌گردد. از اینرو می‌توان گفت که امروزه آموزه‌های دینی می‌توانند در این عرصه به نظریه‌پردازی و بیان نگرش خود در عرصه حرکت تاریخ و آینده این حرکت تاریخی بپردازند.


نسبت مهدویت با بنیادگرایی
دکتر نصر در بررسی جریانات فکری معاصر دنیای اسلام در مقاله نهم از کتاب "نیاز به علم مقدس" بیان می‌دارد که در یک و نیم سده گذشته دو رویکرد فکری در جهان اسلام بیش از همه طنین انداز بوده است، یکی ندای اصلاح گرایی دینی بنیادگرا و دیگری جریان تجددگرایی است. که البته در مصاحبه خود با مجله Voice Across Boundariesجریان سوم مهدی گرایی را هم به آن تقسیم‌بندی خود می‌افزاید. وی در باره بنیادگرایی و تجدد گرایی می‌گوید:


در طول یک و نیم سده گذشته، دو ندا از عالم اسلامی بیشتر از همه طنین انداز بوده و در غرب راحت‌تر به گوش می‌رسیده است. یکی ندای به اصطلاح اصلاحگرایان دینی بنیادگرا و دیگری ندای تجددگرایان. اولی شامل مکاتبی نظیر مکتب وهابیت و مکتب سلفی است که رو در روی غرب ایستاده و از سرشت واجب الحرمه شریعت الهی به دفاع پرداخته‌اند و به دنبال برپا ساختن دوباره جامعه‌ای هستند که در آن این شریعت به تمام و کمال رواج یابد.... دومین ندا، ندای تجددخواهان است که از اوایل سده نوزدهم دفاع قرص و محکمی از علم و فن‌آوری بروز داده‌اند[43]


وی در مصاحبه با "واندا رومر تیلور" سردبیر مجله Voice Across Boundaries در باره جریانات معاصر و راه حل­های مسلمانان در مواجه با دنیای جدید و جهان غرب می­گوید، مسلمانان در برابر بحران به وجود آمده برای مسلمانان و عقب­ ماندگی آنان نسبت به غرب به سوی 3 تحلیل و نظریه گرایش پیدا نموده­اند: 1 – این شکست بزرگ نشانه آخر دنیا و ظهور مهدی یا منجی است 2 – مسلمانان آن گونه که باید از دستورات اسلامی پیروی نکردند و در پاسخ به بحران معنوی، دینی، سیاسی موجود درجهان اسلام نیز باید به تبعیت از وجه اصیل دین برگردند و خواستار اجرای شرعت اسلام باشند 3 – پیام اسلام باید با جهان مدرن منطبق گشته تا بر برتری و توفق غرب، غالب آید. نصر معتقد است که این سه تحلیل و تفسیر نسبت به پیشینه سرزمین­های اسلامی به تحقق سه جریان فکری انجامید: 1 – مهدی گرایی یا حرکت­های عیسی­باوری Messianic 2 – اصالت گرایی یا بنیادگرایی همچون وهابیت در عربستان سعودی 3 – جریانهای مدرن و تجدد خواهی مثل ترکان جوان و یا لیبرالیسم عربی. این افکار و اندیشه­ها یک بار در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم و یک بار پس از جنگ جهانی دوم مورد توجه قرار گرفت، که در مورد دوم این اندیشه­ها به جریانهایی همچون مهدی گرایی، تجددگرایی و بنیادگرایی منجر گردید.[44]


متاسفانه امروزه اصطلاح بنیادگرایی توسط شرقی‌ها هم استعمال می‌شود، اصطلاحی که نخستین بار توسط غربیان در باره بنیادگرایی مسیحی و پس از آن برای هر جنبش‌ اسلامی نیز که بازگشت به شریعت اسلامی و مخالفت با غرب را مطرح می‌نمایند، بکار رفت. امروزه لفظ بنیادگرایی اسلامی Islamic Fundamentalism نیز که معنایی مذموم و منفی دارد و نوعی برچسب توهین آمیز تلقی می‌گردد، جای خود را در ادبیات سیاسی باز نموده است، به طوری که سنت گرایان هم این اصطلاح را بکار می‌برند و می‌کوشند تا سنت گرایی را از این مفهوم که در غرب مذموم تلقی می ‌شود، جدا کنند.


دکتر نصر بنیادگرایی را پیآمد مدرنیسم و نوعی عکس‌العمل در برابر افراط‌گرایی آن می‌داند. و در این باره می گوید: بسیاری از نهضت های موجود در جهان اسلام یا خواهان تجدد هستند، یا با تجدد مقابله می کنند. این دسته دوم را بنیادگرایی تعریف کرده اند. بنیادگرایی نیز خود آن روی سکه مدرنیسم است. ما در دوره سلجوقی یا صفوی بنیادگرایی نداشتیم. این پدیده بنیادگرایی عکس العملی در برابر تجدد و مدرنیسم است و نکته قابل توجه اینکه هر دوی اینها در خیلی چیزها با یکدیگر شریک هستند. نکته اول اینکه هیچ نقدی بر فناوری و علم جدید وارد نمی‌کنند. فناوری و علم جدید را می بلعند، همانطور که نهنگ در دریا آب را می بلعد. نکته دیگر اینکه هر دو کاملاٌ به هنر اسلامی و تمدن سنتی اسلامی بی توجهی می کنند و نکته سوم هم اینکه هر دو با جنبه معنوی، باطنی و درونی اسلام دشمنی می ورزند.بنا بر این اگر نیروی تصوف حفظ شود، می تواند در برقراری تعادل در جهان اسلام بسیار تاثیرگذار باشد.[45]


وی معتقد است که سنت‌گرایان معتقد به تفسیر حکمی و عرفانی از شریعت هستند و مانند بنیادگرایان نگاه قشری و سطحی به متون دینی ندارند، از اینرو با وجود آنکه سنت‌گرایان و بنیادگرایان هر دو وفادار به متون مقدس اسلامی همچون قرآن و حدیث هستند، اما سنت گرایان، بنیادگرایان را متهم می‌کنند که تفسیر آنان از قرآن و حدیث، استفاده‌ای ایدئولوژیک و ابزاری است و آیات و روایات را در جهت امیال، مقاصد و اغراض سیاسی خود تفسیر می کنند. نصر در این باره در کتاب اسلام سنتی در جهان مدرن می‌گوید: وجه مشترک سنت گرایان و به اصطلاح بنیادگرایان در این است که هر دو قرآن و حدیث را می‌پذیرند، همچنین هر دو بر شریعت تأکید می‌ورزند. اما حتی در اینجا نیز اختلافات عمیقی دارند. همچنان که پیشتر بیان شد، سنت برای فهم معنای ایات و متون مقدس بر تفسیرهای حکمی تأکید می‌کند؛ در حالی که بسیاری ازجنبش‌های بنیادگرا آیه‌ای از قرآن را دستاویز قرار داده و آن را مطابق با اهداف و نیات خود و غالباً با قرائنی بیگانه و ناسازگار با تفسیر قرآن معنا می‌کنند. در مورد شریعت، سنت در تقابل با بسیاری از مکاتب بنیادگرایی رایج، بر ایمان یعنی علقه باطنی به احکام شریعت و فضای سنتی قضاوت سهل‌گیر، که بر نقایص جامعه بشری مبتنی است، تأکید می‌کند و نه بر اجبار و اکراه خارجی‌ای که بر پایه ترس از برخی قدرتهای انسانی جز خدا استوار است[46]


پاره‌ای از منتقدان بر افکار سنت‌گرایان معتقدند که اختلاف میان سنت گرایان و بنیادگرایان کمتر از آن است که سنت گرایان مدعی هستند و معتقدند بر خلاف آنچه که نصر می‌گوید، بنیادگرایان نیز مانند سنت گرایان بر علقه باطنی و تفسیر درونی از متون دینی تأکید می‌ورزند. محمد لگنهاوزن از منتقدان سنت گرایی در این باره می‌گوید: در مورد تفسیر قرآن و احادیث باید گفت علمای حقیقی به تفسیر سنت توجه می‌کنند، اعم از آنکه بنیادگرا یا سنت گرا باشند. البته کسانی که به نوشتن آثار عامه پسند می‌پردازند، بیشتر راغبند که به متون به نحوی سریع و غیر دقیق بپردازند، اما نمی‌توان این امر را وجه ممیز سنت گرایان و سایر بنیادگرایان دانست.


در مورد شریعت نیز بنیادگرایان همانند سنت گرایان بر علقه باطنی و درونی تأکید می‌کنند و نگرش آنها نسبت به اجرای شریعت نیز به طور یکسان نبوده است، بلکه برخی از آنها همانند برخی از سنت گرایان نگرشی سخت گیرانه داشته‌اند. از سوی دیگر برخی از بنیادگراین نیز بوده‌اند که همچون برخی از سنت گرایان که مایه افتخار و مباهات سنت می‌باشند، نگرشی سهل گیرانه نسبت به اجرای شریعت داشته‌اند[47]


البته قابل توجه است، پاره­ای از تحلیل­های سه­گانه نصرگاه نیز ممکن است با یکدیگر نیز جمع شود و چه بسا فرد یا جریانی هم معتقد به این باشد که ما به دوره آخرالزمان رسیده­ایم و هم در عین حال معتقد باشد که باید به اصول و سنن نبوی و اسلامی در صدر اسلام برگشت کنیم.


همچنین دکتر نصر در باره تحلیل نخست معتقد است که آن موجب گرایش­های مهدی باوری و عیسی باوری شده است، که باید گفت لزوماٌ تحلیل نخست موجب این گرایش نشده است؛ بلکه تجربه های تاریخی بیانگر این است که گاه بعضی از آنان که ادعای مهدویت کرده­اند و به جنبش­ها و خیزش­های سیاسی پناه برده­اند، صرفاٌ از این مسأله مذهبی به نفع خویش و در مسیر تثبیت موقعیت خویش استفاده نموده­اند و مهدویت و منجی گرایی ابزاری در دست آنان بوده تا خود را در نگاه توده مردم مشروع و دارای حقانیت جلوه دهند و از این راه توانسته­اند، طرفداران زیادی را به خود جلب کنند.


بنابراین باید گفت که شاید مهدی باوری از منظر توده مردم راه حل مناسبی برای تحلیل نخست بوده باشد و توده مردم در ایمان خود به انسانهای مدعی مهدویت یا نیابت، خلوص نیت نشان داده­اند و به آنها گرویده­اند، اما این امر در باره رهبران و سردمداران جنبش­های مهدوی صدق نمی­کند و مهدوی باوری تنها مسأله مورد اعتقاد آنان نبوده است، به طوری که در بسیاری از موارد آنان به کذب و عدم حقانیت خود اطمینان داشته­اند، اما چون می­دانستند که در فرهنگ و ادبیات دینی و در جوامع روایی به آمدن مصلح برای اصلاح عمومی وعده داده شده است، از اینرو از این مفهوم دینی برای رسیدن به مقاصد خود بهره گرفته­اند. بنابراین همیشه اینطور نبوده است که مهدی گرایی یا حرکت­های عیسی­باوری، به جهت این اعتقاد باشد که مدعیان جریانات مهدوی اعتقاد به آخرالزمان داشته­اند­ و یا اینکه در عصر جدید ما شکست و انفعال مسلمانان در برابر غرب را نتیجه آن بدانیم، بلکه چه بسا اغراض سیاسی و مطامع دنیوی از اصلی­ترین زمینه­های جریانات و فعالیت­های مهدویت خواهی بوده باشد.


لازم به ذکر است که منظور نصر از مهدویت گرایی به معنای مخالفت با بحث مهدویت در تفکر اسلامی نیست، بلکه منظور او استفاده ابزاری از مهدویت به عنوان وسیله‌ای جهت رسیدن به قدرت سیاسی و یا ایجاد خیزش و تحرک سیاسی است. در واقع آنان که مهدویت را با نگاهی افراطی و به جهت مشروعیت بخشی به فعالیت‌های سیاسی و قدرت جویی خود می‌نگرند، آن را به عنوان ابزاری ایدئولوژیک و حزبی می‌نگرند که در مسیر مطامع آنان مورد استفاده قرار می‌گیرد.


نگاهی به تاریخ جریانات سیاسی و فعالیت‌هایی که تحت عنوان مهدویت و با عنوان مدعیان مهدویت صورت پذیرفته است، از عصر کیسانیه تا کنون، خود بیانگر مفهوم مهدویت گرایی و استفاده ابزاری از آن در طول تاریخ است و تفاوت مهدویت گرایی را با اصل مبحث مهدویت مشخص می‌سازد.


نگرش رنه گنون در باره مدرنیت
ه
گنون با نقد عناصر عصر مدرن يعني فردگرايي، انسان مداري، اصالت ماده، اصالت علم، اصالت عقل و اصالت تساوي بر اين باور است كه عصر جديدي كه غرب در آن بسر مي­برد، آخرين دوره از دوران بشريت است كه در دوري و غربت از معنويت و سنت قرار گرفته است. وي از اين دوره به دوره چهارم از دوران بشريت ياد مي­كند كه به تعبير آيين هندو دوره "من ونترا" manvantara است و از آن به دوره ظلمت "كالي يوگا" ياد مي­شود.


در اين دوره انسان از مقام و ارزش الوهي و آسماني خود تنزل داده شده است و به او به مثابه جانداري همچون ديگر جانداران نگريسته مي­شود كه بر خلاف باور و تلقي اديان، هيچگونه ارزش و اهميت آسماني در او وجود ندارد، به اين جهت گنون از عصر جديد به عصر ظلمت بشر ياد مي­كند و معتقد است که به این وضع نابهنجار قدم گذارده­ایم که بیرون آمدن از آن نیازمند حادثه بزرگ است:


بر طبق جمیع اشارات موجود در مشربهای معنوی، ما به راستی به مرحله نهائی Kali Yuya، در مظلمترین دورانهای این «عصر ظلمت» در این وضع اضمحلال و تلاشی گام نهاده­ایم، که برون شدن از آن فقط بر اثر یک حادثه عظیم امکان پذیر است، زیرا اینجا دیگر موضوع یک تجدید حیات و تهذیب ساده­ئی مطرح نیست که در آن صورت ضرورت دارد، بلکه تجدید و احیاء تام و تمامی لازم است، اغتشاش و آشفتگی که بر جمیع شئون حکمروا است[48]


گنون زمينه­هاي ظهور موعود را تحت تاثير ادبيات ديني موجود در اسلام و هندوئيسم، وجود همين آشفتگي­هاي موجود در عصر نوين و وارونگي عالم مي­داند و به مانند روايات موجود در جوامع روايي مسلمانان كه ظهور منجي را منوط به پر شدن جهان از ظلم و جور مي­داند، وي معتقد است كه جهان در دوره كنوني به سوي آشفتگي رفته و اين زمينه ظهور موعود است. وي در جايي مي­گويد: «شايد يكي از عناصر تعيين كننده سرنوشت آيين ظهور مهدي messianism آشفته و بي انتظامي باشد كه امروز به وجود آمده است».[49]


گنون همچنين از وضعيت موجود جهان معاصر به دوره وارونگي و سنت معكوس ياد مي­كند و معتقد است كه آن «مرتبه آخر سير تكامل انحراف» است،[50]كه در برابر اين وارونگي، مفهوم رجعت قرار دارد كه رساندن جامعه به وضعيت عادي و مطلوب است و در واقع رجعت محصول دوره ترميم آخرالزمان مي­باشد. وي اين اصطلاح را از ادبيات ديني كمك مي­گيرد و مي­گويد: ترميم، لحظه نهايي (آخرالزمان) بايد به احسن وجه به صورت "واژگون كردن" همه امور نسبت به وضع "وارونگي" كه بلافاصله پيش از اين لحظه گريبان­گير اين امور است، جلوه كند.[51]


در واقع گنون دوره وارونگي را كه در تفكر اسلامي از آن به دوره به اوج رسيدن ظلم و ستم تعبير شده است، زمينه ساز تحقق يافتن سنت و معنويت مي­داند و آنچه كه در فرهنگ اسلامي از آن به عصر ظهور تعبير شده است، در تفكر گنون از آن به دوره آخرالزمان و تحقق سنت تعبير شده است.


از نظر او پايان جهان به معناي پايان يافتن حيان بشري نيست، بلكه به معناي پايان يافتن يك دوره انساني "من ونترا" مي­باشد كه همان دوره ظلمت و دوره وارونگي است. و حتي گنون از اين پايان تاريخ جهان به فروپاشي تمدن غرب تعبير مي­كند و از دوره ظهور به عصر طلايي ياد مي­كند.


پیشرفت از دیدگاه سنت گرایان و دنیای متجدد
از جمله پرسش‌های اساسی در فلسفه تاریخ این است که آیا جوامع در گذر زمان بسوی پیشرفت گام بر می‌دارند یا اینکه حرکتشان دارای پسرفت است. در این راستا اندیشمندان متفاوت نگرش‌های متفاوتی را ارائه داده اند. سید حسین نصر در کتاب نیاز به علم مقدس در فصل دهم این بحث را مطرح نموده است و از زاویه فلسفه سنتی و همچنین دنیای متجدد به بررسی آن می پردازد. وی معتقد است که در عصر پس از رنسانس، معنای پیشرفت به مفهوم پیشرفت و رشد مادی و زمینی تنزل نمود و انسان پس از رنسانس چون سیطره بر طبیعت در محور کوشش او قرار گرفت و بزرگترین آرمانش تلقی شد، از اینرو تفسیری که از پیشرفت ارائه می‌دهد؛ متناسب با جهان بینی او قرائتی مادی صرف می‌یابد و این امر بر اثر فقدان علم مقدس در دنیای جدید تحقق یافته است، به طوری که بر خلاف سنت‌های گذشته که متاثر از ادیان آسمانی بوده‌اند، تنها در دوره جدید است که انسان پیشرفت خود را از رهگذر تحول مادی می بیند:


از آثار و پیامدهای فقدان علم مقدس در جهان جدید، پیدایش مفهوم پیشرفت بی نهایت انسان از رهگذر تطور مادی است، مفهومی که تقریباٌ به مدت دو سده به عنون عقیده‌ای جزمی در دینی دروغین، مورد پرستش واقع شد[52]


همین توهم پیشرفت موجب شده است که انسان عصر جدید به زیاده خواهی و سیطره خود بر طبیعت ادامه دهد و بر خلاف سنت دینی که انسان خود را مجاز به نابودی و تخریب طبیعت نمی‌دید، به تخریب محیط زندگی و محیط زیست خود بپردازد.


از دیدگاه دکتر نصر این تلقی فرودین از معنای پیشرفت پس از قرن هجدهم به خاطر تنزل مقام آدمی از شأن و منزلتی است که انسان پیش از رنسانس دارا بوده است و انسان تنها بعد از دوره رنسانس است که موقعیت الوهی و آسمانی خود را از دست داد و صرفاٌ جانداری هوشمند نام گرفت که می‌خواهد بهره خود از طبیعت را بیفزاید: «اساسی‌ترین عاملی که باعث اندیشه جدید پیشرفت انسان از طریق تطور مادی شد، آن تنزل مقام آدمی به انسانی محض بود که در رنسانس اتفاق افتاد»[53]


اما بر خلاف عصر جدید هیچگاه سنت‌های دینی تلقی خود از مفهوم پیشرفت را محدود به رشد و پیشرفت مادی ننمودند و ایده‌آل خود را از کمال و رشد به سطح عنصر مادی تنزل ندادند. از دیدگاه سنت گرایانی همچون سید حسین نصر کمال مرتبه انسانی همیشه در آغاز یا مبدأ دین تصور شده است به طوری که در اسلام نیز کمال به زمان تأسیس اسلام و به کاملترین انسان یعنی پیامبر اسلام و جامعه‌ای که او می زیست، یعنی مدینه الرسول نسبت داده شده است و اگر هم در باره کمال در زمان آینده سخن گفته شده است، این امر منسوب به دوره‌ای شده است که شخصیتی آسمانی همچون حضرت مهدی (عج) ظهور می‌کنند و جهان را از عدالت و صلح مملو می سازند:


در اسلام که به سنن یهودی و مسیحی نزدیکتر است، کمال به مبدأ دین نسبت داده می‌شود. کاملترین انسان پیامبر اسلام و کاملترین جامعه، جامعه مدینه است. حتی در مواردی که کمال امری متعلق به آینده توصیف می شد، همیشه با مداخله دیگر الهی در تاریخ بشری، با ظهور سوشیانت در دین زرتشتی یا کالکی همان کالی آواتارا در کیش هندو یا مهدی (عج) در اسلام پیوند داشته است[54]


از اینرو دکتر نصر اختصاص دادن اندیشه پیشرفت به تحول و تطور مادی را در اندیشه غرب امری نوظهور و حاصل از اندیشه‌های نوین رنسانسی تلقی می کند که هیچ جایگاهی در سنت دینی شرق و غرب ندارد و تنها منحصر به تمدن جدید است؛ به طوری که اگر مقام انسان در عصر جدید، به عنصر صرفاٌ مادی و زمینی تنزل نمی‌نمود، شاید این تلقی از معنای پیشرفت هیچگاه رایج نمی گشت.


نصر در باره عواملی که موجب شد تا انسان دنیای مدرن معنایی مادی را از پیشرفت اراده کند و در تأیید این امر که انسان متجدد ارتباط خود را با عالم قدسی قطع نموده است، به این عامل اشاره می‌کند که معنای آرمان شهر یا مدینه فاضله‌ای[55] که مورد توجه پاره‌ای از فلاسفه همچون افلاطون، اگوستین، فارابی بود و یا آرمانشهری که مورد توجه فلاسفه اسلامی بود، عالمی فراتر از عالم ماده و شهرهای دنیایی بود و به عنوان مثال مدینه فاضله افلاطونی ناکجاآبادی فراتر از عالم ماده و یا در نزد فلاسفه اسلامی در آسمان هشتم قرار داشته است:


تعالیم سنتی همیشه به جامعه آرمانی و کامل آگاهی داشته‌اند، چه آن جامعه آرمانی و کامل شهر خدای قدیس آگوستین باشد چه المدینه الفاضله فارابی... به یک معنای عمیق، این شهرها متعلق به این جهان، دست کم به معنای متعارف لفظ جهان نبودند.... Utopia به معنای حقیقی آن یعنی ناکجا (در زبان یونانی u علامت نفی و topia به معنای مکان است. آرمانشهر یا ناکجاآباد، آن گونه که فلاسفه اسلام قائل‌اند، سرزمینی ورای مکان فیزیکی، در آسمان هشتم است. آرمانشهر از آن عالم ملکوت بود و بر روی زمین تحقق‌پذیر نبود، مگر آنکه نزول این شهر ملکوتی به سطح زمین مقدر می شد[56]


در حالی که این آرمان شهر در عصر جدید، چهره‌ای دنیایی به خود می‌گیرد و آرمان‌شهرگرایی از فرجام گرایی و آخرت شناسی دینی به نگرشی دنیاگرایانه تقلیل می یابد و تبدیل به آرمان و ایدئولوژی زمینی می‌شود که نتیجه منطقی آن جامعه آرمانی و سوسیالیستی کمونیست‌ها می‌گردد و نقش مسیح (ع) تحویل به نقش انقلابیون می‌گردد که با خشونت می‌خواهند آن جامعه آرمانی را متحقق سازند: «نقش مسیح (ع) در استقرار سلطنت خداوند بر زمین به نقش انقلابیونی مبدل شد که از طریق ابزارهای انقلابی و خشونت آمیز، نظم اجتماعی کاملی پدید آورند»[57]


به نظر می رسد منظور دکتر نصر از اینکه ادیان به عالمی آرمانی و ملکوتی قائل‌اند، به این معنا نیست که این عالم توهمی و تخیلی باشد و هیچگاه قابل تحقق در دنیای مادی نباشد، بلکه منظور این است که این دنیای آرمانی فراتر از دنیای مادی‌ای است که مکتب‌هایی همچون کمونیسم در سر می‌پرورند و صرفاٌ به معنای رفاه مادی و دنیوی یا رشد اقتصادی نبوده است. این دنیای آرمانی در زمانی که مقدر باشد و مشیت خداوند و شرایط وقوعش تحقق یابد، در زمین متحقق می‌گردد، جامعه‌ای آرمانی که علاوه بر شکوفایی و رفاه اقتصادی و مادی دربردارنده جامعه‌ای مملو از انسانهای صالح و مومن است که در بیان و زبان ادیان و انبیاء تصور ‌شده است.


دکتر سید حسین نصر همچون دیگر سنت گرایان با وجود آنکه شدیداٌ به سنت‌های مذهبی و ادیان اعتقاد دارند و در نقد مدرنیسم و عناصر فکری آن همچون سکولاریسم، بازگشت به سنت‌های دینی را مطرح می سازند، اما با این وجود این فکر موجب نشده است، تا هر مذهب و مکتب ساختگی و جعلی را برخوردار از مشروعیت بدانند، بلکه از آن دسته مذاهب که ریشه واقعی ندارند به مذاهب دروغین و جعلی تعبیر می‌کنند.

بنا بر این سنت گرایان با وجود آنکه در نسبت میان سنت و مدرنیته با نظریه‌هایی همچون بنیادگرایی، اصلاح گرایی دینی، اخلاق فرادینی، تجدد گرایی، مهدویت خواهی افراطی (متمهدیان) سر سازگاری ندارند، اما به توصیف مسأله مهدویت به عنوان یکی از ارکان اعتقادی مسلمانان اهتمام می‌ورزند و گرایش به مهدویت را جدای از افراط گرایی و تبدیل شدن آن به یک ایدئولوژی فکری، و یا استفاده ابزاری از آن، به عنوان جزئی از مولفه‌های فکری مسلمانان به ویژه در اندیشه‌های شیعه توجه دارند.

 پی نوشت ها:
[1] . دكتر سيد حسين نصر، نوه دختري مرحوم شيخ فضل‌الله نوري از بزرگان مشروطه، سرشناس‌ترين فيلسوف مسلمان ايراني در غرب تلقی می‌گردد و در خانواده‌اي اهل علم و برجسته پرورش يافت و تحصيل نمود. وي در دوره نوجواني برای تحصیل به امريكا رفت و با فرهنگ غرب آشنا گرديد و پس از کسب دکتری به ایران برگشت و حدود بیست و دو سال در دانشگاههای ایران به تدریس پرداخت و در کنار تدریس به یادگیری فلسفه و عرفان اسلامی و علوم سنتی در نزد بزرگان فن از جمله علامه طباطبایی، سید عبدالحسین قزوینی، محمود شهابی، مهدی الهی قمشه­ای، جواد مصلح، سید کاظم عصار و دیگران همت گمارد. به طوري كه از مزاياي علمي ايشان اين است كه علاوه بر شناخت و آشنايي با فلسفه و علوم غربي كه در اين باره داراي تاليفات متعددي دارد، همچنين با فرهنگ و تمدن اسلامي نيز آشنايي عميق و مستقيم يافت و غالب آثار و تاليفات خويش را به زبان انگليسي نوشت.

[2] . سید حسین نصر در باره دلیل اینکه چرا ریاست دفتر فرح همسر محمد رضا پهلوی را در آستانه انقلاب اسلامی پذیرفته بود، خود اینچنین عذر می‌آورد: «من با نظر به وضعیت کشور و دیدگاههای علما بود که این مقام را البته بنا به شرایطی خاص پذیرفتم. به ملکه گفتم: «باید در کل فضایی که قرار است من وارد آن شوم، پاکسازی­ای صورت گیرد». گفت: «داریم برای این کار برنامه­ریزی می­کنیم. چند تن از درباریان باید عوض شوند و این اصلاحات باید صورت گیرد». به هر روی این امر را پذیرفتم چرا که پای آینده کشور در میان بود نه اینکه در آن زمانه پرخطر این کار را از سر بلندپروازی و ورود به عرصه سیاست یا چیزی مانند آن کرده باشم. زیرا احساس می­کردم که تنها کسی بودم که می­توانستم همچون میانجی به ایجاد موقعیتی کمک کنم که در آن مثلاٌ آیت الله خمینی با شاه مصالحه کنند و نوعی «حکومت سلطنتی اسلامی» بر پا گردد که در آن علما نیز در باره امور مملکتی اظهار نظر کنند اما ساختار کشور دچار تحول نشود. بسیاری از علما نیز هدفی جز این در ذهن نداشتند. به هر روی خداوند تقدیر دیگری را رقم زد و آنچه من کردم به جای آنکه با نگاه مثبتی به آن بنگرند، دست کم در سطح عمومی به گونه­ای دیگر ارزیابی شد، هر چند که بسیاری از علما می­دانستند که من خودم را فدای توافق و مصالحه­ای کردم که خواسته خود آنان بود. با این همه هیچ کدام آنها پس از انقلاب به دفاع از من برنخاستند» (رامین جهانبگلو، در جست و جوی امر قدسی، مصطفی شهرآیینی، نشرنی، تهران، س 1385، صص 188 – 187).

[3] . رامین جهانبگلو، در جست و جوی امر قدسی، سید مصطفی شهرآیینی، نشرنی، تهران، س 1385، صص 68 – 64.

[4] . همان، ص 73.

[5] . همان، ص 67.

[6] . دکتر سید حسین نصر می‌گوید: «... چیزی که ما خیلی به آن احتیاج داریم، یک نوع تقریب در داخل اسلام است، در درجه اول بین چهار مکتب اهل تسنن و فقه جعفری از لحاظ شرعی و اصولاً بین تسنن و تشیع به طور کلی و بعد هم با زیدیه و اسماعیلیه و نیز بین شریعت و طریقت و نیز در مواجهه با وهابیت که هم با شیعه بد است و هم با تصوف. این تقریب را باید در آن ساحت متعالی پیدا کرد و گرنه خیلی از این ایمان‌های توأم با تعصب باعث کشتن همدیگر خواهد شد. اگر ایمان با تعصب قومی و یا مذهبی توأم باشد، خیلی خطرناک است. الان چرا در فرانسه کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها دیگر همدیگر را نمی‌کشند؟ چون ایمانشان ضعیف شده است. وقتی هر دو قوی بودند، در جنگ صد ساله بین آنان صدها هزار نفر کشته شدند. به همین جهت است یک عده فکر می‌کنند که تنها راه حل این جنگ‌ها از بین رفتن ایمان است» (سید حسین نصر، سنت، عقلانیت و دیانت (گفت‌و‌گو با دکتر سید حسین نصر)، مجله هفت آسمان، س نهم، بهار 1386، ش 33، صص 38 – 37).

[7] . همان، ص 31.

[8] . سید حسین نصر در باره احترام به دیگر ادیان می‌گوید: «بنده به عنوان مسلمان، صد در صد به خاتمیت پیغمبر اکرم معتقدم و به این جهت هیچ دینی را بعد از دین اسلام قبول ندارم. شوئون و تمام افرادی که سنت‌گرا هستند هم همین، ولی برای ادیان قبل از ظهور اسلام که خود قرآن به آنها اشاره کرده است، احترام قائل هستیم.... ما معتقدیم که تمام ادیان بزرگ دنیا که هزاران سال یا صدها سال بشر را هدایت کردند، و پیدایش تمدن‌های بزرگ، اندیشه‌های بالا و هنرهای حیرت‌آور را موجب شدند، مثل آیین هندو، آیین بودایی، آیین کنفوسیوس و در خود سرزمین ما آیین زرتشتی قبل از ظهور اسلام، اینها همه ادیانی توحیدی بوده‌اند. آنچه به تمام ادیان وحدت می‌بخشد، وحدتی است متعالی.(بنا به نظر شوئون) نه در عالم صورت و اشکال و تبلورات و تجلیات حقیقت، بلکه در خود حقیقت، وحدت هست، یعنی تمام این ادیان راستین بر یگانگی مبدأ مبتنی هستند. هیچ استثنایی هم وجود ندارد» (همان، ص 31).

[9] . محمد لگنهاوزن، چرا سنت گرا نیستم، خرد جاویدان (مجموعه مقالات همایش نقد تجدد از دیدگاه سنت گرایان معاصر)، به کوشش شهرام یوسفی فر، فرهنگستان هنر، تهران، س 1382، ص 242.

[10] . سید حسین نصر، سنت، عقلانیت و دیانت (گفت‌و‌گو با دکتر سید حسین نصر)، ص 33.

[11] . سید حسین نصر، نیاز به علم مقدس، ترجمه حسن میانداری، ویراسته احمد رضا جلیلی، موسسه فرهنگی طه، قم، س 1379، ص 109.

[12] . سید حسین نصر، نیاز به علم مقدس، ترجمه حسین میانداری، ویراسته احمد رضا جلیلی، موسسه فرهنگی طه، قم 1379، ص 7.



[13] . مجله هفتگی شهروند، س دوم، ش 34، 30 دی 1386، ص 108 (گفتگوی اختصاصی با سید حسین نصر).

[14] . همان، ص 254.

[15] . همان، ص 254.

[16]. هیوستن اسمیث، اهمیت دینی پسا تجددگرایی: یک جوابیه، ترجمه مصطفی ملکیان، مجله نقد و نظر، س چهارم، ش 3و 4، تابستان و پائیز 1377، ص 178.

[17]. همان، ص 179.

[18]. همان، ص 193.

[19] . رامین جهانبگلو، در جست و جوی امر قدسی، سید مصطفی شهرآیینی، نشر نی، تهران، س 1385، ص 149.

[20] .در جست و جوی امر قدسی، ص156 - 155.

[21] . همان، ص 156. نصر در باره این فکر کربن می‌گوید: «کربن همواره می‌گفت که: «نه؛ او [ملاصدرا] خود هم پایه میر داماد است؛ او از جمله کسانی است که تنها به دست امام دوازدهم هدایت می‌شوند». او این مطلب را از آن رو گفت که خود را در آن موقعیت می‌دید» (سید حسین نصر، حکمت جاودان، ج2، ص 156).

[22] . لازم به ذکر است که دکتر نصر علی رغم اینکه در مصاحبه خود پیرامون راههای معنوی از جهار راه وصول به معنویت نام می‌برد، اما تنها به سه راه تصریح می‌کند و راه اول در سخنان او مشخص نیست.

[23] . همان، ص 156«در اسلام امکانات زیادی وجود دارد. پیش از هر چیز امکان فرقه­های منظم صوفی اعم از سنی و شیعه مانند قادریه، شاذلیه، نعمت اللهیه و مانند اینها را می­بینیم و پس از آن، امکان فرقه­های صوفی که سازمان رسمی و نام و نشان ممتازی ندارند. آنها شبیه همان چیزی هستند که در صدر اسلام شاهد آنیم و مشایخی هستند که هدایت حلقه­ای از مریدان را بر عهده دارند. آنچه مشخصاٌ در میان علمای شیعه وجود دارد، همین نوع دوم است. زیرا در پی مخالفت آشکار با تصوف در پایان دوره صفویه در ایران، بسیاری از علما در عین التزام به تصوف آشکارا نمی­گفتند که «ما عضو فلان فرقه­ایم» واژه صوفی زمانی به کار می­رود که ولایت و هدایتی معنوی در کار باشد... پس از این امکان در عالم تشیع، امکان سومی هست که عبارت از امکان ارتباط مستقیم با امام است. امکان چهارم، طریق اویسی است که عبارت از امکان برخورداری از هدایت مستقیم حضرت خضر (ع) است، پیامبری که در قرآن نامش آمده و نیز بعضی او را با الیاس یکی دانسته­اند. همه این امکانات در کل مجموعه معنویت اسلامی وجود دارد. اما کربن توجه ویژه­ای به امکان هدایت توسط امام داشت»

[24]. لگنهاوزن در نقد اندیشه‌های سیاسی سید حسین نصر معتقد است که سنت گرایان حکومت‌های مبتنی بر نظریه سلطان را به این جهت می‌پذیرند، چون این نوع حکومت را به حکومت‌های مدرن ترجیح داده و مفاسد آنها را کمتر از نوع مدرن می‌دانند: «ظاهراً سنت گرایان چنین فهمی از تاریخ اسلام ندارند. آنها حکومت‌های مبتنی بر حاکمیت سلطانها و به اصطلاح سنتی، حکومت‌های مبتنی بر حاکمیت خلفا را می‌ستایند و در عین حال همه مفاسد و فجایع این گونه حکومت‌ها را به عنوان نقایصی که باید برای جلوگیری از خطر به قدرت رسیدن برخی از انواع حکومت‌های غرب نادیده گرفته شوند؛ ناچیز جلوه می‌دهند و این بدترین شکل سیاست ارتجاعی است» [محمد لگنهاوزن، چرا سنت گرا نیستم؟، ص 252]

[25] . اسلام سنتی در جهان مدرن، ص 17 از متن انگلیسی (به نقل از کتاب: خرد جاویدان، مجموعه مقالات همایش نقد تجدد؛ مقاله چرا سنت گرا نیستم؟؛ محمد لگنهاوزن، ترجمه منصور نصیری، ص 252).

[26] . از جمله کسانی که به انتقاد از سید حسین نصر پرداخته و رفتار نصر در تأیید حکومت پهلوی و مخالفت با جمهوری اسلامی را امری متناقص با مبانی سنت گرایانه او دانسته، دکتر ساشادینا است. وی در انتقاد به دکتر نصر معتقد است که چطور حمایت از فرح پهلوی با سنت سازگار است اما حمایت از جمهوری اسلامی اینچین نیست. وی در این باره می‌گوید: «در حالی که اگر [دکتر سید حسین نصر] سنت گرا بود، لااقل به سنتی که لازمه آن دفاع از اسلام اصول‌گرای امروز و در صحنه حق و باطل است، باید توجه می‌کرد و خیلی راحت اسلام حاضر در صحنه حق و باطل را می‌پذیرفت. دعوای امروز دکتر نصر بر سر اسلام فعال و حاضر در صحنه است... دکتر نصر میانه خوبی با اسلام فعال امروز ندارد و از این نظر آراء او شبیه غزالی است. غزالی می گفت: شما هیچ وقت حتی علیه دولت فاسد و ظالم هم شورش و انقلاب نکنید، بلکه پیش خداوند دعا کنید هدایتش کند.....دکتر سید حسین نصر از مدرنیته می‌ترسد و به همین خاطر به اسلام سنتی بر می گردد و تصور می‌کند آنجا مصونیتش تأمین می‌شود، چون با این اسلام می‌شود با شاه بنشینیم و با شهبانو راه برویم، اما با اسلام فعال و انقلابی نمی‌شود این کارها را کرد» (ر.ک به مصاحبه کیهان فرهنگی با ساشادینا، مصاحبه پیرامون اسلام و سکولاریسم، کیهان فرهنگی، س 24، ش 252، مهر 1386، ص19)

[27] . سيد حسين نصر، قلب اسلام، مصطفي شهر آييني، انتشارات حقيقت، تهران، س 1383، ص 94.

[28]. Eschatological expectation

[29]. Apocaliyptic thought

[30] . همان، ص 95.

[31] . همان، ص 95.

[32]. An exclusive club

[33] . همان، ص 95.

[34] . همان، ص 103.

[35] . همان، ص 104.

[36] . همان، ص 104: « اين نهضت را با وجود آنكه خاستگاهي شيعي دارد، نمي‌توان فرقه‌اي اسلامي ناميد بلكه آن، نهضت ديني نوگرايي است كه مي‌خواهد خود را به پاره‌اي از اصول نبوي و جامع اسلام پيوند زند اما برداشت آنان از اين اصول، متفاوت از برداشت مسلمانان از آنهاست»

[37] . همان، ص 105.

[38] . همان، ص 187.

[39] . همان، ص 300.

[40] . همان، ص 300.

[41]. هیوستن اسمیث، «اهمیت دینی پسا تجددگرایی: یک جوابیه»، ترجمه مصطفی ملکیان در: مجله نقد و نظر، س چهارم، ش 3و 4، تابستان و پائیز 1377، ص 178.



[42]. Evangelicalism

[43] . نیاز به علم مقدس، صص 230 – 229.

[44] . مصاحبه "واندا رومر تیلور با دکتر سید حسین نصر"، ترجمه فاضل لاریجانی، خبرگزاری مهر، 24 مهر 1382.

[45]. مجله شهروند، 30 دی 1386، ش 65، س دوم، ص 108.

[46] . سید حسین نصر، اسلام سنتی در جهان مدرن، صفحه 20 متن فارسی (به نقل از مقاله چرا سنت گرا نیستم، محمد لگنهاوزن، متن انگلیسی، ص 18).

[47] . محمد لگنهاوزن، چرا سنت گرا نیستم، ترجمه منصور نصیری، خرد جاویدان (مجموعه مقالات همایش نقد تجدد از دیدگاه سنت گرایان معاصر)،ص 257.



[48] . بحران دنیای متجدد، صص 20 – 19.

[49] . بحران دنياي متجدد، رنه گنون، ص 15.

[50] . سيطره كميت و علائم آخرزمان، ص 229.

[51] . رنه گنون، عليمحمد كاردان، سيطره كميت و علائم آخرزمان، مركزنشر دانشگاهي، تهران، س 1361، صس233 – 232

[52] . سید حسین نصر، نیاز به علم مقدس، ص 242.

[53] . همان، ص 245.

[54] . همان، ص 244.

[55]. Utopia

[56] . همان، صص 251 – 250.

[57] . همان، ص 251.
+ نوشته شده در  یکشنبه 1391/04/11ساعت 13:15  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 

برای این‌که در معنویات پیشرفت نمائیم چه توصیه‌هایی می‌نمایید؟

ایشان بصورت مختصر اظهار داشتند :



  • 1- نمازهای واجب خود را اول وقت بخوانید.
  • 2- بعد از نماز صبح دعای عهد بخوانید.
  • 3- در شبانه‌روز لااقل یک‌مرتبه سورة یس را خوانده و به حضرت زهراء (سلام الله علیها) هدیه نمایید.
  • 4- هرچه می‌توانید قرآن بخوانید و به حضرت حجّت (عجل الله تعالی فرجه الشریف) هدیه نمایید.


+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/04/07ساعت 16:4  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/04/07ساعت 15:25  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

۱:گوران به معنای آتش گاه   ۲: گوران از  گوره : بزرگ  گوران :مکان بزرگان ۳:گوران: از گوریای : عوض شده / تغییر یافته ۴:گوران :یک جانشین در مقابل عشایر و کوج روان ۵:گوران : گور :قبر گوران :قبرستان۶:گوران محل تجلی ذات حق  تجلیگاه   در کلام یارستان کرمانشاه دوره یری تنی دالاهو :یک قطره عرق نور گورانی       داخل شد به جسم بشر فانی  ۶:گوران نام اعتقادی اهل حق در آذربایجان ۷:گوران :در مقابل کرد  یعنی  غیر کرد /در کلام دوره پردیوری : تو کرد و من گوران    نایکیم به جنگی ساطوران ۸:گوران :ریشه نوعی آواز بومی غرب ایران :گورانی ۹: گوران از بازماندگان گبر ها /گبرها اجداد مغان در کردستان ۱۰:گوران  نام لشکر   شاهنامه :گورانشاه    /لشکر شاه  :دکتراسماعیل گندمکار
+ نوشته شده در  سه شنبه 1391/04/06ساعت 12:57  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 
نگاهی به برزونامه کُردی به تصحیح آهنگرنژاد و پرویزی
استاد اردشیر کشاورز
کتاب رزمنامه به رزونامه با رسم الخط کُردی سورانی و اما بنا به معمول و اصل علمی زبان کتابت شعر در زبان کُردی که شاخه چهارم زبان کردی یعنی شاخه گویشی اورامی (هورامی) و گوران هست، سروده شده کتاب به رزونامه با مشخصات مربوطه ذکر شده به علاقمندان عرضه گردیده است.کار خوب جمع آوری، بررسی و تجزیه و تحلیل و ... چاپ و نشر این اثر ارزنده را به جامعه فرهنگی و دوستدار دانش بومی شادباش گفته، از کوشندگان عزیز جناب جلیل آهنگرنژاد و جناب مهندس قامت پرویزی سپاس و تشکر ویژه دارد. کتاب مذکور با مقدمه استاد بزرگوار جناب آقای دکتر میر جلال الدین کزازی ...
استاد اردشیر کشاورز

کتاب رزمنامه به رزونامه با رسم الخط کُردی سورانی و اما بنا به معمول و اصل علمی زبان کتابت شعر در زبان کُردی که شاخه چهارم زبان کردی یعنی شاخه گویشی اورامی (هورامی) و گوران هست، سروده شده کتاب به رزونامه با مشخصات مربوطه ذکر شده به علاقمندان عرضه گردیده است.کار خوب جمع آوری، بررسی و تجزیه و تحلیل و ... چاپ و نشر این اثر ارزنده را به جامعه فرهنگی و دوستدار دانش بومی شادباش گفته، از کوشندگان عزیز جناب جلیل آهنگرنژاد و جناب مهندس قامت پرویزی سپاس و تشکر ویژه دارد.
کتاب مذکور با مقدمه استاد بزرگوار جناب آقای دکتر میر جلال الدین کزازی از زینت بهره دهی لازم نیز منتفع شده است و لذا ادامه این راه را از دیگر دوستانی که در این وادی پی سپر هستند همچنان انتظار تلاش های مجدانه دارد. هر چند در این راه یعنی سیر و سیاحت در باغ بزرگ پر از رمز و راز شگفتی ها و اسرار نادانسته و دانستنی های بسیار و آکنده از هر خواسته ی معنوی و دریای خروشان طلب حاجت یعنی نامه منظوم ملی ایرانیان شاهنامه حکیم بزرگ توس کسانی به تفرس و تفحص پرداخته و آثار دریافته از آن اقیانوس بی کران را چه به زبان فارسی و چه به زبان کردی در همین محدوده غرب کشور و منظومه ی اقماری زاگرس تقدیم به ساحت دوستداران و علاقمندان هم کرده اند که جای آن دارد، سری به آن دسته های گل چیده شده از باغ بزرگ فردوسی حکیم بکشیم و در این راستا به ذکر نمونه هایی چند بپردازیم.
از جمله کتاب تاثیر قرآن بر احادیث در شاهنامه فردوسی تحقیق از حسن منتصب مجابی عضو هیات علمی دانشگاه رازی کرمانشاه، این کتاب با ۷۹۸ صفحه و متون شایسته تحسین، یکی از کارهای نیکوی متاثر از مضامین شعری فردوسی حکیم است.
۲-کتاب جادو- حیوانات و پیش بینی ها در شاهنامه فردوسی ، شناخت و بررسی برخی عناصر حماسی، اساطیری در شاهنامه ، نوشته سرکار خانم مریم رضا بیگی در ۲۱۷ صفحه که در نوع خود بی نظیر و کاری است نو و بکر
۳- زنان عاشق درشاهنامه ، تالیف شاعر توانا جناب ولی رضایی در۱۲۱صفحه .
۴- رستم و سهراب به روایت اوستا- تالیف روانشاد استاد عمادالدین دولتشاهی با مقدمه استاد فریدون جنیدی.
۵- رستم و زنون از دکتر مجید یزدان پناه، از استان کرمانشاهان و نیز آثاری از بزرگان ادبی و هنر ایران به منصه ی ظهور رسانیده اند از جمله تراژدی قدرت در شاهنامه و سیاووش بر آتش - تحلیلی از داستان های فریدون، کاووس، سیاووش ، کیخسرو، مصطفی رحیمی، شاهنامه فردوسی ساختار و قالب، کورت هایزیش هانزن، ترجمه کیکاووس جهانداری، رستم و اسفندیار در شاهنامه، محمد علی اسلامی ندوشن، سوگ سیاووش ( در مرگ و رستاخیز) شاهرخ مسکوب ساز و موسیقی در شاهنامه فردوسی، کتایون صارمی، فریدون امانی، اسطوره های ایرانی، وستا سرخوش کرتیس، ترجمه عباس فجر و مقاله ای که استاد روانشاد سید ابوالقاسم انجوی شیرازی با عنوان مردم و فردوسی به مناسبت جشنواره توس نگاشته و گرد آورده و در آن پرداختی به منظومه دارچنگه داشته است.
موسیقی در فرهنگ لرستان با بُن مایه بهره مندی از آلات و ادوات موسیقیایی در شاهنامه، پروفسور سکندر امان اللهی بهاروند و اما در زمینه سرایش اشعار کردی بر سبک شاهنامه با مضامین شعری داستان هایی که در کتاب به رزونامه، تالیف مورد بررسی آمده، آثاری چند پدید آمده است و از این روی سراغ از آن می گیریم که اصلاً شاهنامه کُردی سروده چه کسی است.
جناب استاد دکتر جلال الدین کزازی در مقدمه کتاب به رزونامه ص ۸ آورده اند: « شاهنامه در این زبان ( مراد زبان کُردی و گویش های متفرع از زبان کُردی است) بازتابی گسترده یافته است و گونه ای گران مایه را درادب این زبان ( زبان کُردی ) پدید آورده است که رزمنامه سرایی کردی است از زمان الماس خانه کندوله ای که شاهنامه ای بدین زبان( زبان کُردی ) سروده است و ...»
و در پیش گفتار کتاب به رزونامه ۲ ۱۷ هم می خوانیم که چون سبک و زبان وگویش بیشتر آثار حماسی کردی گونه مشترکی دارند و همچنین زمان سرایش آن آثار به دوره های خاص بر می گردد اعتقاد این است که پردازنده ی اکثر آثار مورد بحث الماس خان کندوله ای است و این مورد در صفحات بعدی و مستند به نگاشته هایی از توضیحات ارزشمند دوست عزیز و مورد علاقه ام جناب دکتر مجید یزدان پناه، بر رستم وزنون هم آمده است که به آن هم می پردازیم، در حالی که می دانیم سراینده شاهنامه کردی شخصی به نام «الماس خان بن خسرو خان کلهر» از اهالی ده ماراب کرمانشاه بوده و در سنندج به تحصیل اشتغال داشته و به مدت ده سال مشغول ترجمه شاهنامه به کردی شد و پس  از ختم شاهنامه به مدت پنج سال بنا به دستور فتحعلیشاه به زندان افتاد و اکه که از سرایندگان معروف کُرد بوده است، علاوه بر ترجمه شاهنامه اشعار نغز و دلنشینی هم دارد که بیشتر آنها در زندان سروده است.
(نک به کتاب تاریخ موسیقی کُردی، دکتر صدیق صفی زاده بوره که ای ، انتشارات بهنام سال ۱۳۷۷، زیر نویس ۱ ص ۳۴)
و این که کتاب رزمنامه به رزونامه اثر مورد بررسی ذیل، مبحث حماسه سرایان کرد که مبحثی گشاده و در خور توجه می باشد به نقل از جناب دکتر یزدان پناه در مقدمه رستم و زنون آمده است : « از کندوله شاعران برجسته کردی سُرا و فارسی گوی برخاسته اند از آن جمله الماس خان کندوله ای شاعر بزرگ کُرد که با هم آمیختن رزم و بزم اثر جاویدان نادر و توپال را به رشته نظم کشید. به سرهنگ الماس خان، الماس خان کردستانی و میرزا الماس خان یعنی هر سه نام، شهرت داشت. باید خاطر نشان شد که این نام با الماس خان کردستانی که توسط آقای صدیق بوره که ای در کتاب تاریخ ادبیات کُردی از او نام برده شده است، تفاوت دارد اگر چه زندگی او تقریباً شبیه به زندگی الماس خان کندوله ای بوده و یک شاهنامه کردی بالغ بر شصت هزار بیت به او نسبت داده شده و الماس خان کردستانی در دوره قاجاریه زندگی می کرده و الماس خان  ( کندوله ای ) در دوران نادر می زیسته است. ص ۳۷۸ به رزونامه- هر چند در این مورد و تفاوت اعلام شده مدرکی ارائه نشده و نمی توان به سهولت بر این باور بود. باید گفت: الماس خان کلهر که اهل ماراب میان در بند کرمانشاه بوده است نه کردستانی، بلکه کرمانشاهی و کلهر است و این سوء برداشت ناشی از مطالبی است که استاد روانشاد ملا محی الدین صالحی ذیل مطلب سرهنگ الماس خان به این صورت آورده اند که می خوانیم: « گاهی او را الماس خان کندوله ای و گاهی میرزا الماس خان و در بعضی نوشته ها و روایات: سرهنگ الماس خان کردستانی گویند: این سه عنوان هرسه مورد در مورد او صدق می کند و این که گویند الماس خان کردستانی به این معنی است که او اصلا کردستانی و ... و ادامه داده است که الماس به قریه کندوله بیلوار مهاجرت و به شعر و شاعری می پردازد.
(نک به کتاب سرود بادیه در ترجمه شعرای کرد و لک و لر- تالیف استاد ملا محی الدین صالحی، ناشر مولف با همکاری انتشارات کردستان ۱۳۸۰- سنندج- صص ۱۶۱،۱۶۴)
یعنی این که اصلا شخصی به نام الماس خان کندوله ای وجود خارجی نداشته و ضمنا کندوله جزء بیلوار نبوده و از توابع دینور است و پی گیر موضوع می شویم چنانکه در مبحث نفوذ شاهنامه در میان کُردان درپاره ای از آثار مکتوب آمده است: چون کُردان خود را از اقوام اولیه ایرانی می دانند، از این روی از گذشته های دور دلبستگی عمیقی به شاهنامه داشته و از ذکر دلاوری ها و پهلوانی پهلوانان اسطوره ای شاهنامه جان و روان و اندیشه را طراوت و شادابی بخشیده و چنان اندیشه ها و تفکراتی موجب تشجیع آنان در ایجاد حماسه های رزمی شده است و بر این اساس می بینیم نام اکثری از مردمان کرد برگرفته از اسامی مردان و زنان شاهنامه است. چون: کیومرث، هوشنگ، جمشید، فریدون، کاوه، رستم، سهراب، منیژه، گل اندام، تهمینه، و غیر اینها و یا به شرح دلاوری های پهلوانان اساطیری شاهنامه در نسخه های کردی سروده شده توسط شاعران کُرد پرداخته اند و چنانکه خوهیم گفت سرایش اشعار حماسی در شاهنامه های کُردی نسبت به زمان سرودن ابیات شاهنامه فارسی توسط حکیم فرزانه توس از فضل تقدیم برخوردار بوده هر چند بعد از سرایش شاهنامه فارسی، سرایندگان کُرد همچنان به پیروی از استاد ابوالقاسم فردوسی به سرودن مثنوی روی آورده و داستان های شاهنامه را هم جدای از آن به زبان کُردی برگردان کرده اند که از جمله آنها می توان داستان هایی چون شیرین و خسرو ، خسرو و شیرین، شیرین و فرهاد، بهرام و گل اندام، هفت خوان رستم، رستم و سهراب، جهانگیر و رستم، برزو و فرامرز، پیر بیان ، بیژن و منیژه، هفت رزم، نه رزم، یازده رزم، رستم و زردهنگ، رستم و اسفندیار، کنیزک و یازده رزم، کاوه کُرد، اسکندرنامه، رستم نامه، و ... اشاره کرد و افزون بر اینها دکتر صدیق صفی زاده بوره که ای هم بر سرودن شاهنامه کردی توسط الماس خان کلهر صحه گذاشته و نوشته است : الماس خان کلهر که یکی از سرایندگان کردان کلهر کرمانشاه است. همه شاهنامه فردوسی را در ده سال با کوشش های خستگی ناپذیر شبانه روزی به گویش گورانی برگردانده است. از این شاهنامه دو نسخه موجود است. یکی در دیه خوش مقام گروس و دیگری در گهواره کرمانشاه که متاسفانه تاکنون این شاهنامه کردی به چاپ نرسیده است.
(نک به کتاب نوشته های پراکنده درباره یارسان( اهل حق) تالیف صدیق صفی زاده بوره که ای ، موسسه مطبوعاتی عطایی، ج اول  ۱۳۶۱ - تهران صص ۱۶۳ تا ۱۶۶)
همچنین دکتر ایرج بهرامی در مقدمه ای که بر کتاب شاهنامه کردی سروده مصطفی بن محمود گورانی آورده اند که در تشکیک این که شاهنامه کردی سروده الماس خان کندوله ای است می نویستد: نکته های قابل ذکر این که جزواتی از رزم نامه ها و جنگ نامه ها که به شاهنامه کردی شهرت دارند. جزواتی از این سروده ها که امروزه به صورت دست نویس در بین کردان یافت می شود ، همه را سروده الماس خان کندوله ای می دانند دیگر این که داستان های و رویدادهایی که در شاهنامه های کردی آمده اثری از هیچ یک از این داستان ها و رویدادها در شاهنامه فردوسی نیست و در این رهگذر به خصوص باید به رزم نامه هفت لشکر، رستم و زرد هنگ دیو کنیزک و یازده رزم و ... اشاره نمود که در آنها محل این رویدادها اکثراً مناطق کردستان، کرماشان و دیگر سرزمین های کردنشین آذربایجان است. همچنین از این سروده ها از پهلوانان ایرانی و انیرانی نام برده شده و که ایرانی ها از تبار کُرد هستند و از پهلوانان کرد تبار ایرانی. زرعلی، زرپوش و زرداد و از پهلوانان انیرانی، زنون جادو، لولاک، بنگوش و سالوس عدنی ، قلماخ ، حراسم ، قلون ، قطران زنگی ، صمصام دیو وغورث شاه را  می توان نام برد.
همچنین نام محل رویدادها در مناطق کرماشان از این قرار است: هارون آباد اسلام آباد فعلی، سمنگان و آب باریک از توابع صحنه و قزوینه و از توابع کنگاور.
ناگفته نماند که در شاهنامه های کردی فرزندان، نوه ها و نبیره های رستم همچون تیمور، جهانگیر، جانبخش و برزو نقش دارند و شهر آشوب مادر برزو و نوه رستم یعنی فرزند سهراب سمنگانی، دختر قلیچ خان افشار می باشد...
و اما مطلب مهم و قابل توجه دکتر ایرج بهرامی این است که در زیر نویس یک مطالب صفحه ۳۶ که به آن پرداختیم. نوشته اند: « ۱- واقعیت این است که نگارنده هم قبل از این که به نسخه خطی مثنوی کردی جواهر پوش دست یابد به همین باور بوده( یعنی باور داشته است که مثنوی های رزمی شاهنامه های کردی سروده هایی از الماس خان کندوله ای است ) اما با توجه به این که سراینده این شاهنامه کردی در چندین جا در سروده ی خود نامش را ذکر نموده و او شخصی به غیر از الماس خان کندوله ای می باشد، دیگر در این باره باوری همچون باور قبلی ندارد و به همین دلیل احتمال می دهد که حداکثر شاهنامه های کردی از سروده های الماس خان کندوله ای نیستند.»
(نک به مجلدات سه جلدی شاهنامه کردی سروده مصطفی بن محمود کورانی و ... شامل منظومه های جواهر پوش ( داستان هفت لشکر) و بیژن و منیجه، پیش گفتار، تصحیح، توضیح و واژه نامه ایرج بهرامی، ج اول نشر آنا، ج اول، ۱۳۸۹، تهران ، صص ۳۵، ۳۶)
و لذا بیرون از غوغاهایی چنین زیبا و ستودنی و خوشایند و مطبوع کردان سینه سوخته باید گفت: این همه شگفتی ها و پدیداری های اعجاب آفرین، محصول عظیم شاهنامه، نامه ملی ایرانیان است که به تقلید از آن شاهنامه های کردی و فارسی سروده شده، جُنگ ها پدید آمده، دفترهای مثنوی پیرامون رزمنامه ها، جنگ نامه ها، فتح نامه ها، شکل گرفته ، چرا که باید بر این باور بود همچنان که از دیر باز مطالعه شاهنامه ، نامه ملی ایرانیان در این بخش از جهان و فراسوی مرزهای ایران بزرگ در درازنای زمان، پدیده ی شگرف و شگفت سامان نظم شاهنامه یعنی برهه قرن چهارم هجری قمری و تاکنون و در فراخنای جهان ادبیات گران سنگ شاهنامه حیات معنوی و جاوید خود راتداوم و استمرار بخشیده وتا جایی که بزرگانی چون ژول مول فرانسوی شاهنامه را به نثر فرانسه ترجمه و در فاصله چهل سال ۱۸۷۸- ۱۸۳۸ میلادی در هفت جلد منتشر کند و در برابر هر صفحه شعر فارسی، ترجمه فرانسه آن نیز در صفحه مقابل چاپ شود.
(نک به مجلدات ۷ جلدی شاهنامه فردوسی، اثر ژول مول ، ترجمه جهانگیر افکاری ، جلد دیباچه شاهنامه، شرکت سهامی کتاب های جیبی، چاپ سوم ۱۳۶۳ - تهران)
پس بنابراین باور این بوده است که در بیش از یکصد ساله گذشته، همچنان که گفته شده و نوشته اند از نامه ملی شاهنامه به صورت انبوه با آن جلدهای رویه چرمین زیبا و شکیل و پرده ها و تصاویر الوان معنا دار همراه ابیات حماسی در هر خانه ای سراغ گرفته می شده است، چرا که مضامین منظوم و حماسی این سند سیادت ملی ایرانیان در آن روزگار خلاء بسیاری از نابوده ها را در شب های تاریک و یخین و دراز زمستان های سخت آن سال هایی که دیگر نیستند و یا در مهتاب شب های تابستان در فراغت های حاصله، در بزم، در رزم، در شادی، در سوگ و عزا پر می کرده است و از میان آن همه اثر منظوم، بدیهی است که به درست و یا به تعابیری چندگانه رزمنامه هایی چون به رزونامه ، پدید آید و باور داریم که بُن مایه کلام منظوم شاهنامه که رزمنامه ها باشد در میان عشایر از قداست و احترام لازم برخوردار بوده و بر آن اساس است که شاهنامه خوانی درمیان کردان و عشایر رواج داشته تا جایی که شاهنامه خوانی را اصولاً نوعی خنیاگری دانسته اند که همواره در میان ایلات از پیشینه ای قوی و ملموس بهره برده و درکار شاهنامه خوانی معمولا از قشری از جامعه با سواد ایلی استفاده می شده است.
با این تفاوت که شاهنامه خوانان عشایری بر خلاف خنیاگران سنتی و نقالان شهری از راه شاهنامه خوانی امرار معاش نمی کرده اند، هر چند استثنا هم وجود داشته است و در این راستا می شود به عنوان مثال از سران ایلات بزرگی یاد کرد که شاهنامه خوانانی را در حضور و ملازم رکاب داشته اند چون نظر علی خان امیر اشرف امرایی حاکم لرستان شمالی که از شخصی شاهنامه خوان به نام احمد شاهنامه خوان یا احمد یادگار استفاده می برده و این شاهنامه خوان مشهور قبل از شروع رزم های عشایری که معمولا جنگ های محلی امیر اشرف به صورت شیاع به شیوه ی تهاجمی و شبیخونی انجام می گرفته و در آن شبیخون ها که به نام شبیخون های نظر( نظر کوتاه شده نظر علی خان) از امر غافل گیری بهره برده می شده با خواندن اشعار حماسی رزمنامه های شاهنامه، روح سلحشوری و عِرق ملی و میهنی را در نهاد جنگاوران عشایری تقویت می کرده و موجب تشجیع آنان می شده است.
« چو فردا برآید بلند آفتاب
من و گرز و میدان افراسیاب
پرستنده ای دارد او روز جنگ
کز آواز او رام گردد پلنگ
و یا اینکه سرداران بزرگ کلهر چون علی اکبر خان سردار مظفر فرزند دلاور داوودخان- امیر اعظم کلهر- محمد خان ضیغم النظام و عبداله خان ضیغم السلطان قوچه ای کلهر در جنگ های عشایری خواندن اشعار حماسی را موجب تشجیع سواران خود می دانسته اند و از  جمله در جنگ هفت آشیان که در محال سنجابی رخ می دهد و ابتدا شکست متوجه سواران کلهر می شود جهت تشویق و تشجیع سواران کلهر عبداله خان ضغیم السلطان که شاهنامه را با صدای خوب و رسا می خوانده است ، می خواند:
نتابیم از رزمگه سر ز جنگ
نیاریم بر نام داوود ننگ
و در برابر، عل اکبر خان سردار مظفر پسر امیر اعظم هم جواب می دهد:
من آنم که در جنگ ها بوده ام
نترسیده پش ننموده ام
(نک به مجلدات سه جلدی کتاب امیر مخصوص کلهر ، ج اول ، چ اول ، انتشارات تاق بستان، اردشیرکشاورز، سال ۱۳۹۰، کرمانشاه ، صص ۱۶۵- ۱۶۶)
البته این گونه ابیات باز هم تقلیدی از اشعار شاهنامه و اما بر وزن شعری آن سروده و یا شاید هم فی البداهه خوانده می شده و یا آین که علی اکبر خان سردار مقتدر سنجابی از سرداران بزرگ و نیک نام ایل جوان و غیرتمند سنجابی هم در یادداشت های خود آورده است:
«کیفیت سر حد نشینی و وظیفه مستمر سرحد داری از عوامل ایران پرستی در طایفه سنجابی شده بود. یعنی اختلافات و کشمکش های مداوم یا مردم آن طرف مرز و مقابله با خشونت و تجاوزگری پیوسته مامورین عثمانی که در اصطلاح محلی ما هنوز دولت روم نامیده می شد، موجب احساس خودی و استقلال در این طرف مرز و جدایی و غرور نسبت به آن طرف مرز می گردید و نیز همین کیفیات باعث محبوبیت داستان های باستانی شاهنامه و داستان های وطنی به لهجه (گویش ) کردی در میان ما بود که در شب نشینی ها خوانده می شدند. مانند داستان هفت لشکر ایران و توران و داستان جنگ نادر با توپال و داستان کنیزک و ...
(نک به کتاب ایل سنجابی و مجاهدات ملی ایران، خاطرات سردار مقتدر سنجابی، تحریر و تحشیه دکتر کریم سنجابی ، نشر شیرازه سال  ۱۳۸۰- تهران ۱۲۱)
در همین راستا باید گفت هر آنچه هست مربوط به اعجاز شاهنامه هست که نامه ملی سند افتخار و هویت بخشی اقوام گوناگون ایرانی است و با توجه به مضامین پهلوانی، داستانی، حماسی، اخلاقی و اجتماعی و از همه برتر و بالاتر آموزش دینی و مذهبی و یزدان پرستی و عشق و ارادت به ائمه اطهار علیهماالسلام و الصلوه است که مضاف بر جریان و روند و پروسه شاهنامه خوانی پدید آمده که تا کنون باقی است و در این مورد علاوه بر رزمنامه هایی چون به رزونامه آثاری بر همان وزن و صناعت ادبی شاهنامه به فارسی و کردی و لکی و غیره در میان مردم عشایر از قوه به فعل در آمده از جمله کتابی خطی با خوشنویسی زیبا را این قلم در اختیار دارد که یکی از عشایر باسواد لُر طایفه بهاروند ایل بزرگ در کوند لرستان به نام اله مراد بهار وند بر وزن شاهنامه سروده و با خوشنویسی استاد روان شاد اسفند یار خان غضنفری امرایی زیور تحریر یافته و نام آن جنگنامه سردار اکرم است و همچنین کتاب هشیار نامه یا شاهنامه مختصر مجموعه اشعار اله مراد شاعر لُر با تخلص هشیار از ایل سنگوند لرستان که قبل از سال ۱۳۰۰ خورشیدی به زبان فارسی سروده شده اند و یا فتحنامه ی حسام الملک میرزا احمد الهامی به انضمام محاربات ملک نیاز خان و جوانمیر هماوند از درویش قلی کرندی به اهتمام محمد علی سلطانی و نیز  کتاب گلزار بهشت با عنوان دیوان زنده یاد حاج اسماعیل ططری کرمانشاهی، کردی ، فارسی، عربی و ... که می دانیم این گونه آثار محلی به شوق و علاقه و اشتیاق سیر درباغ پر ازگل و ریاحین شاهنامه حکیم توس و به تقلید از سبک شعری، مثنوی ، قصیده به بحر متقارب آن حکیم بزرگ سروده شده اند.حال به چه میزان و حداقل در به کار گیری  از صنعت ادبی مربوطه توفیق یافته باشند، خود بحثی جدا می طلبد و دیگر این که درسال ۱۳۸۴ جناب استاد حمید ایزد پناه لرستانی، کتابی به نام شاهنامه لکی را به اهتمام وجود بزرگوار خودش به چاپ رسانید که ذیل مبحث دیباچه شاهنامه لکی( جنگ هماون) نوشته اند، سراینده و تاریخ دقیق سرودن و یا تحریر این کتاب مشخص و آشکارنیست و شاید این کتاب از بخشی از مجموعه ی (شاهنامه ی ) بزرگتری که همانند و مشابه شاهنامه فردوسی بوده است انتخاب شده باشد که گفته اند گویا در زمان شاه رستم عباسیاز اتابکان لر کوچک (۸۷۳-۹۳۰ ه ق) و به فرمان او این شاهنامه را به زبان لکی و با وزن هجایی که درلرستان معمول بوده به نام او سروده اند.
شاید سراینده این شاهنامه آن را بر پایه روایت های بومی لرستان سروده باشد نه شاهنامه فردوسی و جناب ایزد پناه همچنین به نسخ دیگری از شاهنامه های لکی اشاره کرده اند و باز هم ذیل مبحث زبان این دفتر حماسی نگاشته اند: زبان این کتاب لکی است ولکی را باید به جای مانده و یا همان زبان پهلوی باستان دانست که زبانی فراگیر بوده که هم زبان گفتگوی روزانه و هم زبان شعر و ادب و بیان احساس در ترانه سرایی و مهمتر از آن زبان آیینی و نیایش یارسان یا اهل حق در لرستان بوده و می باشد و متعاقب آن به جغرافیای زبان لکی پرداختی وسیع داشته و لذا باید گفت: نه لکی همان زبان پهلوی باستان است و نه جغرافیای توصیفی زبان لکی منطبق با حقیقت و واقعیت امر است و می شود باور داشت گزافه های بسیار در این مباحث مشهود است.
لازم به ذکر می داند بعد از چاپ و نشر کتاب شاهنامه لکی، این قلم به نقد و بررسی محتوای کتاب مذکور پرداخت و اما آنچه اینک ضرورت باز پرداخت آن محسوس می نماید، پیرامون بررسی زبان کتاب شاهنامه لکی است که بنا به عقیده جناب استاد ایزد پناه زبان لکی است، در حالی که می دانیم لکی زبان نیست و گویش است و انواع گویش های لکی که گویش معیار آنها بنا به بررسی شخص جناب استاد ایزد پناه گویش لکی دلفان است. حداقل در سنجش با گونه های گویشی سلسله و بیرانوند در لرستان و نه گونه های گویشی در طرهان.
(نک به فرهنگ لکی، حمید ایزد پناه ، موسسه فرهنگی جهانگیری ، چاپ اول ۱۳۶۷، گیلان ص ۵)
در کرمانشاهان، ایلام و دیگر نقاط، گویش های لکی از متفرعات گویشی زبان کردی هستند. بنا به مشابهت های نگارشی، آوایی و غیر اینها که خود بهترین دلیل می تواند باشد و لذا با تذکار چند بیت از ابیات شاهنامه لکی، موضوع را پی می گیریم: (شاهنامه لکی بخش نخست به زبان «اصلی» لکی):
شیران و بُوران طایفه ی دستان
راهی بین لَوان ، پیری سیستان
اسه خالین ولایت ایران
کس پیدانین جَه نرّه شیران
جَه کِی خَوف داری، پَرواجه کیتَن؟
پیران طلب کَرد ، واتش ای پیران
قاصد آوَردَن خبر جَه ایران
بَه کروُن خبر جه ایران
بستانون قصاص، جه نرّه شیران
اول این که چون اشعار شاهنامه لکی فاقد اعراب و آوانگاری و بر اساس رسم الخط فارسی است، هر کس به هر نحو و طریق و به واسطه سهولت در قرائت ابیات آن و بر حسب تمایل و بدون توجه محتوایی واژه ها - اشعار را می خواند، از این روی در صد خطای خوانش بسیار بالا می باشد، در حالی که چنانچه اشعار با رسم الخط کُردی (اورامی و گوران) نگاشته می شد، گو این که قرائت آن مشکل تر از رسم الخط مورد عمل هست. اما در صد لغزش خواندن بسیار کمتر است.
دوم اینکه زبان دفتر یا شاهنامه لکی مورد بررسی علیرغم عقیده جناب استاد ایزد پناه نه لکی، بلکه گویش اورامی و گوران است، این گویش به عنوان شاخه چهارم زبان کُردی که زبان کتابت و سرایش شعر در زبان کُردی است و قدرت سرایش شعر در آن در بعد عقیدتی آیین یارسان از ۶ هجا تا ۲۶ هجا هست و می دانیم مردم یارسان در سرودن شعر از همین شاخه چهارم از گذشته های دور و تا کنون استفاده کرده اند، پیشگامان این عرصه را می شناسیم که کسانی چون بهلول ماهی- قرن سوم هجری- بابا لره لرستانی - بابا رجب لرستانی- بابا حاتم لرستانی- بابا نجوم لرستانی و غیر اینها و می دانیم اوزان اشعار اینان ملحونات بوده و متعلق به سبک شناخته شده ی قبل از ابداع بحور عرب یعنی پهلوی هست و گویش آن اورامی و گوران می باشد که در گذشته های دور و قبل از اسلام با عنوان فهلویات شناخته می شده و هجایی هستند.
( نک به کتاب المعجم فی معابر اشعار العجم محمد بن شمس قیس رازی - بهار و ادبی پارسی، محمد گلبُن - سیر تحول زبان کردی - اردشیر کشاورز و دانشنامه نام آوران یارسان، دکتر صدیق صفی زاده بوره که ای - انتشارات هیرمند، ۱۳۷۶ ، تهران - از ص ۴۰)
و به همین واسطه هست که بعد از اسلام شاعران کُردی گوی مورد اشاره و دیگرانی از آنان از فضل تقدیم سرایش شعر کردی نسبت به سروده های زبان فارسی حدود پنجاه سال از برتری پیشینه سرودن شعر برخوردار هستند.
چهارم این که در مصراع دوم بیت اول ( لِوان) و ( پَری) لکی نیست و اورامی است- مصارع اول بیت دوم( ویتَن) و همچنان کاربرد (چَه ) در اشعار لکی به ندرت دیده شده بلکه به جای (‌جَه) از کلمه و حرف (اژ) و ژَ) استفاده می شود و دیگر این که ( کَرون) در مصراع اول بیت ششم هم اورامی است که اشعار خانای قبادی و دیگر شاعران کردی گوی کار برد عام داشته است و می خوانیم:
جَه سام شیرو مَه لَرزان به تاو
چون و کمک درخت نَه تافان آو
ایسه چیش کَرون من بی زامه وه
وی نام بد نام رسوای عامه وه
(نک به کتاب خسرو و شیرین خانای قبادی- صدیق صفی زاده بوره که ای - چاپخانه حیدری ۱۳۶۹ - تهران صص ۲۴۰- ۲۹۲)
و اما این همه گفتیم و اطاله ی کلام بدون افاضه کردیم تا ملال خوانندگان عزیز را فراهم کرده باشیم ولذاپوزش خواه بوده و ازسرکشی قلم معذوربا اینامید که انشاءاله بر ما می بخشایند. قطعا کار انجام شده توسط دوستان ارجمندم جناب آقای جلیل آهنگرنژاد شاعر، روزنامه نگار، صاحب قلم و مدرس دانشگاه وجناب مهندس قامت پرویزی مدرس دانشگاه  و از اهالی قلم و تفحص، هر دو از ایل بزرگ سرافراز کُرد کلهر ، کاری است در خور توجه و تحسین و ما را بر سر ذوق آورد تا به بیراهه رویم. در این برهه از زمان قابل ستایش و قدر دانی است، به ویژه این که ظرافت و زیبایی به کار رفته در امر تجلید و انتخاب رنگ قهوه ای که بوی کهنگی چرم به جای مانده از طول زمان بر جلد به رزونامه ها- فرامرزنامه ها و دیگررزمنامه ها و فتح نامه ها از آن  به احساس شامه، تیز می آید، مضاف بر نفاست چاپ و حروف چینی و دقت نظر و کاغذ خوب می تواند، یکی از مزایی موفق عرضه ی کتاب به رزونامه ی مورد بحث محسوب گردد.
در حالی که کوشندگان عزیز و بزرگوار می بایست حداقل تصاویری از نسخ به رزونامه های مورد تصحیح و مقابله و ... قطع آنها و دیگر مشخصه های آثار سه گانه مورد نظر خویش را در کار خوب و پسندیده ی خود ارائه می دادند که البته بیان این موارد کوچک از کار علمی بزرگ این عزیزان هیچگونه کاستی را به ذهن متبادر نمی سازد و لازم دانستم در خاتمه ضمن تشکر از برادر و دوست عزیزمان جناب آقای دکتر فریدون نوری از اهالی قلم و برادران بزرگوار کُرد جوانرود کرمانشاهانی سردبیر آگاه نشریه وزین فارسی کردی (آوای ماد) ضمن عرض شادباش ورود نشریه مذکور به عرصه مطبوعات کشورمان عین مطلبی را که ایشان پیرامون بشارت چاپ کتاب به رزونامه در نشریه مذکور آورده اند به عنوان حُسن ختام مطلب بیاورم- یا حق:
« برزونامه کُردی به زودی منتشر می شود- کرمانشاه، بروزنامه ی کردی «برزونامه » پس از گذشت چند سال تلاش به زودی در اختیار مخاطبان ادبیات حماسی قرار می گیرد. تصحیح ، تحلیل و پژوهش این کتاب را جلیل آهنگرنژاد و قامت پرویزی عهده دار بودند.
آهنگرنژاد در این باره گفت: پس از چند سال تلاش مداوم و همراهی و همگامی دوست فرهیخته قامت پرویزی این توفیق حاصل شد که یکی از رزمنامه های کردی را که جز‌ء سرآمدان این دسته از آثار فرهنگی و ادبی کردی به شمار می رود را تصحیح کرده و در اختیار صاحب نظران و علاقمندان به فرهنگ و ادبیات کردی قرار دهیم.
این شاعر و روزنامه نگار مطرح در ادامه اظهار داشت: این اثر یکی از منحصر به فرد ترین آثار حماسی به حساب می آید که محتوای آن با دو برزونامه فارسی کاملا متفاوت است، این نکته می تواند برای پژوهندگان آثار حماسی در ایران و خارج از جغرافیای این سرزمین هم قابل توجه و تامل باشد.
آهنگرنژاد اضافه کرد: در این کتاب که درشمارگان سه هزار نسخه و در چهارصد و هشتاد صفحه و با مقدمه ی دکتر کزازی چاپ می شود، به ریخت شناسی شخصیت ها و نکات قابل توجه دیگر این اثر حماسی پرداخته شده و لایه های زیرین این اثر مورد واکاوی قرار گرفته است.
گفتنی است آهنگرنژاد در دوره کارشناسی ارشد خویش نیز پایان نامه ای را با عنوان ریخت شناسی شخصیت های شاهنامه های کردی و فارسی نوشته است که از همان سال از راهنمایی های دکتر میر جلال الدین کزازی بهره گرفته و قرار است در قالب کتاب با نام شمشیر و حریر منتشر شود.
امید است که پژوهشگران و محققان کرد با باز خوانی و تصحیح کتب و آثار قدیمی موجود در آرشیو ها و کتابخانه های شخصی و عمومی ضمن پاسداشت تلاش اسلاف صاحب فضل خویش نسل امروز و فردای این دیار را با هویت تاریخی و فرهنگی خود بیش از پیش آشنا نمایند. آوای ماد ضمن پاسداشت تلاش های تمامی محققان جوان آماده است تا نسبت به معرفی آثار و انعکاس آرا و دیدگاه آنان در چارچوب رسالت فرهنگی و مطبوعاتی خویش اقدام نمایند.»



IMAGE634634362024194860.jpg

+ نوشته شده در  سه شنبه 1391/04/06ساعت 12:38  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

بسمه تعالی    / درگذشت آیت الله شیخ باقر قریشی از علمای بزرگ شیعه در نجف اشرف را که عمری با زهد و علم و فضیلت روزگار را طی کرد و آثاری ارزشمند و علمی در حیات شریف رسول اکرم ص و موسوعه های عالی و طاقت فرسا را آفرید و به جامعه علمی و شیعی و سنی عرضه کرد را به محضر امام عصر عج مقام معظم رهبری مراجع عظام تقلید شیعه در ایران عراق و لبنان و بیت معظم آن فقید سعید تسلیت می گویم : دکتر اسماعیل گندمکار
+ نوشته شده در  سه شنبه 1391/04/06ساعت 12:25  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

بعد از جنگ جهانی دوم مهمترین حادثه تاریخی در غرب و شرق عالم پدید ه ای به نام انقلاب اسلامی ایران و شخصیت جهانی رهبری این انقلاب یعنی حضرت امام خمینی  است.  امام خمینی که در جایگاه یک مرجع عالی مقام دینی پا به عرصه سیاسی جهان معاصر گذاشت با رهبری علمی و کار آمد و قدرت بالای روحی و معنوی  با پشتوانه یکپارچه ملت ایران و با مواضع داخلی و جهانی خود در مقابل شاه ایران آمریکا و انگلیس و اسرائیل به عنوان عنصر نجاتخش و رهبر موج آفرین جهانی امت اسلام شناخته شد. و با شجاعت و قاطعیتی که از خود ارائه داد  در قلوب همه مسلمانان و آزادگان غرب و شرق عالم  جا باز کرد و امام خمینی محبوب قلوب میلیارد ها انسان مظلوم شد.  و توانست الگوی ایرانی اسلامی مبارزه را به جهان معرفی نماید.و انقلاب اسلامی را به سراسر جهان صادر کند.و گفتمان اسلام و انقلاب را به گفتمان غالب و بین المللی مبدل سازد. استکبار جهانی در مقابل این شخصیت کاریزماتیک  انقلابی و اثر گذار به فکر افتاد شخصیتی بدلی را به عنوان الگو در مقابل امام خمینی غیر مستقیم با انواع ترفند ها مطرح کند و این فرد کسی نبود جز :بن لادن.     حادثه خبر سازمهم و بین المللی ۱۱ سپتامبر در همین راستا قابل تحلیل است . تا اینکه با هوشیاری روشنفکران آمریکائی نقشه استکبار افشا شد و معلوم شد بن لادن شریک بیزینسمن  خود اربابان و کارتل ها و تراستها ی آمریکائی است. این بار نیز نتوانستند نقشه خود را کاملا اجرا کنند  و در نهایت شکست خوردند و امام خمینی همچنان اسطوره و الگوی پیروز مسلمانان باقی ماند و نام قهرمان شکست ناپذیر رهبر اسلام و مسلمانان همیشه ماندگارشد.امروز آثار خط فکری امام خمینی در ایجاد بیداری اسلامی در مصر و عراق و لبنان و لیی و ترکیه و آفریقا و آسیا و حتی در قضیه والستریت در خیابانهای آمریکا و غرب سز لوحه مبارزه و ایستادگی و شکست دادن ظالمان و زورگویان است.استمرارصراط مستقیم انقلاب اسلامی امام خمینی توسط آیت الله خامنه ای رهبر شجاع و تیز بین ایران اسلامی نیز دشمنان راه امام را غافل گیر کرده است. الگوی راه و روش  آیت الله خامنه ای در حرکت انقلابی اسلامی  همان راه و خط فکری امام خمینی است. و ملت ایران و جهان اسلام به این رهبری  افتخار می کنند و به سیاستهای وی اطمینان کامل دارند.
+ نوشته شده در  شنبه 1391/04/03ساعت 12:24  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

بسیاری دیارمان»به بیان گفتاری در واژهء افتخارات تاریخی،آثار و بناهای‌ آوار گوناگون و دیرینه سالی‌ کرمانشاهان پرداخت و گفت: دانشمندان،فقها،سیاستمداران و هنرمندانی بزرگ که هر کدام به نوبهء خود چشم و چراغ زمانه خود بوده‌اند،در کرمانشاه پرورش یافته‌اند،افسوس که‌ تاکنون گامی در راه گردآوری‌ زندگینامهء این بزرگان برداشته نشده».

دیگر سخنرانانی که در این مراسم‌ فرصت سخنرانی یافتند،عبارت بودند از عبد الرضا رادفر،ارسلان‌صفایی پورزمانی،حجت الاسلام‌ عراقی،دکتر حشمت الله طبیبی، دکتر علی اکبر نقی‌پور،صدیق‌ صفی زاده،دکتر میر جلال الدین‌ کزازی،حجت الاسلام موسوی،دکتر اورامانی،سید اسماعیل حسینی، محمد علی سلطانی،محمد صالح‌ ابراهیمی،مهندس مقدم،محمد رضا داوودی،استاد توحدی و حجت الاسلام گندمکار.

 

گفتنی است گروه برگزاری این‌ همایش در نظر دارد جستارها و نوشته‌هایی را که به دبیرخانه ارائه شده‌ اما فرصت خواندن و بهره‌دهی آنها فراهم نیامده همراه و همپای‌ جستارهای خوانده شده و در گردآمده‌ای،هماهنگ سازد و در دسترس دوستداران نهد.

نخستین همایش کردشناسی‌ سرانجام با تصویب قطعنامه‌ای در شش‌ بند به کار خود پایان داد.در بخشی از این قطعنامه آمده بود:«پژوهشگران‌ شرکت کننده در سمینار با استناد به‌ اسناد معتبر و خدشه ناپذیر تاریخی بر این نکته اتفاق نظر دارند که کرد و کردستان از پگاه نخستین تاریخ جزئی‌ از پیکرهء واحد ایران بزرگ بوده و تمهید و توطئه اجانب و داد و ستدهای‌ دولتهای استعماری و سندسازیهای‌ دروغین هیچ گاه نخواست توانست این‌واقعیت تاریخی و اجتماعی را مخدوش‌ نماید و ایران همچنان میهن کردان بوده‌ و خواهد بود،هر چند در گذر روزگار بخشهایی از آن را دامن مام میهن جدا شده باشد».

در بخش پایانی قطعنامه نیز افزون‌ بر درخواست مصرانه از مسؤولین مبنی‌ بر نامگذاری گذرگاهها و آموزشگاههای‌ آن دیار به نام بزرگانی چون ملا پریشان‌ دینوری،الهامی کرمانشاهی،میرزا رضا کلهر،وحدت کرمانشاهی و دیگر دانشوران آن سامان،به انگیزهء گسترش پژوهشها و مطالعات‌ دانشمندان و سازماندهی اسناد و آثار موجود و دستیابی به دایرة المعارفی فراگیر و جامع در کردشناسی‌ پیشنهادی مبنی بر فراهم آوردن‌ زمینه‌های پیدایش و پایه گذاری بنیاد پژوهشی کردشناسی از سوی گروه‌ تحقیقات و پژوهشهای کردشناسی‌ ارائه شد.

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/31ساعت 13:5  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

تذکر:

1) شما می توانید هرکدام از اساتید ذیل را (پس از مشورت اولیه با آنان) به تناسب موضوع پیشنهادی خود انتخاب نمایید.

2) مصوّب بودن هر استاد بدین معناست که سوابق علمی این اساتید قبلاً مورد بررسی و تصویب کمیته تخصصی تفسیر و علوم قرآن قرار گرفته است ولیکن تأیید نهایی آنان برای یک رساله علمی، برعهدة کمیته تخصصی می باشد که با توجه به موضوع رساله، تخصص و سطح علمی هر استاد صورت می گیرد.

3) شما مجازید خارج از لیست ذیل، اساتید دیگری را معرفی نمایید که تایید نهایی آنان برعهده کمیته تخصصی و مشروط به ارائه سوابق علمی، تحقیقاتی و پژوهشی آنان می باشد (پیشنهاد می شود حتی الامکان اساتید راهنما و مشاور خود را از این لیست انتخاب نمایید چراکه بررسی سوابق اساتید غیرمصوّب، مدت زمان بیشتری بخود اختصاص می دهد).

لیست اساتید مصوّب در رشته تفسیر وعلوم قرآن

 

نام خانوادگی

نام

سطح

 

       1    

آشتیانی

محمدرضا

3

4

      2    

آقاتهرانی

مرتضی

3

4

      3    

آقازاده

فتاح

3

 

      4    

ابراهیمی ورکیانی

محمد

3

 

      5    

ابراهیمیان

سیدحسین

3

 

      6    

احسانی فر

محمد

3

4

      7    

احمدی (ملایری)

احمد

3

4

      8   

اسدی

میرزااحمد

3

 

      9    

اسکندرلو

محمدجواد

3

 

     10   

اسکندری

محمدحسین

3

4

     11   

اشرفی شاهرودی

مصطفی

3

 

     12   

اعرافی

علیرضا

3

4

     13  

الهی ‌زاده

محمدحسین

3

 

     14  

امین (شیرازی)

احمد

3

4

     15  

انواری

جعفر

3

 

     16   

بابائی

علی اکبر

3

4

     17  

بابازاده

علی اکبر

3

 

    18  

بهجت پور

عبدالکریم

3

4

     19   

بهشتی ریزی

محمد

3

 

     20   

بیگدلی

مهدی

3

 

     21   

پورسیدآقائی

سیدمسعود

3

4

    22  

تجری

علی اصغر

3

 

    23  

تقوی دهاقانی

سیدحسین

3

 

    24  

توفیقی

حسین

3

4

    25  

جباری

محمدرضا

3

 

    26  

جعفری نیا

یعقوب

3

 

    27  

جوان آراسته

حسین

3

 

    28  

حاجی علی لالانی

عبدالله

3

 

    29  

حسنی اردکانی

عبدالرسول

3

 

     30  

حسنی

علی اکبر

3

 

     31  

حسینی

سیدابوالقاسم(علیرضا)

3

4

    32  

حسینی بیان

سیدمهدی

3

 

    33  

حسینی رامندی

سیدعلی اکبر

3

 

    34  

حقی

مهدی

3

 

    35  

حکیم

سیدمنذر

3

 

    36  

حیدری آل کثیری

محسن

3

 

    37  

حیدری فر

مجید

3

 

    38 

خاتمی

سیداحمد

3

4

    39  

خسروپناه

عبدالحسین

3

 

     40  

خوشنویس

محمدجعفر

3

4

     41  

دارابکلائی (صادق­الوعد)

اسماعیل

3

4

    42  

داودی لیمونی

سعید

3

4

    43  

دیاری بیدگلی

محمدتقی

3

 

    44  

رجبی

محمود

3

4

    45  

رحمانی‌فرد (سبزواری)

علی

3

 

    46  

رحمتی (نیلچی حصاری)

رحمت الله

3

 

    47  

رحیمی

محمود

3

 

    48 

رستم نژاد چراتی

غضنفر (مهدی)

3

 

    49  

رشادی

اکبر

3

 

     50  

رضانژاد امیردهی

عزالدین

3

4

     51  

رضائی رنانی (اصفهانی)

محمدعلی

3

 

    52  

رفیعی محمدی

ناصر

3

 

    53  

رمضانی کوشک

حسن

3

 

    54  

زمانی

محمدحسن

3

 

    55  

سعیدی مهر

سیدمحمد

3

 

    56  

سعیدی روشن

محمدباقر

3

4

    57  

شب‌زنده‌دار

محمدمهدی

3

4

    58 

شریفی نیا

محمدحسین

3

 

    59  

شمالی

محمدعلی

3

 

     60   

شهیدی پور

محمدتقی

3

 

     61   

شیخ محمدی (تاکندی)

علی

3

 

    62  

صدر طباطبائی

سیدصدرالدین‌محمد

3

 

    63  

صلواتی (تجری)

قاسم

3

 

    64  

طاهری نیا

احمد

3

 

    65  

طوسی

حسین

3

 

    66  

عابدی نجف‌آبادی

احمد

3

4

    67  

عبداللهی

عبدالمحمود

3

4

    68  

عقیقی بخشایش

محرم

3

 

    69  

علوی مهر

حسین

3

 

     70  

علیدوست ابرقوئی

ابوالقاسم

3

 

     71  

عمید زنجانی

حمید

3

4

    72  

غروی (آقامیرمحمدعلی)

سیدمحمد

3

4

    73  

غرویان

محسن

3

 

    74  

فاکر (میبدی)

محمد

3

 

    75  

فقیهی افارانی

سیداحمد

3

 

    76  

فیاضی

غلامرضا

3

4

    77  

قاسمی

علی‌محمد

3

 

    78 

قدسی

احمد

3

4

    79  

قرائتی

محسن

3

 

    80  

قوامی

سیدصمصام الدین

3

 

    81  

کاردان سلمانی

رضا

3

4

    82  

کرمی

رضاعلی

3

 

    83 

کریمی

مصطفی

3

 

    84 

کلباسی

مجتبی (روح الامین)

3

 

    85 

گرجیان

محمدمهدی

3

 

    86  

مبلغی

احمد

3

 

    87 

محامد (یزدی)

علی

3

 

   88 

محمدی

حمید

3

 

    89  

محمدی

سیدناصر

3

 

     90   

مدبر (اسلامی)

علی

3

4

     91   

مددی

سیدمحمود

3

4

    92  

مدرسی

سیدکاظم

3

 

    93  

مدرسی (یزدی)

سیدمحمدرضا

3

4

    94  

مدرسی مصلی (یزدی)

سیدمحمدعلی

3

4

    95  

معلمی

حسن

3

 

    96  

موسویان

سیدعباس

3

 

    97  

مولائی نیا

عزت اله

3

4

    98  

مهدوی راد

محمدعلی

3

 

    99  

مهدوی زادگان

داود

3

 

    100  

مهندسی

محمدمهدی

3

4

    101  

مؤدب

سیدرضا

3

 

    102 

مؤمن پور

علی

3

4

   103 

میرسپاه

اکبر

3

4

   104 

ناصری

عبدالمجید

3

4

   105 

نجارزادگان

فتح الله

3

4

    106 

نجمی صادق

محمدصادق

3

 

   107 

نصیری

علی

3

 

   108             

نظری (شاهرودی)

حسن آقا

3

 

    109 

نقی پورفر

ولی الله

3

4

    110  

وافی

ابوالقاسم

3

 

    111  

یزدان پناه

سیدیدالله

3

4

    112 

یزدی

محمد

3

4

   113 

یوسفی (غروی)

محمدهادی

3

 

 

+ نوشته شده در  شنبه 1391/03/27ساعت 15:55  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 |

در قرون گذشته مشرق زمین، ایران تنها كشوری بود كه در نظام تعلیم و تربیت خود بیشترین اولویت را به ورزش و تربیت بدنی اختصاص داده بود. در حالی كه در همان زمان سایر كشورها به ورزش و تربیت بدنی توجه چندانی نداشتند، ایرانیان به اهمیت و ارزش توانایی و سلامت بدن به عنوان یكی از عوامل بسیار مهم در ایجاد ارتشی سلحشور و پیروز پی برده بودند.
در مقاله زیر خلاصه ای از اهمیت و نقش ورزش در نظام آموزش ایران باستان را از نظرمی گذرانید.تلاش برای حفظ مرز وبوم ایران بر اساس تعالیم زرتشت كه به عنوان سرزمین مقدس نامیده شده است و نیز میل به كشور گشایی و تسخیر سرزمین های مجاور ایجاب می كرد كه جوانان از آموزش های نظامی منظمی كه پایه و اساس آن ورزش و تربیت بدنی بود برخوردار شوند. در حقیقت برنامه آموزش نظامی بسیاری از جوانان به مهارت های بدنی و قوای جسمانی محدود می شد تا بتوانند ویژگی های لازم یك سرباز خوب و شایسته را بدست آورند.
در مجموع، آموزش و پرورش فرزندان جامعه ایران باستان- و در مواردی فرزندان طبقه اعیان و شاهزادگان- تقریباً به روی تربیت بدنی متمركز می شد و آن هم با توجه به اهداف نظامی شكل می گرفت. بدین تربیت كودكان تا هفت سالگی زیر نظر مادران پرورش می یافتند. سپس پسران در هفت سالگی تحصیلات رسمی خود را آغاز می كردند و از همان هنگام رسماً متعلق به كشور شناخته می شدند و تا سن پانزده سالگی به آموختن فنون نظامی مشغول بودند. این افراد از سن پانزده سالگی، خدمت در ارتش را شروع می كردند و تا پنجاه سالگی همچنان به عنوان عضو رسمی ارتش در خدمت باقی می ماندند. به روایت هرودوت، فرزندان طبقه اشراف و اعیان و شاهزادگان تا۲۰ سالگی به تحصیل ادامه می دادند و برای فرماندهی سپاه و حكمرانی و دادرسی آماده می شدند. این نوع آموزش در تاریخ تعلیم و تربیت، نخستین نمونه كنترل آموزشی و پرورشی به وسیله دولت است كه برای هدفی خاص- كه در آن زمان عبارت بود از حفظ قدرت و عظمت كشور- صورت گرفته است. بنابر آنچه گفته شد برنامه های تربیت بدنی بیشتر به آماده سازی جوانان برای جنگهای احتمالی اختصاص یافته بود. هرودوت مورخ مشهور یونانی می نویسد: ایرانیان از۵ سالگی تا۲۰ سالگی سه چیز را می آموختند:
۱- سواركاری ۲- كمانداری (تیراندازی) ۳- راستگویی.
جوانان تمرینات روزانه را از طلوع آفتاب با دویدن و پرتاب سنگ و نیزه آغاز می كردند. مقاومت با غذای اندك، تحمل گرما و سرمای شدید، پیاده روی های طولانی، عبور از رودخانه بدون تر شدن سلاحها و خواب در هوای آزاد از جمله تمرین های آنان بود. سوار كاری و شكار نیز دو فعالیت رایج بود. جستن بر روی اسب و پرش از روی اسب در حال دویدن (تمرین سرعت و چالاكی) از ویژگی های سواركاران سواره نظام ایران بود.
▪اسب سواری: ایرانیان عهد باستان دلبستگی زیادی به اسب داشتند و این موجود را عضو خانواده خود می پنداشتند و به هنگام نیایش برای اسب نیز مانند سایر اعضای خانواده خود دعا می كردند. اهمیت اسب در زندگی مردم ایران باستان چنان بوده است كه نام بسیاری از سلاطین نامدار با كلمه اسب تركیب یافته بود. مانند لهر اسب (اسب تندرو) تهماسب (دارنده اسب زورمند) و ارجاست (دارنده اسب با ارج).
اختراع اولین ابزارهای سواركاری مانند دهنه، نعل، زین و ركاب به ایرانیان نسبت داده شده است. همچنین ارابه رانی در ایران باستان قسمت مهمی از برنامه جشن مهرگان بود كه به افتخار مهر، فرشته روشنایی برگزار می شد. یونانیان این مسابقه را از ایران و رومیان از یونانیان اقتباس كرده اند.
▪تیراندازی: پس از آموزش اسب سواری، تعلیم تیراندازی و شكار آغاز می شد. كمان بلند و تیرهایی ساخته شده از نی و نیزه كوتاه جزو وسایل شكار و تیراندازی ایرانیان بود. در مورد آموختن تیراندازی و شكار به كودكان در شاهنامه سخن بسیار رفته است و از مهارت بهرام گور در تیراندازی، داستانهای شگفت انگیزی نقل شده است.
▪چوگان بازی: یكی دیگر از برنامه های تربیت بدنی در ایران باستان بازی چوگان است كه ایرانیان آنرا ابداع كردند. كودكان پیاده و جوانان سوار بر اسب به بازی چوگان می پرداختند و بدان عشق می ورزیدند. بازی كریكت انگلیسی و گلف كه امروزه از ورزشهای متداول و پرطرفدار در سراسر دنیا هستند، برگرفته از بازی چوگان ایرانی است.
▪شنا: از دیگر برنامه های با اهمیت ورزشی در ایران باستان تعلیم شنا به كودكان بود. شنا در نهرها و رودخانه ها آموزش داده می شد و این آموزش با هدف نظامی صورت می پذیرفت. به روایت استرابون ایرانیان به كودكان خود گذشتن از نهرها و رودخانه ها را بدون تر شدن سلاح و جامه آموزش می دادند.
این نكته درخور توجه است كه ورزش و پرورش اندام از نظر فضایل اخلاقی نیز مورد توجه ایرانیان باستان قرار داشت و آنان عقیده داشتند كه ورزش علاوه بر تامین تندرستی و نیرومندی، پرورش دهنده فضایل صفات نیك همچون شجاعت، جوانمردی و فروتنی است. آنان تربیت بدنی را اساس نیرومندی دانسته و نیرومندی را برای دستگیری ناتوانان و نه برای زورگویی و ماجراجویی می خواستند تا بدان جا كه نیرومندی و پهلوانی را با جوانمردی و چشم پاكی و فروتنی و راستی و بسیاری دیگر از سجایای اخلاقی همراه می دانستند و ناتوانی و سستی را مایه ناراستی بر می شمردند. حماسه سرای بزرگ ایرانی، فردوسی طوسی كه داستانهای پهلوانی و حماسی ایران كهن را به شعر در آورده است. این عقیده ایرانیان دوره باستان را اینگونه بیان كرده است:
ز نیرو بود مرد را راستی
ز سستی كژی زاید و كاستی
مقام پهلوانی در ایران باستان از اهمیت خاصی برخوردار بود. برای رسیدن به مقام پهلوانی علاوه بر مهارت در فنون شكار سوار كاری، تیراندازی و كشتی، برخورداری از سجایای اخلاقی مانند جوانمردی، شجاعت، بزرگواری و معرفت نیز لازم بود. پهلوانان كشور در هنگام صلح در مقام پهلوان و در هنگام جنگ از جمله سرداران سپاه بودند.

برگرفته از آفتاب

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/24ساعت 18:22  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 


 

زمينه تئوريك

هدف استفاده از يك چهار چوب تئوريكي آنست كه محقق از مطالعه دانشمنداني كه در اين زمينه كار و تعمق كرده اند كمك بگيرد و بر اساس مطالعه آنها بداند كه در تحقيق مورد نظرش بدنبال چه متغيرها و فرضيه هائي بايد باشد ، بنابراين چهارچوب تئوريكي كمك مي كند كه مسئله و ابعاد آن تجزيه شود و ارتباط بين اجزا ( يعني ساخت مسئله ) مشخص و حدود مسئله تعيين گردد. (رفيع پور، 1372،ص5)

مفهوم ، وجودهاي اعتباري هستند كه انسانها براي بيان نيازهاي خود و همچنين ايجاد ارتباط با ديگران به كار مي برند ، مفاهيم در حكم رمزها و علائمي هستند كه انسانها و فرهنگ خاص بر اشياء و يك سلسله اعمال و … اطلاق مي كنند . اينها در مجموعه فرهنگ يك گروه و جامعه به عنوان زير ساختها يا زيرساز روابط انساني تلقي مي شوند . شناخت زير ساختهاي يك گروه و جامعه اين امكان را به ما مي دهد كه تبادل فرهنگي و انساني با آن گروه داشته باشيم ، بدين جهت شايد بتوان گفت كه مفاهيم بخشي از هر فرهنگي است ، لذا شناخت مفاهيم شناختن فرهنگ حاكم بر آن صنف و جامعه را تسهيل مي كند .

باز سازي و اصلاح هر فرهنگ از بازسازي و احياء مفاهيم اصيل و مورد پسند آغاز مي شود . همچنين توسعه فرهنگي از تبيين دقيق مفاهيم مورد استفاده روز آن جامعه ناشي مي شود ، خصوصاً وقتي مفاهيم عنصري رنگ يافته از مجموعه عقايد حاكم بر آن مردم باشد . در اين صورت مفهوم هويتي از خود ندارند آنچه هست محتويات بينشي ارزش و فرهنگي كه در محدودة‌ آ ن رسوب كرده است . 

بنابراين مسئوليت تحول فرهنگي و اصلاح فرهنگي را تبيين صحيح مفاهيم در چار چوب اعتقاد و فرهنگ مورد نظر به عهده دارد. (همان ، ص8)

پژوهشگر متعهد بايد در پي يافتن محتوي مناسب مفاهيم اساسي در ورزش باشد « در ضمن نبايستي كلي گوئي نمود چرا  كه اگر چنين كنيم حق مطلب را ادا ننموده ايم ، چرا كه هدف آنست از طريق تعريف هاي مورد بررسي ، تئوري متغيرهاي مورد بررسي و ارتباط بين آنها مشخص شوند ».‌

براي شروع بحث به تعاريف مقدماتي نياز داريم ، نخست به معناي دقيق تعريف Definition بايد روشن شود و سپس به تحولي كه ورزش از آغاز و در طول حيات خود داشته است اشاره مي كنيم .

 

تعريف، مجموع تصورات معلومي است كه موجب كشف تصوري مجهول يا موجب تحليل تصوري معلوم شود . و يا « جرياني است كه طي آن معني و فضاي مفهوم يك واژه به وسيله صفاتي مشخص بر مبناي قواعدي خاص تعيين مي گردد ». ( متغير وابسته و مستقل را تعريف مي كنيم )

 

سابقه يا پيشينه تحقيق

         رابطه ورزش با بزهكاري ، زمينه اي است كه كمتر بدان توجه و مورد پژوهش قرار گرفته است و اگر هم تحقيقاتي صورت گرفته است بيشتر به عنوان جداگانه و ورزش به عنوان متغير وابسته يكي از عوامل و متغيرهايي بوده است كه موثر و از راه‌حل هاي پيشنهادي بوده براي پر كردن اوقات فراغت و جلوگيري از بزهكاري و انحرافات كه در اكثر پايان نامه هاي تحصيلي كه در مورد بزهكاري و انحرافات تحقيق كرده اند ورزش يكي از راههاي جلوگيري از بزهكاري بوده است .

        اما تمام توجه اينجانب بر عكس اكثر تحقيقات و پژوهش ها بوده است و ورزش را به عنوان متغير مستقل در نظر گرفتم و با توجه به سؤال تحقيق تعاريف كاملي از ورزش را ارائه دادم ، رابطه ورزش با بزهكاري زمينه اي است كه هنوز نيازمند تحقيقات و پژوهش هاي پيگيري است تا ماهيت اين رابطه روشن شود و ابعاد و عوامل موثر در آن شناسايي گردد .

        اما به طور كلي مي توان گفت حداقل دو رهيافت وجود دارد كه به فهم رابطه ميان ورزش و بزهكاري كمك مي كند :

رهيافت اول: جبران و ارضاي نيازهاي رواني اجتماعي كه در گزارش هاريكتون(1968) اشاره شده است كه اعمال و رفتار جوانان تشويق‌گر و هوادار فوتبال بيانگر وجود رفتارهاي ناهنجار و بلكه در بسياري از اوقات منحرف ، كمداشت ثبات عاطفي و ناهشياري مي باشد. مساله انحراف ، به ويژه انحرافاتي كه به بعد اخلاقي مربوط مي‌شوند در آثار مارش، راسر (1978) و كمبل (1982) از ديدگاه روان شناسي اجتماعي مورد بررسي و تحقيق قرار گرفته اند .

       كوهن (1972) به ظهور موج هاي انحراف جوانان حرفه اي يا بزهكار ، نظير مودها و روكرها ، در دهه شصت اشاره كرده و ك . ف . كرادا پولوف دانشمند تربيت‌بدني اهل شوروي نيز گفته است: ( اين دستكش هاي چرمي را هاله رمانتيك خيره كننده اي فرا گرفته است، موفقيت هاي ورزشي بر روي رينگ بوكس اغلب نوجوانان را به خود جذب مي كند بندرت مي توان نوجوان برنا و تندرستي را يافت كه نخواهد يك بوكسور شود ) .

وينبرگ و آروند (1952) به پناه بردن بزهكار به بوكس به عنوان نمادي از جبران و فرصتي براي تحرك اجتماعي و رسيدن به مرحله بوكس حرفه اي اشاره كرده اند و…

 

رهيافت دوم: اصلاح و تربيت

رهيافت دوم بر اين فرض استوار است كه تا زماني كه ورزش مورد توجه و علاقه چشمگير نوجوانان بزهكار يا منحرف باشد چرا نبايد آن را در جهت درمان و توانبخشي اجتماعي به كار گرفت ، زيرا محيطي كه در آن فعاليت هاي ورزشي تحت يك رهبري آگاه انجام مي گيرد در حقيقت يك محيط اصلاحي و ارشادي براي تربيت و ســازندگي نوجوانـان و تغيير و تعديل رفتارهاي آنان متناسب با ارزش ها و

هنجارهاي جامعه او مي باشد ……

         در تحقيق سهيرا المهندس (1978) نتايج آزمايش نشان داد كه پرداختن به ورزش در برخي از جنبه هاي شخصيت نوجوان مانند اعتماد به نفس و احساس آزادي و ورزش و پيوند جويي او تاثير مثبت مي گذارد . (الخولي :1381 ، ص 250)

 

ورزش «Sport  »

ورزش يكي از شكلهاي پيشرفته پديده حركت در انسان است. از نظر لغوي اسم مصدر بوده و به معناي « ورزيدن»‌ و برزيدن مصدر آن يعني كار كردن، عمل كردن، كوشيدن ، پياپي انجام دادن و رياضت كشيدن است، (خلجي ، ص 46) معادل كلمـه ورزش در زبــان انگليسـي و فرانسه sport است و در لاتين Diport و ريشه لغوي آن Diport و ريشه لغوي آن Dis Diport به معناي دگرگوني و تغيير است. (الخولي : 1381 ص 32 )

اما آنچه كه خود عقيده داريم ، ورزش راهي براي سالم سازي تن و روان است، شماري از حركات مرتب و منظم و مستمر پسنديده فردي و جمعي در طول زندگي بشر است ، موجب به ورزي و بهروزي و بسوي كمال رسيدن به روشي كه استعدادهاي نهفته انساني را هويدا نموده و هدف آن پيشرفت كمالات انساني و خود سازي ، پلي براي رسيدن به رشد خصلتهاي پهلواني ، بزرگواري ، جوانمردي و ارتقا توان جسمي مي باشد . (درويش، 1373: ص 21 )

ورزش فرهنگي در اصل يك بازدارنده نيرومند است ، ورزشي ناب كه از انگاره‌هاي موجود بيرون است و تنها در ذات خود متجلي مي شود و اگر بخواهيم فهمي درست از آن داشته باشيم بايد از ورزش به معناي ورزيدن و كوشيدن آغاز كنيم كه در اين معنا است كه موجي نو آغاز مي شود ، آن مصرف انرژي كه باعث تكامل تن و روان مي شود كه ضد تباهـــي ، ضد ناتواني ، ضد ناهنجاري ، ضد سستي و ناداني و جهل است و همچنانكه حكيم فرزانه توس در شاهنامه مي گويد:

زنيرو بود مرد را راستي          زسستي كژي آيد و كاستي

توانا بود هر كه دانا بود          ز دانش دل پيـــر برنا بود

و شكرانه بازوي توانا بگرفتن دست ناتوان است.

 ژان ژاك رسو ( فرانسوي ) و جان لاك انگليسي در آثار خود بر اهميت بازي اشاره مي كنند و براي آن ارزشهاي آموزشي قايل مي شوند ، روسو در اثر تربيتي خود به نام اميل مي نويسد كه در پرورش كودك بايد از همان قوانيني پيروي كرد كه طبيعت براي ادامه حيات و رشد قواي جسمي و روحي به كار مي رود .

فردريك شيلر ( آلماني ) معتقد است كه انسان از راه ورزش كردن ، كه آميخته به مقررات است ذيشعور بودن خود را اثبات مي كند ، و فعاليتهايي بدني و بازي كودكان مبناي زيستي دارد و انگيزه اصلي را انرژي اضافي در انسان مي داند .

هربرت اسپنر ( انگليسي ) تمايل به پيروز شدن را چون غريزه اي مي داند كه آيا كودكاني كه در حال بازي تفنني و يا واليبال ، به فعاليت اشتغال دارند ، حتي اگر فعاليت آنها با بازي حرفه اي خيلي تفاوت داشته باشد نيز ورزشكارند؟

همچنانكه تعريف شد ورزش مستلزم به كارگيري مهارتهاي جسماني و توانايي و نيروي شديد جسماني است اين اصطلاحات بخشي از طيف گسترده اي هستند كه باعث مي شوند گاهي تشخيص مهارتهاي جسماني و غير جسماني شرايط حركتي پيچيده و ساده و همچنين فعاليتهاي شديد و غير شديد و مهارتهاي جسماني پيچيده به عنوان ورزش قابل طبقه بندي نيستند، هنگام طبقه بندي بايد محيط و موقعيتي كه فعاليت جسماني در آن به وقوع مي پيوند مورد توجه باشد. (خلجي ، 1368، ص47 )

 

ورزش چيست و ورزشكار كيست

هر كسي ورزش كرد ورزشكار نبوده است . زيرا در فرهنگ ما ورزشكار را حرمتي شگرف آمده است . و اين واژه دلالت بر آدمي مي كند كه ورزش كرده يا مي‌كند ، از ورزش شرف گرفته و شريف شده است ، ورزش ما راه به معبد داشته و هاله قدسي گرفته است و حرمت از نام مولاي متقيان گرفته و اين غير از ركود شكني، مدال گيري و كرسي نشيني و مانند اينهاست ، ورزشكار را نبايد از روي درجات ورزشي رده بندي كرد . حق اينست كه از روي كمالات انساني درجه بندي كنيم ،‌ كسي را ورزشكار مي ناميم كه صفات راستي ، درستي ، شرافتمندي ، عزت نفس ، بزرگواري را دارد ، واژه ورزشكار ما به يقين و دقيق ، افلاكي است و از آن ديگران، خاكي است ، تلفيق فرهنگي در درازاي زمان روي دو جنبه ياده شده ، يعني شرافت و تقدس ،‌چنان كارگر شده كه در ذهن هر يك از مردم اين سرزمين احترام به ورزشكار با شنيدن نام او يا كلمه ورزشكار نوعي تداعي خود بخودي است ، همينكه مي شنوي فلاني ورزشكار است به ذهنت مي رسد كه جوانمرد، شرافتمند، بزرگوار، بخشنده،‌ بلند نظر و فروتن و … هم است. حيف است ، دريغ و افسوس است كه بدكاران گرچه ورزش نيز كرده باشند خود را ورزشكار بنامند و خود را در پناه قداست اين واژه پنهان نموده و زشتكاري كنند .

يكي از شرط هاي مهم ورزشكاري آزادگي است ، آزاده بايد از قيد شهرت رها باشد ، از بندي كه دوستي ها و زد وبندها ، به گردنش مي افكند ، آزاد باشد .

راه راست ورزشكاري از كوچه عدالت عبور مي كند، در اين كوچه رسم بزرگ، رسيدن حق به حقدار است روح ظلم ستيزي ورزشكار ، پهلوان و جوانمرد از همين كوچه مي گذرد و پرورده مي شود در مرام ورزشكاري « ظلم سرنگون مي شود تا عدل جاي او نشيند » ظلم براي آنكه ضد عدل است مذموم و ستردني مي شود .

از اينجا راه ورزشكار از راه عامه جدا مي شود . او از آزادگي صعود كرده به آزادي خواهي مي رود كه رسالت انديشه به ديگران و بشريت و معيارهاي انسانيت از آزادي خواهي و عدالت جوئي متجلي مي شود اين صفات ‌،‌ اين خلق ها ، اين آيين‌ها، اين سيره ها و پندارها بوده كه ورزشكاران را آفرين و واژه ورزشكاري را در ذهن فرهنگي عامه عزيز و شريف ساخته است .

 

هر ورزشكاري ورزشكار نيست

بهتر است گفته شود هر كسي كه ورزش مي كند ورزشكار نيست ، بلكه ورزشكار كسي است كه آيين ورزشكاري را مقدمه جوانمردي و راه پهلواني به باور جان گرفته باشد .

گفتار ، كردار و پندارش در اين آئين متجلي و متبلور شود و گرنه داشتن يال و كوپال ، دليل ورزشكاري نيست ، زور دارد ولي توانمند نيست كه :

توانا و دانا و داننده اوست                   خرد را و جان را نگارنده اوست

توانايي از صفات ايزد يكتاست ، زور چون به راه آيد و در آيين ورزشكاري و جوانمردي حركت‌كندبه سوي توانمندي ياتوانايي ميل‌مي‌كندكه ازصفات حميده است.

پس : هر گردي گرد است ولي گردو نيست .

آدم اگر زورمند ولي توانا نباشد اسير است .

آدم اگر پير شود ولي روشن ضمير نشود كور باطن است ، يعني پير شده ولي به جايگاه پيران نرسيده است .

بساط ورزش بايد بساطي باشد كه در راه پرورش ورزشكار و تعميم رسم ورزشكاري گسترده شده و صلاحيت داشته باشد اگر ما همه چيز داشته باشيم ولي نتوانيم … ورزشكار بپرورانيم ، ترديد نكنيد كه ورزش نداريم . اگر در مسابقه اي حركتي زشت از ورزشكاري سر زند همگان متاثر مي شوند ، پس زشتي باب طبع مردم ورزشي نيست ، كما اينكه باب طبع مردم معمولي نيز اين واكنش اثر دير پاي فرهنگ انسان ساز ايراني است . (كيهان ورزشي، 19/2/71)

جامعه ورزش بايد بداند ورزشكار كيست ؟

نه هر كه چهره بر افروخت دلبري داند               نه هر كه آينه سازد سكندري داند

نه هركه طرف كله‌كج نهاد وتندنشست               كلاهـــداري و آيين سروري داند

هزار نكته باريكتر ز مو اينجـــــاست               نه هر كه سـر بتراشد قلندري داند

 

موقعيت هـا

موقعيتهايي كه فعاليت جسماني در آنها انجام مي شود ، طيف وسيعي دارد كه از موقعيتهاي غير رسمي و بدون ساختار تا موقعيت هاي رسمي و داراي ساختار قابل طراحي هستند . مثلا ماهيت بازي غير رسمي و تفنني بسكتبال در زمين بازي را با بازي منظم و رسمي بين دو تيم حرفه اي مقايسه كنيد ، افراد درگير در اين دو وضعيت ، بسكتبال بازي مي كنند ولي ماهيت ‌، نتايج و پيامدهاي اين بازيها متفاوت است ، بنابراين سئوالي كه پيش مي آيد اين است كه آيا هر دوي اين گروهها مشغول ورزش هستند ؟

زماني كه جامعه شناسان ورزش ، درباره ورزش بحث مي كنند .‌ اغلب فعاليت جسماني رقابتي رسمي و سازمان يافته را در نظر دارند ، با توجه به اين ديدگاه ، گروهي كه بازي بسكتبال به صورت غير رسمي انجام دهند ، مشغول ورزش نيستند  . بنابراين از نقطه نظر جامعه شناسي ورزش شامل فعاليت جسماني رقابتي سازمان يافته و نهادينه شده است .

جامعه شناسان ، نهادينه شدن  را ، دوام ، الگوهاي استاندارد شده و يا مجموعه‌اي از رفتارهايي كه براي مدتي از موقعيتي به موقعيت ديگر ادامه يابد ، بنابراين هنگامي فعاليت جسماني ورزش قلمداد مي شود كه نهادنيه و يا رسمي باشد، يك فعاليت زماني نهادينه مي شود كه قوانين حاكم بر فعاليت استاندارد و تقويت شده باشند و سازماندهي و جنبه هاي تكنيك فعاليت (‌ استفاده از كارشناسان براي آموزش)‌ مورد تاكيد قرار گيرد . (مباني تربيت بدني، خلجي، 1368، ص47)

 

محركهاي شركت در اجرا

تحقق ورزش بستگي به حفظ تعادل بين انگيزه هاي دروني و بيروني دارد . هنگامي كه رضايت دروني به همراه علاقه بيروني براي پاداشهاي مادي ( پول، مدال،… ) وجود داشته باشند ورزش به وقوع مي پيوندد اين تعادل هميشه به صورت برابر نيست . ولي وقتي يكي از منابع انگيزشي به طور چشمگيري از ديگري پيشي مي‌گيرد، در تجارب شركت كننده و در ماهيت فعاليت نيز تغييراتي رخ مي‌دهد. وقتي كه انگيزش دروني شركت كننده غالب است . سازمان وساختار فعاليت جسماني به صورت يك بازي در مي آيد و هنگامي كه انگيزش خارجي شركت كننده مثل پول ، مدال ، برتري داشته باشد ، فعاليت جسماني از ورزش به مقوله اي چون نمايش و يا كار و شغل تغيير پيدا مي كند . قابل توجه است كه در طي ورزشها تعدادي ، منابع انگيزشي بين انگيزش بيروني و دروني در حال تغيير است ، در يك لحظه شركت كنندگان به پيگيري عمل جذب مي شوند و پس از فعاليت احساس رضايت مي كنند و در لحظات بعد ممكن است با ميل به پيروزي ، مدال ، تشويق و ستايش تماشاگران برانگيخته شوند و روح بازي با ميل به كسب پاداشهاي بيروني جايگزين شود .

ورزش متكي بر تواناييها و قابليتها و امكانات بدني و حركتي است و نتيجه به كارگيري درست و اصولي داده هاي جسم انسان است ، در حالي كه شيوه هاي كنترل اجتماعي ، فرهنگي در بسترهاي فعاليت صورت مي گيرد. (همان ، ص 47)

 

بــازي (play  )

بازي يك پديده طبيعي و سرشتين است كه ابعاد مهم رواني و اجتماعي خاص خود را دارد .

زيمل simmel بازي را فرايندي براي آماده ساختن كودكان جهت ايفاي نقشهاي بزرگسالان به شمار مي آورد ، وبر( Weber )به رواج بازي در طول تاريخ انساني اشاره مي كند ، اين هر دو نفر به مفهوم بازي به عنوان مجموعه اهدافي كه غالبا حس آنها را رهبري مي كند ، تاكيد مي ورزند .

مورخ هلندي ، هويزينگا (Huizinge ) به بررسي مفهوم بازي از ديدگاه اجتماعي پرداخته و در تعريف آن گفته است : بازي عبارت است از هر گونه فعاليت آزاد كه با آگاهي كامل، در بيرون از محيط زندگي عادي انجام گيرد واين خصوصيات

را داراست .

1-                             غير جدي است .

2-                             با علايق مادي پيوند ندارد.

3-                             در حدود و مرزهاي متناسب با خودش محدود است .

4-                             طبق قواعد مشخص انجام مي گيرد .

كايوا (  Caillois) در توصيف و تعريف بازي اين شرايط را مي گنجاند .

فرد آزاد و مستقل باشد .

پاي بند به قيود خاصي نباشد .

رسيدن به نتيجه خاصي را دنبال نكند .

از قواعد از پيش مشخص شده اي تبعيت نكند .

به طور كلي ، در زمينه بازي دو گروه از نظرات روان شناسي اجتماعي وجود دارد يك نظريه به بازي به عنوان پديده اي سازنده نگاه مي‌كند، يعني بازيكنان را براي گونه هاي ديگري از سازگاري آماده مي كند ، نظريه دوم تعبيري يا بياني است و به بازي به مثابه ابزاري براي تعبير و بيان نيروهاي اساسي زندگي مي نگرد .

(الخولي، 1381، ص25)

 

بعد اجتماعي بــازي

از ديدگاه اجتماعي ، بازي يكي از راههايي به شمار مي آيد كه جامعه براي كودكان فراهم مي آورد تا استعدادها و تواناييهاي دروني خود را كشف كنند، ‌به گونه‌اي كه اين استعدادها و تواناييها در شكل اجتماعي و فرهنگي صحيح كنترل و هدايت شوند . كودكان از طريق بازي شناخت و اطلاعات قابل ملاحظه اي بويژه در خصوص محيط بازي و ابزارها وشرايط آن به دست مي آورند و بدين سان ، بازي در شكل دهي به جنبه هاي شناختي و مفاهيم ذهني كودك ايفاي نقش مي كند .بازي برخوردار از ويژگي حركتي ، تواناييهاي بدني و مهارتهاي حركتي فراوان را به كودك مي دهد و در نتيجه دايرة ‌ثروت حركتي او گردش مي يابد به گونه اي كه كودك الگوهاي حركتي فراواني را فرا مي گيرد كه به او آزادي حركتي مي بخشد و قابليت و توانايي ادراكات حركتي اش را بالا مي برند .

پديده بازي از ديرباز روشي براي برقرار كردن ارتباط اجتماعي بوده است ، كودك از طريق بازيهاي گوناگون ، بويژه بازيهايي كه در گروههاي كوچك انجام گيرد. مهارهاي ارتباط اجتماعي را كسب مي كند و از اين رهگذر مساله بازي نقشها را مي‌فهمد و نقش بزرگترها را بازي مي كند و مي كوشد تا از اين نقشها تقليد كند . كودك از خلال مشاركت با كودكان هم سن و سال خود در بازي ، ارزشهاي پذيرفته شده اجتماعي را مي آموزد و به مفهوم داد و ستد و احترام نهادن به مالكيت شخصي و خصوصي پي مي برد وبتدريج از خود محوري و خودگرايي دست مي كشد و با محيط اطراف سازگاري نشان مي دهد و هنجارهاي اخلاقي و اجتماعي آن را مي‌پذيرد .

بازي روش اجتماعي خوب و پذيرفته اي است براي اين كه كودك از طريق گفتار با فعاليتهاي حركتي ، خود را نشان دهد و احساسات دروني خويش را بيان كند. بسياري از اوقات مشاهده مي شود كه كودكان در حين بازي صداها يا حركتهاي برخي حيوانات و پرندگان را تقليد مي كند . گرچه ممكن است كار در چارچوب آهنگين يا موسيقيايي ساده اي صورت گيرد . اما در راستاي احياي واكنش يا آزادسازي تمايلات سركوب شده يا درزمينه جبران هرچند در عالم وهم و خيال ارزش بياني و اجتماعي مهم و خاص خود را دارد . (همان، ص27)

 

گيمها يا بازيهاي ورزشي ( Gemes )

گيمها يكي از اشكال پديده حركت يا فعاليت بدني است و در قياسي با پديده بازي و ورزش جايگاه ميانه اي دارد زيرا از بازي سازمان يافته تر است . اما نسبت به ورزش از نظم و ســازمان كمتري برخوردار است تنها تا حدي نياز به مهارت حركتي

دارند ، حال آن كه ورزش بالاترين حد مهارت حركتي را مي طلبد .

 

كايوا Caillois مهمترين خصيصه هاي اصلي گيمها را در دو امر خلاصه مي كند .

الف- رفتار توصيفي

يعني مي توان گيمها را براي كسي كه با آنها آشنا نيست توصيف و معرفي كرد تا اين كه بشود چندين بار تكرارشان نمود .

ب- احساسها و روح اين فعاليت

به اين معنا كه هر يك از گيمها با احساساتي همراه است كه بازيكنان انتظارش رادارند به طوري كه آن بازي با روح خاصي كه آن را تشكيل مي دهد از ديگر بازيها متمايز مي گردد . (همان، ص 28)

 

نتيجــه :

در اين فصل مفاهيمي چون ورزش، بازي و گيم تعريف شد . ورزش عبارت است از مجموعه فعاليتهايي كه موجب ورزيده و زيبا كردن حركات آدمي مي شود. بدينوسيله جمال و زيبايي در وجودآدمي توسعه مي‌يابد واو را به زيبايي مطلق نزديك مي كند ، با ورزش جسم و روح تكامل مي يابد ، ورزش مستلزم سه شرط است .

1- به كارگيري مهارتهاي جسماني پيچيده و نيروي شديد جسماني

2- فعاليت جسماني رسمي و سازمان يافته 

3- برانگيختگي دروني و علاقه بيروني

مفهوم بازي نيز بدين شرح است :

1-             فعاليتي است كه هدف خيالي دارد .

2-             بطور آزادانه از طرف فرد انتخاب مي شود .

3-             بايد لذت بخش باشد .

4-             به طور ذاتي برانگيخته مي شود .

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/24ساعت 18:19  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 

 

 

 

درهای حوزه به روی صاحبنظران ادیان باز است

خبرگزاری پانا: مدیر حوزه‌های علمیه کشور با اعلام اینکه اسلام دین صلح و برادری است، اظهار کرد: آنچه در بحرین اتفاق می‌افتد نزاع شیعه و سنی نیست، بلکه مردم این کشور خواهان عدالت هستند و می‌خواهند خودشان زمام امورشان را به دست بگیرند.

به گزارش خبرگزاری پانا، آیت الله مرتضی مقتدایی امروز در دیدار با تعدادی از اعضای شرکت کننده در همایش گفت و گوی ادیان در قم ، گفت: امروز در دنیا شاهد تناقضات زیادی هستیم که بی عدالتی‌های زیادی به وجود آورده است.

وی ادامه داد: آنان که مدعی حقوق بشر و دموکراسی هستند از طرفی همه را به این امور دعوت می‌کنند اما در عمل چنین نیست.

نماینده مجلس خبرگان رهبری اظهار  کرد: بیداری که امروز در جهان ایجاد شده به علت بیدادهایی است که به مردم دنیا می‌رود.

وی با بیان اینکه مدعیان دموکراسی و حقوق بشر وقتی ملتی می‌خواهد بر سرنوشت خود حاکم باشد با آن مقابله می‌کنند تصریح کرد: چرا باید مردم بحرین و لیبی و فلسطین به خاک و خون کشیده شوند؛ این مردم عدالت می‌خواهند و و می‌خواهند زیر بار ظلم نباشند و نزاع، نزاع شیعه و سنی نیست.

عضو مجلس خبرگان رهبری با ابراز تاسف از این تناقضات و به خاک و خون کشیدن‌ها گفت: تنها راه مبارزه با بی عدالتی‌ ها، وحدت و اتحاد و همدلی میان صاحبان ادیان است.

وی ابراز امیدواری کرد تا پیروان ادیان مختلف دست در دست هم بگذارند تا بی عدالتی‌ها از بین برود و اخلاق بر دنیا حاکم شود. زیرا اگر اتحاد و همدلی میان پیروان ادیان وجود داشته باشد می‌‌توان بر بی عدالتی‌ها پیروز شد.

آیت الله مقتدایی با بیان اینکه اسلام دین صلح و برادری است اضافه کرد: قرآن به همه افراد بشر توصیه کرده است که با یکدیگر در کمال برادری و صفا و مهربانی زندگی کنند و محور وحدت خود را مشترکات قرار دهند.

وی تصریح کرد: انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام خمینی(ره) منادی وحدت میان ادیان الهی است و اما با فریادی رسا این وحدت را در دنیا ندا داد.

عضو هیات رئیسه جامعه مدرسین اضافه کرد: اگر همه ما به این دستور اسلام و ندای امام خمینی عمل می کردیم و بکینم می توانیم دنیایی داشته باشیم که اخلاق و عدالت بر آن حاکم است.

وی در ابتدای سخنانش با اشاره به تقدس شهر قم ، گفت: قم در میان ما مسلمانان به عنوان حرم اهلبیت(ع) شناخته می‌شود همان طور که کعبه حرم خداوند و مدینه حرم رسول الله است.

آیت الله مقتدایی در پایان با استقبال از گفتگو میان ادیان تاکید کرد: درهای حوزه علمیه قم به روی صاحبنظران ادیان مختلف باز است.

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/24ساعت 17:24  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/24ساعت 17:5  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 

چرا آمریکا، خاورمیانه شناسی را به یک رشته دانشگاهی تبدیل کرد

برزگر، کیهان - دلایل تئوریک و مفهومی-تاریخی مطالعات خاورمیانه شناسی از نگاه کیهان برزگر

به رغم قدمت و پیشینۀ مطالعات خاورمیانه شناسی در جهان، این منطقه همچنان دستخوش جنگ ها، منازعات و درگیری هایی است که تداوم آنها امروز به معضلی مهم برای کشورها تبدیل شده است. واقعیت آنست که در تحلیل ریشۀ بحران در خاورمیانه باید به اساس و پایه مطالعات روابط بین الملل، علوم سیاسی و خاورمیانه شناسی رجوع کرد.
در مجموعۀ تحولات خاورمیانه و روابط بین الملل سه نقطۀ عطف وجود دارد. بعد از جنگ جهانی دوم، دوران جنگ سرد و حوادث بعد از فروپاشی نظام دوقطبی و در نهایت حوادث 11 سپتامبر.
به لحاظ سیر تحول مفهومی و تئوریک، آنچه که امروز به عنوان مطالعات خاورمیانه می شناسیم، طی دوران بعد از جنگ جهانی دوم و در طول جنگ سرد پیشرفت کرده است. دلیل اساسی آن نیز اینست که در دوران بعد از جنگ سرد، مولفه هایی همچون علم، ثروت و قدرت به گونه ای به آمریکا مهاجرت کرد. ناگفته نماند مطالعات خاورمیانه شناسی پیشتر نیز طی قرون 19 و 20 و بیشتر در قالب سفرنامه، خاطرات و سیاحت نامه ها وجود داشته است. اما به شکل آکادمیک و دانشگاهی اساساً با ورود آن به دانشگاه های آمریکا از دوران بعد از جنگ سرد شکل گرفت و حوزه های منافع و قدرت آمریکا در از مرزهای اروپا فراتر رفت.
تعریفی که آمریکایی ها از مسائل قدرت و سیاست در عرصۀ جهانی ارائه دادند و انتظارات موجود آنها را مجبور کرد که دامنۀ نفوذ و قدرت خود را افزایش داده و آن را به مرزهای خاورمیانه برسانند.
آمریکا برای تحقق این هدف نیازمند شناخت مناطق و محورهای مختلف بود. از آنجایی که خاورمیانه جزء مناطقی بود که از دیرباز در دایرۀ استراتژی و کانون توجه آمریکا و غرب قرار داشته، بلافاصله مسائل سیاسی-امنیتی خاورمیانه جایگاه خاص خود را یافت و تا به امروز نیز این مسئله همچنان ادامه دارد. به خصوص اینکه استراتژیست های امریکایی معتقدند تسلط آمریکا بر جهان متضمن تسلط آنها بر خاورمیانه است و شاید دلیل اصلی مشکل آمریکا با جمهوری اسلامی ایران نیز در همین رویکرد و نگاه آمریکا به این منطقه نهفته باشد. کمااینکه ایران اساساً با روندهای سیاسی-امنیتی مورد نظر آمریکا در منطقه در مخالف است.
در هر حال آمریکا، خاورمیانه شناسی را به یک رشته آکادمیک و دانشگاهی تبدیل کرد که تا به امروز نیز وجود دارد. مسائل تئوریک و مفهومی که در آمریکا در ارتباط با این منطقه مطرح می شود با مسائل سیاستگذاری و منافع آنها در ارتباط مستقیم است. لذا رشد این رشته طی سالهای اخیر به دلیل همان منافعی است که امریکایی داشتند.
نقطه عطف دوم، پایان جنگ سرد است. با پایان یافتن جنگ سرد و عدم وجود دو قدرت جهانی و نبود شوروی این سوال مطرح شد که آیا اساساً نیازی به مطالعات خاورمیانه شناسی وجود دارد؟
این در حالی است که در دوران جنگ سرد اساساً پارادایم های روابط بین الملل و تم های اصلی آن بر روی جهانی شدن متمرکز شد. از این رو در فاصلۀ جنگ سرد و حوادث 11 سپتامبر اصولاٌ همه تألیفات و کتاب هایی که نوشته شد، بر جهانی شدن و اقتصاد سیاسی تمرکز داشت.
در همین زمان، اوج چالش تئوریک مسائل خاورمیانه شناسی در رشته روابط بین الملل و علوم سیاسی به وجود آمد که در آن خاورمیانه شناسان در مقابل بین الملل گرایان در دو جهت مخالف یکدیگر قرار گرفتند. سیاسیون بر مسائل فرهنگی، تاریخی و ارزشی تأکید می کردند و بین الملل گرایان نیز بر روی جهانی شدن، حقوق بین الملل، نهادها و سازمان های بین المللی و مباحث تئوریک و کلی.
فضا به گونه ای پیش رفت که مطالعات خاورمیانه شناسی رو به ضعف نهاد. به طوری که رشید خالدی، یکی از خاورمیانه شناسان برجسته در سال 1994 در این باره گفت: آینده خاورمیانه شناسی به چگونگی قرار گرفتن آن در دپارتمان های ادبیات تطبیقی و علوم سیاسی بستگی خواهد داشت.
هرچند اهمیت مطالعات خاورمیانه شناسی از دوران بعد از جنگ سرد وجود داشته اما خاورمیانه شناسان این ضرورت را احساس کردند که خود را با شرایط جدید تطبیق دهند. در همین دوران تولیدات گسترده ای در زمینه تئوری های میان برد روابط بین الملل، تئوری های منازعه، اتحاد و اتئلاف، همگرایی، امنیت سیاسی و.. شکل گرفت.
نقطه عطف سوم مربوط به حوادث 11 سپتامبر است. در این زمان نوعی سازش تئوریک بین رشته روابط بین الملل و علوم سیاسی اتفاق افتاد و اساساً بر این مسئله تأکید داشت که جهانی شدن یا یکدست کردن دنیا نتیجه ای معکوس دارد و متخصصان رشته بین الملل خود را با این پرسش روبرو دیدند که چگونه آنها حوادث مربوط به تروریسم را پیش بینی نکرده بودند.
اما واقعیت آن بود که خاورمیانه شناسان به گونه ای در دوران جنگ سرد منزوی شده بود و بین الملل گرایان نیز بیش از حد روی مسائل جهانی شدن کار کردند و دنیا را بیش از حد به صورت اقتصادی دیدند و حتی برخی از نظریه ها اعتقاد داشت که ریشه های شکل گیری تروریسم جدید مباحث مربوط به جهانی شدن است. به این معنا که جهانی شدن فضا را برای گروههای دیگر مسدود می کند و هیچ فضایی برای سایرین باقی نمی گذارد تا دیدگاه های و فرهنگ های دیگر خود را مطرح کنند. حتی غوطه ور شدن در مسائل اقتصادی و یکدست کردن دنیا نیز که می تواند مسائل سیاسی و ارزشی را تحت الشعاع قرار دهد.
نتیجه گیری
عدم توجه به هویت ها، فرهنگ ها و ارزشها سبب چالش در مباحث خاورمیانه شناسی شد. بعد از حوادث 11 سپتامبر مسائل مربوط به تهدیدات امنیت بین الملل بار دیگر صاحبنظران علوم سیاسی و روابط بین الملل را به این سمت هدایت کرد که فی الواقع مسائل ارزشی، توصیفی، تاریخی و هویتی برای دنیا و امنیت بین الملل مهم است و باز در اینجا می بینیم که اهمیت خاورمیانه شناسی بیشتر برجسته شد. از این رو تقاضا برای مطالعات منطقه ای خاورمیانه در دنیا افزایش یافت و نیاز جامعه بین الملل و امنیت بین الملل برای شناخت خاورمیانه بیش از پیش مطرح شد.
اما در این میان چالش هایی که در عرصۀ عملی برای سیاست گذاران به وجود آمد، عرصۀ میان مطالعات و اجرا را با مشکلاتی روبرو کرد. حملۀ آمریکا به افغانستان از جمله آنهاست. عدم توجه به ریشه های منازعه و ژئوپولیتیک قومی در افغانستان اساساً جنگ را از جنبه محلی نادیده گرفت و آمریکایی ها بیش از حد به نکات بین الملل جنگ توجه کردند. در اینجا غرب متوجه شد که توجه به ریشه های ساخت قدرت و سیاسی در درون منطقه خاورمیانه بسیار مهم و اساسی است.
در واقع اینجاست که می توان دریافت چگونه خاورمیانه شناسی بین علوم سیاسی و روابط بین الملل پیوند برقرار می کند. آمریکا توجیه ورود به جنگ افغانستان را با عنوان جنگی مقدس و بین الملل آغاز کرد و مسائل مربوط به ژئوپولیتک قومی و پارامترهای محلی را در این کشور نادیده گرفت.
به اعتقاد نویسنده، رشتۀ خاورمیانه شناسی تلاش کرده است که علوم سیاسی و روابط بین الملل را به یکدیگر نزدیک کند. نقطۀ چالش بین علوم سیاسی و روابط بین الملل در مطالعات خاورمیانه شناسی عدم وجود تعادل لازم است. از یک طرف نگاه متخصصین روابط بین الملل به مسائل خاورمیانه از زاویۀ منافع جامعه بین المللی و عمدتاً حول محور جهانی کردن جنگ و منازعه، رقابت ها، دموکرسی و توسعۀ اقتصادی است که این نوع نگاه اساساً توجیه ورود به جنگ را برای امنیت بین الملل مشروع جلوه می دهد و این جایی است که تضادهای جدی در رشته روابط بین الملل به وجود آمده است. در همین قالب جنگ افغانستان جنگ مقدس مبارزه با تروریسم در نظر گرفته می شود که خود به واکنش های محلی از سوی طالبان تحت عنوان جنگ مقدس با حضور بیگانگان منجر می شود.مدل عراق را در نظر بگیریم که با شعار جنگ بین المللی مبارزه با تروریسم آغاز شد. در حالی که خروج نیروهای آمریکایی ثابت کرد که مسائل سیاست و قدرت در عراق وابسته به متغیرهای مهم دیگری است که بدان توجه نشده بود.
پرونده هسته ای ایران نمونۀ دیگری از نادیده گرفتن پارامترهای منطقه ای است. آمریکا، پروندۀ هسته ای ایران را به موضوع بازدارندگی و امنیت بین الملل و موضوع روابط بین الملل ارتباط داد، در حالی که برنامۀ هسته ای ایران تا حد زیادی به ژئوپولیتیک منطقه و موضوعاتی همچون ساخت قدرت و سیاست در عرصه علوم سیاسی بستگی دارد. بنابراین منطقه گرایی می تواند راه حل خوب برای وصل کردن رشته علوم سیاسی و روابط بین الملل باشد. چالش اصلی خاورمیانه شناسی در آینده این مسئله خواهد بود که چگونه بین این دو رشته تعادل به وجود آید.
آینده خاورمیانه شناسی در ایران و در دنیا در اینست که چگونه علوم سیاسی و مطالعات تطبیقی به روابط بین الملل و مسائل مربوط به منافع جامعه جهانی ارتباط یابند.

 
 
+ نوشته شده در  دوشنبه 1391/03/22ساعت 18:26  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 

پیش‌شرط اوباما برای مذاکره با ایران: «فقط با سلحشور حرف می‌زنم!»

سلحشور، یزدان - [مصاحبه با باراک اوباما-رییس جمهور امریکا- به خودی خود کار مشکلی‌ست حالا اگر ایرانی باشی که مشکل‌تر.اوباما به دلایلی که خودش توضیح داده، حاضر شد با وب‌کم و در اتاق کارش در کاخ سفید با من صحبت کند؛10دقیقه وقت و دیگرهیچ!]

 
 
-با توجه به وقت کمی که داریم ،بگذارید از اینجا شروع کنیم که انتخاب شما به عنوان رییس جمهور امریکا امیدهای زیادی را برانگیخت که دشمنی امریکا با ایران تمام می‌شود اما واقعاً این طور نشد.چرا؟
-به خاطر این که شما هنوز یک تهدید هستید!
-ما؟ یعنی همان مردمی که به دلیل اسم حسین در شناسنامه شما می‌خواستند به شما اعتماد کنند؟! یعنی انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز ما، این قدر شما را کلافه کرده؟
-اصلاً! ما در امریکا کاری به انرژی هسته‌ای شما نداریم حتی اگر بمب اتمی هم بسازید مشکلی نیست چون دیگر نمی‌شود با چنین اسلحه‌ای غرب را تهدید کرد ما هم نمی‌توانیم شما را تهدید کنیم با این که به میزان زیاد از این اسلحه‌ها داریم.ایران در مواجهه با ما و غرب، حُسن نیت به خرج نداد.الان گزارش مفصل رییس سیا روی میز من است.5000صفحه است که 4000صفحه‌اش درباره‌ی برادر شماست...
-برادر من؟!آقای رییس جمهور! این یک گفتگوی جدی‌ست...
-من درباره شما تحقیق کرده‌ام. رییس بخش حفاظت کاخ سفید گزارش داده که به دلیل مواجهه‌ی سیاسی و عقیدتی فرج‌الله سلحشور با رحیم مشایی در جشنواره کیش، جوان‌فکر عذر برادر کوچک‌اش یعنی شما را از روزنامه‌ی دولت یعنی ایران خواسته.
-این که من دیگر در روزنامه ایران نیستم دلایل دیگری دارد.من نسبتی با آقای سلحشور ندارم و آقای مشایی هم حتماً این را می‌داند.حتی اگر چنین نسبتی هم بود دلیل خنده‌داری بود برای نبودن من در این روزنامه.از این‌ها که بگذریم یعنی می‌گویید درگزارش سیا، فرج‌الله سلحشور خطرناک‌تر از انرژی هسته‌ای ارزیابی شده؟!
- من به گزارش سرویس‌های اطلاعاتی کشورم اعتماد دارم برای همین هم الان دارم با شما مصاحبه می‌کنم! می‌خواهم شما لابی کاخ سفید باشید در مذاکره با سلحشور.شاید خنده‌دار به نظر برسد اما سریالی که او ساخته کل خاورمیانه و منافع غرب را به هم ریخته.این به هم ریختگی در حدی بوده که تا مدتی خود ما هم سردرگم بودیم.با موساد و ام.آی.6 مذاکره کردیم اما آنها به جای گزارش‌های مستند یک سری مزخرفات دیپلماتیک تحویل ما دادند.ما تا مدت‌ها فکر می‌کردیم که یوزارسیف اسم یک شبکه مخفی‌ست.بگذارید روراست بگویم که از آوریل 2009 دیگر بن‌لادن و القاعده برای ما در اولویت نبود.برای همین است که پیش‌شرط من برای مذاکره با ایران،متقاعد کردن سلحشور است که یا دیگر سریالی نسازد یا با نظارت مستقیم بازرسان گروه 1+5 بسازد.اگر قبول کند من شخصاً با تهیه‌کننده‌ی «لاست» صحبت کرده‌ام که بتواند در امریکا سریال بسازد.
-سریال یوسف پیامبر در ایران با انتقادات زیادی مواجه شد منتقدها خوش‌شان نیامد مردم البته استقبال کردند حالا چطور ممکن است در خاورمیانه چنین تأثیری گذاشته باشد؟
-شما ایرانی‌ها امکانات زیاد دارید فقط خوب از این امکانات استفاده نمی‌کنید.گزارش سیا با اتکاء به نظرات 80 تحلیل‌گر درجه یک اطلاعات تهیه شده و نمی‌تواند اشتباه باشد.در حال حاضر هیچ سدی بین مذاکرات ما و شما وجود ندارد مگر فیلم‌ها و سریال‌هایی که این مرد می‌تواند بسازد.ما خاورمیانه را از دست دادیم و می‌ترسیم هدف بعدی او امریکا باشد.فعلا جلوی پخش مجاز این سریال را در امریکا گرفته‌ایم اما وارد دنیای زیرزمینی خرید و فروش اسلحه‌هایی مثل موشک‌های ضد تانک v2 شده و در گزارش آمده که DVD این سریال در ناحیه مثلث طلایی پاکستان به عنوان جایزه خرید موشک‌های کروز،به خریدار داده می‌شود.
-یعنی اگر آقای سلحشور تحت نظارت شما فیلم بسازد،شما مشکلی با انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز ما ندارید؟این یک پیام مستقیم است به ایران؟
-بله!تحریم‌ها لغو می‌شوند و ما به رویکردهای داخلی شما هم کاری نخواهیم داشت همان طوری که با چین کاری نداریم عملاً.تکنولوژی روز هم به شما می‌دهیم .مشکل تورم شما با لغو تحریم‌ها حل می‌شود.چون یارانه‌ها لغو شده‌اند دیگر با بانک جهانی هم مشکل نخواهید داشت.
-مسئله اسراییل چه می‌شود؟ با آن هم کنار می‌آیید؟
-من برای پیروزی در انتخابات به رأی لابی‌های یهود احتیاج دارم اما برای منافع ملی حاضرم از این مسئله هم بگذرم.مسئله شما با اسراییل یک مسئله منطقه‌ای‌ست اما مسئله‌ی ما با سلحشور یک مسئله جهانی‌ست.
-10 دقیقه فرصت من تمام شد.اگر در پایان صحبتی دارید...
-پیام آخر من خطاب به آقای سلحشور است:ما و شما می‌توانیم در صلح زندگی کنیم.به صلح

+ نوشته شده در  دوشنبه 1391/03/22ساعت 18:22  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 




  • Der Khaksar-Orden zwischen Ahl-e Haqq und schiitisch-mystischen Orden: Prof. Dr. Philip G. Kreyenbroek, Dr. Shahrokh Raei, Gefördert von der DFG ab August 2009.



  • Die Tradition der Ahl-e Haqq: Texts, narratives, observances: Prof. Dr. Philip G. Kreyenbroek.



  • Theological Implications of the Religious Texts of the Yezidis: Dr. Khanna Omarkhali (Usoyan). Gefördert von dem Graduiertenkolleg 'Götterbilder, Gottesbilder, Weltbilder'.



  • Dokumentation von Sprache und Kultur der Gorani: Prof. Dr. Philip G. Kreyenbroek, Prof. Dr. L. Paul (Hamburg), PD Dr. Geoffrey Haig (Kiel). Gefördert von der Volkswagenstiftung.



  • Kulturelles Gedächtnis der Yezidi-Gemeinschaft in Deutschland hinsichtlich religiöser Fragen: Prof. Dr. Philip G. Kreyenbroek, Dr. Khalil Rashow, Dr. Khanna Omarkhali (Usoyan), Zekiye Kartal M.A., Gefördert von der DFG bis Dezember 2005. Beendet.



  • Der iranische Film als Zeugnis gesellschaftlicher und kultureller Entwicklungen: Dr. Katja Föllmer.



  • Mündlich überlieferte religiöse Texte der Yeziden: Übersetzung und Kommentierung: Prof. Dr. Philip G. Kreyenbroek, Dr. Khalil Rashow. Gefördert von der DFG. Beendet.



  • Deixis in Soghdian and other Eastern Iranian Languages: Dr. Antje Wendtland.



  • Digitales Archiv iranischer Texte, Iranian Sound Archive: Prof. Dr. Philip G. Kreyenbroek.



  • Hçrbedestân and Nçrangestân: Prof. Dr. Philip G. Kreyenbroek, Dastur Dr. Firoze M. Kotwal, Mumbai. Beendet.



  • Edition und Kommentierung jüdisch-persischer Dokumente vor allem aus dem 11.-14. Jahrhundert: Dr. L. Paul, in Zusammenarbeit mit der Hebrew University, Jerusalem, Projektdauer: 1/98 - 12/99. Gefördert von der Volkswagen-Stiftung. Beendet.


+ نوشته شده در  دوشنبه 1391/03/22ساعت 17:20  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 

Developing Kurdish Studies in Germany

Prof. Dr. Phillip Kreyenbroek and Dr. Khanna Omarkhali from the Institute of Iranian Studies in Göttiingen visited Iraqi Kurdistan in December 2010. Dr. Omarkhali tells us about their experiences.

 

Tabadul: How did you get the idea to go to Iraq?


Dr. Khanna Omarkhali: The Georg-August-University Göttingen has a long tradition of Kurdish Studies. Kurdish is taught at B.A., M.A. and PhD level. Prof. Philip Kreyenbroek has been working in the field of Kurdish Studies for the past 20 years, first at the School of Oriental and African Studies London, and later as Professor of Iranian Studies in Goettingen.

 

I have benn working in the field of Kurdish Studies for the last 12 years, first in St. Petersburg and currently as Lecturer at Goettingen. Both of us have visited Iraqi Kurdistan several times before to participate in conferences and to conduct field work.

 

What was the main purpose of your trip?


The main purpose of our trip to Iraqi Kurdistan was to establish long-term relationships with Kurdish institutions that could enable us to develop Kurdish Studies in Goettingen. We were invited by the Minister of Higher Education and Scientific Research in Kurdistan, Prof. Dilawar ‘Abdul ‘Aziz ‘Ala’adin, to participate in the International Conference on the Revitalization of Scientific Research in Kurdistan, organized by the Ministry of Higher Education and Scientific Research (Erbil, 14-16 December 2010). Prof. Kreyenbroek received a personal invitation to attend the conference.

 

The objectives of the conference were to support the efforts of Kurdish researchers to broaden their contacts and networks, engaging international academics in split-site PhD supervision, promoting contacts between Universities in Kurdistan and Western Centres of excellence.

 

Who were your partners in the country and what kind of institutions did you visit?


Besides our participation in the conference of the Ministry of Higher Education and Scientific Research, we had a meeting with the President of Salahaddin University in Erbil, Dr. Ahmed Anwar Dezaye, and the Director of the Academic Relations Dr. Mohammed Aziz Saeed, in which ways of future collaboration between the universities were discussed. These included joint research, a split-site PhD program, student exchange, and the study of the minorities living in Kurdistan.

 

We also had an appointment with the Director of Resources of the University of Kurdistan Hewler Mrs. Khawla Khanekah and staff members. Subjects of discussion were student exchange programs and the future collaboration between universities.

 

We visited the President of the Kurdish Academy of Science Erbil Dr. Shafiq Qazzaz, and other staff members of the Academy. After the seminar on Yezidis and Ahl-e Haqq traditions conducted that I conducted in the Kurdish Academy, various forms of future collaboration, in the form of joint scientific projects were discussed.

 

What happened during your stay in Iraq? What were the most interesting parts of the agenda?

 

Prof. Kreyenbroek’s first visit to Kurdistan was in 1992, when the Kurdish region of Iraq was still destroyed and the current prosperous condition of the Region could not have been envisaged. One of the most interesting aspects points of this trip was to see the enormous development of the higher education in Kurdistan; profound reforms of the Kurdish educational system are currently being undertaken. We were most impressed by the thirst for knowledge of young people, many of whom want to develop their education in Europe.

 

How did you and your colleagues in Iraq benefit from the trip?


After the meeting with the President of Salahaddin University Hewler, a Memorandum of Understanding was signed between Salahaddin University Hewler and the Georg-August-University Göttingen. Furthermore, we had discussions with the President of the Kurdish Academy the possibility to contribute in establishment of the first Encyclopaedia Kurdica initiated by the Kurdish Academy of Science.

 

Will there be any further cooperation between your university and Iraqi universities, that resulted from your trip?

 

Definitely. At the moment we are preparing trip to Kurdistan for our students. German and Kurdish students will participate together in a Workshop there, and German students can improve their knowledge of Kurdish culture and language. We are also discussing with the Kurdish colleagues the possibility to set up Kurdish language courses in Duhok University that would be open to German students.

 

Do you consider the trip as a success? For which reasons?

 

Yes. Important progress was made in the field of collaboration between the University of Goettingen and Kurdish Institutions.

 

Do you want to tell anything else to our readers?

 

We are most grateful to the German Academic Exchange Service for their support and we hope that close bilateral contacts will be developed between Iraqi Kurdistan and Germany in future. This can only succeed with the continued support of the DAAD

+ نوشته شده در  دوشنبه 1391/03/22ساعت 17:15  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

رکورد

شماره رساله

عنوان - پديدآور - مشخصات

۵۸۲

BP 112

بررسي تطبيقي اسماء الهي در اديان توحيدي و غيرتوحيدي/ لوئيز شنکائي.- به راهنمايي غلامرضا اعواني با مشاوره استادمشاور: غلامحسين ابراهيمي ديناني.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) .

۲۱۷۳

BP 167

تحقيق تطبيقي در ارتباط دين و حکومت در دوره ساسانيان و صفويه./ بهروز افشار.- به راهنمايي محمود  روح الاميني با مشاوره اساتيد مشاور: علي مهدي زاده و رضا شعباني.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) .

۲۹۳۲

BP 233

تحقيق تطبيقي در ساختارشناسي قداست از ديدگاه پديدارشناسي ديني/ محمدمهدي خلعتبري.- به راهنمايي سيدفتح اله مجتبائي با مشاوره استادمشاور: غلامرضا اعواني.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) .

۳۱۱۶

BP 255

بررسي تطبيقي فرق بودايي تهره واده و مهايانه/ کيومرث چراغي.- به راهنمايي فتح اله مجتبائي با مشاوره استادمشاور: مجتبي زرواني.- کارشناسي ارشد (دانشگاه تهران، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) .

۴۷۱۱

BP 356

رابطه خدا و جهان در انديشه فيلسوفان و دانته (شنکره و رامانوجه) و حکمت عرفاني ابن‌عربي/ ابوالفضل محمودي.- به راهنمايي فتح‌اله مجتبايي، به مشاوره غلامرضا اعواني.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ‎۱۳۸۲.

۴۹۱۵

BP 413

بررسي تاريخ فرقه شيخيه و تحقيق تطبيقي در منابع انديشه‌هاي کلامي آن/ جلال زارعي.- به راهنمايي سيدفتح‌الله مجتبائي، به مشاوره غلامحسين ابراهيمي ديناني و غلامرضا اعواني.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ‎۱۳۸۲.

۶۴۲۶

BP 443

تحقيق تطبيقي درباره تنزيه و تشبيه در مکتب ودانته و مکتب ابن‌عربي/ محمدجواد شمس.- به راهنمايي سيدفتح‌الله مجتبائي، به مشاوره اصغر دادبه.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ‎۱۳۸۳.

۶۷۳۲

BP 457

عشق در مکتب احمد غزالي و مقايسه آن با بهکتي هند/ زهرا حسيني‌حميد.- به راهنمايي غلامرضا اعواني، به مشاوره فتح‌اله مجتبائي.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ‎۱۳۸۳.

۷۵۶۲

BP 510

بررسي انديشه‌هاي ديني مهاتما گاندي و اقبال لاهوري و مقايسه آنها/ محمد سرگل‌زائي.- به راهنمايي مسعود جلالي مقدم، به مشاوره فتح‌الله مجتبائي.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ۸۴-‎۱۳۸۳.

۸۷۵۲

BP 553

تحقيق تطبيقي درباره انسان و جامعه از ديدگاه کنفوسيوس و ابن خلدون/ يوسف جعفرزاده.- به راهنمايي سيدفتح‌الله مجتبائي، به مشاوره سيداحمدرضا خضري.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ۸۶-‎۱۳۸۵.

۹۳۲۰

BP 582

مقامات و احوال از ديدگاه دو مکتب صحو و سکر/ ايرج چرخچي.- به راهنمايي اصغر دادبه، به مشاوره محمدجواد شمس.- کارشناسي ارشد (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ۸۵-‎۱۳۸۴.

۹۴۳۵

BP 592

بررسي تطبيقي احکام و آداب ازدواج در اديان هندويي، مزدايي، يهوديت و مسيحيت/ عبدالحسين لطيفي.- به راهنمايي فتح‌اله مجتبايي، به مشاوره محمود روح‌الاميني.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ۸۵-‎۱۳۸۴.

۹۸۲۴

BP 613

کثرت‌گرايي ديني از منظر ابن‌عربي و مولوي/ ابوالفضل ابراهيمي.- به راهنمايي اصغر دادبه، به مشاوره غلامرضا اعواني.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ‎۱۳۸۵.

۹۸۴۸

BP 615

بررسي تطبيقي وحدت شهود در عرفان اسلامي و مسيحي با تکيه بر آراء شيخ علاءالدوله سمناني و قديس بوناونتوره/ حميد محموديان.- به راهنمايي اصغر دادبه، به مشاوره سيدفتح‌الله مجتبايي.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ۸۶-‎۱۳۸۵.

۹۸۴۹

BP 614

زيبايي‌شناسي مقدس و نامقدس در هنر/ نونا آقاکثيري.- به راهنمايي فتح‌اله مجتبايي، به مشاوره طاهره حاج‌ابراهيمي.- کارشناسي ارشد (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ۸۶-‎۱۳۸۵.

۱۰۲۰۵

BP 636

گفتگوي اسلام و مسيحيت در ايران عصر قاجار؛ ارزيابي مجادلات مبلغان مسيحي و عالمان مسلمان ايراني در اين دوره/ محمودرضا اسفنديار.- به راهنمايي سيدفتح‌الله مجتبايي، به مشاوره شهرام پازوکي.- دکتري (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ۸۶-‎۱۳۸۵.

۱۰۶۶۳

BP 654

بررسي تطبيقي آيين قرباني در يهوديت، مسيحيت و اسلام/ علي حسينقلي‌زاده.- به راهنمايي فاطمه لاجوردي، به مشاوره محمدجواد شمس.- کارشناسي ارشد (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات‌آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ۸۶-‎۱۳۸۵.

۱۰۹۴۷

BP 666

ريشه‌هاي تاريخي و اسطوره‌اي اعتقادات يارسان/ عليرضا زاهدي مقدم.- به راهنمايي فاطمه لاجوردي، به مشاوره وهاب ولي و ابوالفضل محمودي.- کارشناسي ارشد (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ۸۶-‎۱۳۸۵.

۱۱۰۵۲

BP 671

بررسي افکار پولس رسول در ارتباط با سنن و عقايد يهودي/ فاطمه قدمي.- به راهنمايي طاهره حاج‌ابراهيمي، به مشاوره فاطمه لاجوردي.- کارشناسي ارشد (دانشگاه آزاد اسلامي. واحد علوم و تحقيقات، دانشکده الهيات و فلسفه، گروه اديان و عرفان تطبيقي، رشته اديان و عرفان تطبيقي) ؛ ۸۶-‎۱۳۸۵.

+ نوشته شده در  دوشنبه 1391/03/22ساعت 15:25  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 


علیرضا خانی : مدرس دانشگاه



انسانها در طول تاریخ برای حیات زنده و پویا و سبز خویش به کارها و یا نوآوری هایی دست زده اند که برای ما شگفتی را به ارمغان آورده است . آواز ، موسیقی و نواهای نخستین بشری و ابتدایی همانا کشف انسان برای التزاز و بهتر زیستن بوده است از جمله نواهای و آواز های نخستین که گاه آنرا به اهورا مزدا مرتبط دانسته اند "هوره" است. اینکه خواستگاه اصلی این آواز بی بدیل کجا بوده است . به روشنی بر ما روشن نیست . اما بی شک می توان گفت کسانی که این آواز را حفظ و صیانت کرده اند کردها بوده اند و از ان جمله کلهر ها . بی شک از فرم امروزی آن نیز می توان به اعماق تاریخ سفر کرد و جدای از جدل های نا عالمانه آنرا به قبل از "اورمزد " منتسب نمود و مرتبط دانست . نوا و آوازی بدون ساز و ابزارهای موسیقی و نیز بی ارتباط نبودن آن با کوه و جنگل و زندگی ساده ی عشایر کرد و کلهر مرا بر آن باور داشت که تصور کنم این آواز متعلق به قبل از اهورا مزدا بوده است و در زمان اهورا مزدا این نوا و آواز تقریبا شکل جدید و آیینی به خود می گیرد و برای "اورمزد " آوازی به نام " اهوره " نواخته می شده است . حاصل تلاش و پژوهش در شناساندن این آواز اولیه بشری مرا بر آن داشت تا این آواز و نوا را با آواز های سنتی و اولیه ی سرخ پوستان مقیم کانادا و آواز های سنتی و ابتدایی افریقای جنوبی مقایسه کنم و نتایج حاصل از این بررسی این تصور مرا قوت بخشید تا باور داشته باشم که این آواز و نوا جزء آواز های اولیه ی بشر بوده است.

بررسی تطبیقی و مقایسه ای "هه هه هاها هه هه هاها" ha ha hA hA ha ha hA hA

سرخ پوستان مقیم کانادا و "هو هو هو هو هو هو هو " hu hu hu hu hu huhu

آفریقایی ها و "ها هه ها هه ها هه ها هه " hA ha hA ha hA hahA ha

که یکی از مقام های هوره امروزی مناطق کلهر نشین کردستان ایران می باشد و پاره ی نخست هوره در آن مقام خاص است . این باور را بیشتر تقویت می کند که این آواز جزء ابتدایی ترین شکل نواهای بشری بوده است و تصور افرادی که آنرا متعلق به زمان اهورا مزدا می دانند نه اینکه ارزشمند نباشد که در نوع خود بسیار حائز اهمیت و در خور توجه و ارزش است اما باور اینجانب این است که این آواز قدمتی بیشتر دارد و ا نواهای نخستین بشری بوده است و یادگار بشر نخستین است.

لازم به ذکر است که شکل آیینی هوره در زمان اهورا مزدا خود جای تحقیق و پژوهش بسیار می طلبد بدین معنا که در زمان اهورا مزدا این آواز تقریبا شکل آیینی بخود گرفته و از ویژگی های آن دوره تغییر هوره هم اکنون می توان به دست در گوش نهادن اشاره کرد که شکلی آیینی است و قاریان کتب مقدس نیز وقتی می خواهند از کتابهای آسمانی و آیینی قرائت کنند دست در گوش می نهند و اینکه بعضی ها را عقیده بر این است که "هوره" بر گرفته از پاره ی نخست "اهورا مزدا " است این خود جای سپاس دارد اما اگر بتوان تصور کرد که هوره جزء آواز های نخستین بشر است آنگاه می توانیم از آن آواز و نوا ، آواز های نخستین بشری چون ﺌ ﺌ ئا ئا ﺌ ﺌ ئا ئا ، هوو هوو هاها هو هو هاها، استنباط کنیم

Hu hu hA hA hu hu hA hA aa AA aa AA

اما اینکه این آواز در زمان اهورا مزدا شکل ابتدایی خویش را رها کرده و منظم تر گشته و تقریبا با مضامینی مختلف در آمیخته است جای هیچ شک و گمانی را برایمان باقی نمی گذارد . از این بحث بگذرم و آنرا برای مجال دیگر و مقالی دیگر بگذارم. در این پی نوشت بر آنم تا یکی از ویژگی های هوره را مورد بررسی قرار دهم که به تازگی بر بنده آشکار گشته است و تا به حال در این مورد مطلبی را جایی ندیده و نخوانده ام.

«پاوه چ » اصطلاحی است در هوره که هوره خوان یا هوره چر به هنگام خواندن ابیات هجایی و فولکلور از وزن ریتمیک بیت خارج می گردد و واژه ، اصطلاح ، جمله و یا حتی مصرعی موزون را می آورد که به آن "پاوه چ" می گوئیم. این اصطلاح را در آثار متعدد هوره از هوره خوانهای مشهور و معروف کلهر برسیده و پژوهیده ام و نمونه های "پاوه چ" را از اثار هوره خوانهای کلهری چون ز نده یاد علی نظر منوچهری ، عبد العزیز ، زنده یاد یاسم یاسمی ، زنده یاد ابراهیم حسینی و صید قلی کشاورز انتخاب کرده که قابل تامل و تعمق اند . حال چرا این ویژگی های را برای "هوره" بر شمردیم و چرا این ویژگی در هوره بو جود آمده است در تحقیقی که انجام گرفته است در آینده در اختیار علاقه مندان قرار خواهد گرفت . اصطلاحات و ویژگی های هوره را که مطالبی خواندنی و شنیدنی می باشند در مقالات آتی تقدیم خوانندگان خواهد شد حال نمونه هایی از "پاوه چ" در هوره هنرمندان "هوره چر " را در ذیل می آورم .

نمونه ها ی "پاوه چ " در هوره علی نظر منوچهری در داخل پرانتز آمده اند

1) وه ر جه مردنم (له باوه ن و یلاگه م ) وه سییه ت که م وه خیش

ده س دوس بگرن گوونا نه که ی ریش

2) بمارکت بوو ( کوره نابله ی مالاگی که ل هوله بومه) ئی فرم تازه

خاس وه لیت که نی قه د وه ی ئنازه

3) قاو که فته و قه یوتیول ( دی وه ی بکه ن منیش مردمه) زله له باخان

مال ئه ی بیوه (شو مردگه ) بوه چراخان

4) بنور وه ی قاقه ز (نابله ی مالاگه ی شکار چه وه بومه) دووس دوره وه

بزان چوه نوساس وه دل گیره وه

5) سی تیر داسه لیم (وه تلاقه و ویل خویناگه م ) هه رسی په یه لپه ی

شوان وه گه ره ک و گر پیوه نیه که ی

نمونه های "پاوه چ" در هوره ی عبدالعزیز حیدری در پرانتز آمده است

1) وه که ل هول بوشن ( هول و که لا گه م ) نه ویسیدن و و بای

چه تره گه ی بخه ی بخه فم له سای

2) وه تیر مه کوشم ( خونی کول که سمی ) زامم دیاره

مه ردم ئوشن پیم یه گونا کاره

3) که ل هول چه واگه م ( عزیزی تور نه که ی ) چه وه ری را ته

زوانم له زکر ده س وه دوواته

4) ده م چو گوله توپ ( وه چز چه و م کوشتیگ براگه م) گونا زه ر وه ره ق

پیشانی له ته رز ئاساره ی شه فه ق

این بیت که مرحوم عبدالعزیز حیدری آنرا در هوره خوانده است از اشعار شاعران فرزانه کرد شاکه و خان منصور کلهر می باشد

5) من و که ل چه و ( وه خه لوه تیه و به و م بیونی) دووس وه ئشاره

زنه ی ول کردمه هام له په ژاره

نمونه های "پاوه چ" در هوره زنده یاد یاسم یاسمی در داخل پرانتز آمده است

1) تیری داگه س لیم له لای راسه وه

گت نیه که ی خونم ( دوری دلسوزی) وه کراسه وه

2) ئه بروان خه ده نگ ( وه پشت ده س شین که راگه م ) زه ننده وکاری

چه تر هول له بان گونای گول ناری

3) ئه ر بسلمانی ( کافراگه تن عه لی) به یه رزایه ت

وه خته ن یاسمی (مه ردماگه ) بکه ی شکایه ت

4) ئاغه ی یاسمی (کافراگه) خه یلی دلگیره

ره زایه ت بیه ( وه ی دوه تله) تن هه ر چیگ شیره

5) نازاره عه زیز عه زیزتر له گیان

که ی بیاتامه د ( گله را گه م ) له ملک ئه یوان

نمونه های پاوه چ در هوره زنده یاد ابراهیم حسینی در داخل پرانتز آمده است

1) مانشت چریه و ( له ده سه وه ی بکه م ) کیوه ی قلاره نگ

که ل ره م بار کردیگه دلم هاته ته نگ

2) هه م ته نگه زلفاگه د ( له هه ن من کافراگه ) بخه له بانم

بیلا وه راحه ت ( ئاخ باوگه ) ده ر بچوو گیانم

3) له دلاگه م بپرس ( عه زیزی خانم ) بزان خه تام چوه س

له ژیرته نگ مانشت دل که فته هه وه س

4) خالو زای عه زیز ( مردمه و شین مه و خونمه ) له لام گردیگه بار

قلای لیوم تیه ی جور ئه ور وه هار

5) به وره و سه ریناگه م ( مزه مال دوراگه م ) ده م وه مووره وه

بسپه رم وه خاک زو بچووره وه

نمونه ها" پاوه چ" در هوره صید قلی کشاورز در داخل پرانتز آمده است

1) ئمرو قوله م ( شکار شیواگه ) جه لا دایو له خوه ی

دلم خس ئه و بان سه ر ئه لماس نه ی

2) یه دووس کییه ( په شیووم) شانای شانیه

له کی تور کردیگه مه ی به هانیه

3) شه وان مه خه فم روحم له لایه

روحم نگابان ( عه زیزی تور نه که ی) کیشک چی جایه

4) هه ر ملیه ی به زره ( شیوه ی که ل دیری ) من نه م وه پیوه

چه وه ریم قوله م که ی بای وه ریوه

5) ئه گه ر کوشیده م ( که ل هول شکار چه و ) بپرس خه تام چوه س

له چوه م توریایده شووخ ئه بروو مه س

منبع : /javanroodi.blogsky.com
__________________



آقاي فاروق صفي زاده پژوهشگر كرد زبان در كتاب “پژوهشي دربارة ترانه هاي كردي” چنين مي گويد:

اين آواز, اصيل ترين موسيقي كردي مي باشدكه از زمان هاي كهن به يادگار مانده است, كه ويژه

ستايش از اهورا مزدا بوده است و كردها كه پيرو آيين آسماني زردتشت بوده اند در هنگام مرگ كسي و

روي دادن پيشامدي و يا پس از پيوند با اهورا مزدا, شروع به خواندن هوره كرده اند و آواز سوزناكي را كه

برگرفته از نوشتار آسماني اوستا بوده به شيوة هوره خوانده اند, واژه هوره از اهوره گرفته شده است,

همين شيوه هوره در خواندن قرآن به كار مي رود و واژه سوره از همين واژه گرفته شده است.

وي در بخش ديگري از كتاب خود مي گويد:

هوره از ريتم آزاد پيروي مي كند, اين گونه آواز بيشتر در مناطق گوران, سنجابي, قلخاني و كلهر مرسوم است.


سرايندگان هوره :

سيد قلي كشاورز, علي كرمي نژاد معروف به حاجي طوسي, بهرام بيگ ولد بيگي, سيد علي عسكر

كردستاني, نجات, بساط عثمانوند, ابراهيم حسيني, ايل خان اركوازي, اولعزيز, ياسمي, كريم صادقي و

عبد الصمد عبدي پور هوره خوانان معروف استان هاي ايلام, كرمانشاه و كردستان هستند اما پس از مرحوم علي نظر, سيد قلي كشاورز سرآمد همه هنرمندان اين گونه موسيقي است.

بولبول ته ن مه گير ده نگ وه زاره وه

بـه ش ته ن مـايه ي گـول وه داره وه

هـه ر جـاي گوليـگه په ر چيني خاره

ئـه راي بولبول نـه ي گـول ئنتـزاره

ئـه گه ر خار نه وي وه په رچيـن گول

مراي مه تله وه يل زو مه وي حاصل

برگردان به فارسي:

چنين با صداي محزون و اندوهبار گريه مكن هنوز سهم تو گل بر شاخسار درختان باقي مانده است.

هر كجا گلي هست پرچيني از خار به همراه دارد, ولي بلبل همواره به انتظار گل است.

اگر خارها پرچين گل نباشند بلبلان به سادگي به مقصود خود مي رسند.


قاسم جانی کاردان مردم شناسی




هوره نجوای عاشقانه کرد ها
نجوایی عاشقانه در شبی آرام با سوسوی ستارگان و نور نقره‌ای ماه که همچون حریری بر پهنه دشت گسترده است، داغ غریبی و یاد روزگاران و یاران گذشته با سیل کلمات که از زبان "سید قلی" آخرین بازمانده نسل هوره‌سرایان نامدار جاری می‌شود.
هوره رودخانه پر رمز و راز کلمه است، جاری شده از اعماق قرون و نهفته در سینه گرم نسلی که اکنون می‌رود تا در شلوغی آهنگهای جاز و راک گم شود.

هوره نبض تاریخ این سرزمین است، لالایی و زبان مشترک زاگرس با درختهای سربه فلک کشیده بلوط و مردمانی به زلالی چشمه‌های کوهپایه.

در سرایش هوره کلمات به نرمی و در چینشی مروارید گونه به آرامی بر زبان جاری می‌شوند و داغ و درد و غریبی و شکوه از روزگار را نهفته در لا به لای خود به ذهن شنونده می‌بخشند.

هوره آواز زمزمه‌گونه و با ریتم سنگین و کشداری است که خواننده شعرها و ابیات کردی را در این شیوه می‌خواند.

این در حالی است که در دوره‌های گذشته مضمون ابیات مذهبی بوده و هوره سرایان بیشتر به آواز کردن آیات کتب آسمانی یا آموزه‌های منظم مذهبی پرداخته‌اند اما امروزه مضمونی عاشقانه دارد.

کردهای منطقه غرب و بویژه ایوانغرب از دیرباز در شادی و غم و هنگام وقوع رویدادهای تاثیرگذار از جمله غربت، از دست دادن عزیزی و یا در خلوت عاشقانه خود شروع به خواندن هوره و درددل با ذات مادرانه طبیعت و ذکر ستایش گونه اهورامزدا می‌کردند.

هوره با قدمتی هزاران ساله به ژرفای تاریخ این سرزمین مربوط به دوران "زرتشت" است و بخش مهمی از کتاب مقدس "اوستا" هوره را ندای حق‌طلبی و کرداری نیک و پنداری نیک می‌داند.

واژه هوره از واژه "اهوره" گرفته شده و از شیوه هوره در خواندن قرآن نیز استفاده می‌شود و واژه "سوره" از همین نام گرفته شده است.

آواز هوره از ریتم آزاد پیروی می‌کند و این گونه آوازخوانی بیشتر در بین مردم مناطق "ایوانغرب، "شیروان چرداول " ایلام، "گوران"، "سنجابی"، "قلخانی" استان کرمانشاه مرسوم است.

بنظر می‌رسد که هوره مادر همه آوازها، تصنیفها و ترانه‌های مردمان جهان است که در قالب مقامهای "هجرانی"، "مجنونی"، "سحری" و "هی‌لاوه" و... بدون استفاده از سازها و آلات موسیقی شکل گرفته است.

در گذشته انسانها به تنهایی یا به صورت دسته‌جمعی به خواندن ممتد آواز روی می‌آوردند سپس به مرور زمان انواع سازها و آلات موسیقی به میان آمد و آنان هوره ممتد و موزون را به قطعات و اجزا متنوع و متکثر امروزی بدل کردند.

به اعتقاد کارشناسان، آوازهای سنتی ایران زمین امروز همان هوره است که به صورت ردیفی و دستگاه درآمده و اساس این دگرگونیها و تنوع در آوازهای شاد و غمناک برگرفته از هنر لطیف و اصیل هوره است.

در مناطق کردنشین غرب کشور به‌ویژه استان ایلام هنرمندان بزرگی وجود دارند که خواندن آواز هوره را به حد کمال رسانده‌اند که از سرایندگان بزرگ این آواز می‌توان به "ابراهیم هوره خوان "(در شهرستان کلهر نشین ایوانغرب) شادروان "داراخان"، "علی‌نظر" و سید "قلی کشاورز" اشاره کرد.

یک پژوهشگر ایلامی معتقد است: هوره یکی از آواهای باستانی منتسب به زمان زرتشتیان است اما به اعتقاد برخی قدمت هوره به آوای اولیه بشر نیز نسبت داده می‌شود.

"بهروز سپیدنامه" بیان کرد: در هوره افراد هوره‌خوان یا (هوره‌چر) احساسهای درونی خود را در قالب کلمه و پیچیده در فراز و فرودهای آواز بیان می‌کنند.

وی ادامه داد: هوره نسل به نسل از گذشته تا به حال به انسان امروزی انتقال یافته و دارای دو بخش اصلی موسیقی و شعر است.

وی اظهار داشت: موسیقی هوره دارای چندین مقام و ظرافت خاصی است که تنها افراد خاصی که با این شیوه آشنا باشند، اختلافها و نوع مقامها را تشخیص می‌دهند.

وی افزود: شعر در هوره برآیند زندگی افراد شامل زندگی شخصی، عشق، دوری، مسایل اجتماعی و حوادث و اتفاقهای تاریخ منطقه نظیر جنگهای طایفه‌ای است.

سپیدنامه اضافه کرد: در هوره گاهی وقتها از دلاوریهای مردان شجاع و رشادت‌مردیهای آنان نیز یاد و تجلیل می‌شود.

این پژوهشگر افزود: عناصر طبیعی، بومی‌گرایی شدید، کوه، درخت، و سیاه چادر (دوار) در بیتهای هوره نقشی تاثیرگذار و محوری دارد و از زندگی ماشینی امروزی در هوره هیچ گونه اثری نیست.

وی یادآور شد: آوای هوره گرچه برخاسته از اندوه بوده و گاهی به صورت مویه است اما اندوه فردی و اجتماعی نهفته در آن منجر به یاس نمی‌شود.

وی تصریح کرد: آوای هوره تحرک ایجاد می‌کند و صدای دلنواز آن به ویژه وقتی از حنجره هوره‌خوان خوش صدا جاری شود تاثیر شگرفی بر مخاطب دارد.

سپیدنامه بر ضرورت کارشناسی و تخصصی برای ماندگاری هوره توسط دستگاه‌های مرتبط با فرهنگ در ایلام تاکید کرد.

به عقیده مسوول امور فرهنگی و هنری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام، هوره ریشه در خون و رگ مردمان دیار زاگرس دارد.

"علی ادیب" گفت: هوره از دیرباز زبان ارتباط نسلهای گذشته با دنیای پیرامون بوده و در آتشکده‌ها با این زبان به گفت و گو با اهورامزدا پرداخته‌اند.

وی افزود: این شیوه از آواز از ارکان موسیقی امروز به شمار می‌آید و می‌توان آن را مادر و خاستگاه شیوه‌های آوازی و موسیقی امروز ایران و حتی جهان برشمرد.

وی تصریح کرد: پاسداشت و تلاش برای حفظ این نوع موسیقی و انتقال آن به نسلهای آینده از جمله اولویتهای مهم اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام است.

ادیب اظهار داشت: در این خصوص جمع‌آوری صداهای بزرگان و هوره‌خوانهای مشهور منطقه زاگرس در دستور کار این اداره قرار گرفته است.

وی برگزاری جشنواره موسیقی هوره، چاپ تحقیقها و کتابهای مربوط به هوره، گردآوری آثار ارایه شده توسط بزرگان این شیوه را از جمله کارهای در دست اقدام برای ماندگاری هوره عنوان کرد.

ادیب گفت: با توجه به ضرورت جمع‌آوری آثار ارایه شده در این عرصه و تلاش برای نگهداری آنان به عنوان گنجینه‌ای از فرهنگ و هنر این منطقه از پژوهشگران و کسانی که به کار گردآوری آثار بزرگان هوره‌خوان رو آورند، حمایت می‌شود.

وی قرار دادن هوره در بخش خنبی جشنواره‌های موسیقی و اجرای این شیوه موسیقی را از برنامه‌های دیگر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایلام برای انتقال و آشنایی بیشتر نسل امروز با هوره عنوان کرد.

مدیر کل میراث فرهنگی و گردشگری ایلام نیز تلاش برای زنده کردن آواهای بومی و موسیقی محلی این استان را یک ضرورت فرهنگی دانست.

"فریدون محمدی" در این خصوص به خبرنگار ایرنا گفت: زنده کردن موسیقی محلی و سنتی به عنوان یکی از نمادهای فرهنگی تاریخ کهن این دیار وظیفه همه فعالان فرهنگی ایلام و نهادهای مربوط است.

وی افزود: هوره را می‌توان مرواریدی سفته از تاریخ درخشان استان ایلام و بویژه ایوانغرب دانست که باید از صدف سینه بزرگان این شیوه آوازی به نسل آینده انتقال یابد.

وی تصریح کرد: در بیتهای هوره فرهنگ و هنر و یاد بزرگان این دیار نهفته است که می‌تواند جوانان امروز و فردا را با ریشه‌های فرهنگی و قومی خود بیشتر آشنا کند.

محمدی در همین خصوص از اجرای برنامه‌های مختلفی برای ماندگاری هوره به عنوان میراثی باستانی خبر داد.

وی گفت: قرار است بزودی همایش "هوره" در قلعه والی شهر ایلام برگزار شود.

وی ادامه داد: همچنین قرار شده که تندیسهایی از افراد مطرح هوره‌خوان در استان ساخته و در مناطق مختلف گذارده شود.

وی اظهار داشت: علاوه بر این بخشی از کارهای گذشتگان هوره‌خوان ضبط شده و تلاش می‌شود که دیگر آثار افراد مطرح در قالب بایگانی نگهداری شود.

محمدی تاکید کرد: ماندگاری این میراث فرهنگی باستانی مستلزم تلاش همه دلسوزان، فرهنگ دوستان و افراد جامعه است.
+ نوشته شده در  شنبه 1391/03/20ساعت 16:13  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

۱:به نظرمن کسی که در باره یک دین خاص مطالعه می کند مستلزم آن است که منابع اصلی آن دین  را بخواند.۲:آثار شارحان و مفسران  را مطالعه کند.۳: در یک نگاه تاریخی باید ادوار تاریخی آن دین را بخواند و بررسی کند۴: مشاهیر و علی الخصوص بنیانذار آنرا بشناسد و بیوگرافی او را مطالعه کند.۵: اگر می خواهد تحقیقات کتابخانه ای او کامل باشد زبانی را که متن آن دین با آن نوشته شده است را بداند و در نزد اساتید آن زبان آنرا آموخته باشد.۶::آثار مخالفان را نیز مطالعه کند۷:از پیش داوری بپرهیزد. و ازقبل حکم صادر نکند.۸:مطالعه جغرافیای تاریخی آن دین نیز لازم است ۹:جامعه شناسی دینی پیروان  نیز یکی از مولفه های مهم است.۱۰:آثار تمدنی یک دین نیز باید مطالعه شود.۱۱:اعتقادات شخصی خود را در تحقیق دخیل نسازد.مثلا اگر مسیحی است و در باره اسلام مطالعه می کند با دید مسیحی گری به موضوع نگاه نکند و کاملا واقع بین و بیطرفی را محقق مراعات کند۱۲:با دانشمندان و مولفان آثار در باب آن اعتقاد دیدار و مصاحبت حضوری داشته باشد:دکتر اسماعیل گندمکار
+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/17ساعت 12:26  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

ديدار هيئت کاتوليک با مراجع و علما در قم




خبرگزاری رسا ـ سفر یک روزه اعضای شورای پاپی گفتگوی ادیان واتیکان به شهر مقدس قم و دیدار آنها با مراجع تقلید و علما، حاشیه های جالب و خواندنی را به همراه داشت.


به گزارش خبرنگار خبرگزاری رسا، شورای پاپی گفتگوی ادیان واتیکان به ریاست اسقف پاپ کاردینال ژان لویی توران، سفیر واتیکان در جمهوری اسلامی ایران و هیات همراه روز پنج شنبه بیستم آبان ماه در سفر یک روزه به شهر مقدس قم با برخی از مراجع تقلید و علما دیدار و گفتگو کردند.

این دیدارها که با حضور خبرنگاران رسانه های گروهی برگزار شد، حاشیه هایی نیز به همراه داشت که خبرنگار خبرگزاری رسا به نگارش آن پرداخته است.

*نخستین برنامه شورای پاپی گفتگوی ادیان واتیکان دیدار و گفت و گو با حضرت آیت الله مکارم شیرازی از مراجع تقلید در ساعت 30/9 صبح بود که این دیدار در دفتر این مرجع تقلید در مدرسه امام سجاد(ع) و در فضایی کاملا صمیمی برگزار شد.

*حضرت آیت الله مکارم شیرازی در این دیدار به گرمی از هیات عالی رتبه واتیکان استقبال و افزایش و گسترش این گونه دیدارها را سبب پیشرفت ادیان و مذاهب در دنیا ارزیابی کرد.

*حجت الاسلام محمد حسین مظفری رییس مرکز گفت و گوی ادیان سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، ضمن معرفی هیات عالی رتبه واتیکان، هدف از سفر این گروه و هیات را شرکت در هفتمین دور گفت و گوها با شورای ادیان پاپ که از چندین سال قبل به همت این سازمان آغاز شد و همچنین دیدار با علما و مراجع تقلید، ذکر کرد.

*سخنان حضرت آیت الله مکارم شیرازی و استقبال گرم وی از شورای پاپی گروه ادیان واتیکان، باعث شد که اسقف پاپ کاردینال ژان لویی توران در آغاز سخنانش، از این مرجع تقلید تشکر کند و از تحت تاثیر قرار گرفتن خود سخن بگوید.

*وی همچنین سفر به قم را اولین سفر خود به این شهر مذهبی عنوان و از قم به عنوان شهری با وجهه و جلوه های شناخته شده ارزشی و معنوی در جهان یاد کرد.

*حضرت آیت الله مکارم شیرازی نیز پس از سخنان کاردینال ژان لویی توران، از توضیحات وی قدردانی کرد و این گونه طرز تفکرها را برای تفاهم در گفت وگوهای ادیان مختلف مؤثر و مفید خواند.

*محکوم کردن اقدامات افراطی منتسب به گروهای وهابی تندرو، نقطه مشترک دیگر سخنان حضرت آیت الله مکارم شیرازی و رییس شورای پاپی ادیان واتیکان بود، این مرجع تقلید اظهار داشت اقدامات این گروه تندرو محکوم است و نباید آن را به پای مسلمانان نوشت، کاردینال ژان لویی توران نیز با اذعان به این مساله، این گونه اقدامات افراطی و تروریستی را مانعی مهم بر سر راه گفت و گوهای دوجانبه عنوان کرد.

* کاردینال ژان لویی توران در خصوص اظهار نظر حضرت آیت الله مکارم شیرازی درباره موج اسلام ستیزی و اسلام هراسی در غرب و برخورد با مساله حجاب در برخی کشورهای اروپایی و همچنین منع ساخت مناره مساجد در سوئیس، این مسائل را ناشی از عدم آگاهی و برخوردهای افراطی برخی از غربی ها دانست.

*دومین برنامه شورای پاپی گفتگوی ادیان واتیکان در سفر به قم، دیدار با آیت الله یزدی دبیر مجلس خبرگان رهبری و رییس جامعه مدرسین بود که این دیدار در ساختمان دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری برگزار شد و حاشیه هایی را نیز به همراه داشت.

*حضور حجج الاسلام و المسلمین عبدالهی و اسلامیان از اعضای خبرگان رهبری از نکات حاشیه ای این مراسم بود، آیت الله یزدی در این ارتباط توضیح داد که قرار بود جمع دیگری نیز حضور داشته باشند اما تنها این دو عضو از اعضای خبرگان رهبری این فرصت و امکان را پیدا کردند.

*رییس شورای پاپی گفتگوی ادیان واتیکان در ابتدای این دیدار نقش دین در جامعه مدنی را مورد اشاره قرار داد و بر این نکته که ادیان باید عامل اتحاد و همدلی در جهان باشند، نه تفرقه و اختلاف، تاکید کرد.

*آیت الله یزدی نیز پس از سخنان رییس شورای پاپی گفتگوی ادیان واتیکان، به ارائه دیدگاه های خود در خصوص مسائل مختلف جهان پرداخت و در پاسخ به سؤال یکی از اعضای هیات واتیکان در خصوص ساختار مجلس خبرگان رهبری، مجلس شورای اسلامی و نسبت و رابطه موجود بین این دو مجلس و نحوه نظارت بر مصوبات و قوانین مجلس شورای اسلامی، ماموریت ها، وظایف و ساختار مجلس خبرگان رهبری و دیگر دستگاه های مهم کشور را برای هیات واتیکانی تشریح و خاطر نشان کرد: نحوه انتخاب نمایندگان این دو مجلس مهم در جمهوری اسلامی ایران به صورت کاملا دمکراتیک و با رای مردم است و شورای نگهبان قانون اساسی نیز مسؤول نظارت و بررسی قوانین مصوب در مجلس شورای اسلامی است و مجلس خبرگان هیچ گونه نظری در خصوص مصوبات مجلس ندارد.

*رییس شورای پاپی گفتگوی ادیان واتیکان پس از سخنان آیت الله یزدی دوباره رشته سخن را بدست گرفت و با تشکر از توضیحاتی که وی در خصوص ساختارهای کنونی دستگاه های مهم کشور ایران ارائه کرد، گفت: شما سیاست را جزیی از دین می دانید، در حالی که ما دین را جدای از امور سیاسی می دانیم و معتقدیم که دین و سیاست هریک در زمینه خود مختار هستند ولی با هم همکاری می کنند.

*وی همچنین ادامه داد که ما به عنوان روحانی وظیفه داریم کسانی را تربیت کنیم که بعدا اگر مسؤلیتی در اداره کشور داشته باشند روی اصول دین و مذهب کارها و امور را انجام بدهند؛ آیت الله یزدی نیز دراین خصوص گفت: یعنی اگر مخالف دین و آموزه های دینی شما کسی مسؤول شود شما ناراحت نمی شوید.

*گفت و گوی آیت الله یزدی با کاردینال ژان لویی توران در خصوص مساله جدایی دین از سیاست، با ورود حجت الاسلام والمسلمین محمود عبداللهی از اعضای مجلس خبرگان رهبری به این بحث وارد فاز دیگری شد.

*این عضو مجلس خبرگان رهبری با طرح سؤالی از هیات گفت وگوی ادیان واتیکان پرسید ما در جریان هستیم که یکی از مسائل شما جدایی دین از سیاست است، حال اگر متصدیان امور کشور و نظام شما از ارزش ها و هنجارهای شناخته شده و مورد قبول تان تخلف کردند و یا حقوق اجتماعی را پایمال کردند، چگونه در این موضوعات ورود پیدا می کنید؟ آیا بی تفاوت هستید؟ یا اینکه کلیسا نسبت به تخلفات اجتماعی و ضد ارزشی موضع خاصی را اتخاذ می کند؟

*با طرح این سؤال اعضای شورای پاپی گفت و گوی ادیان واتیکان به هم نگاه می کردند و پس از صحبت هایی که چیزی از آن عاید ما و به تبع حاضران نشد، یکی از اعضای هیات همراه واتیکان گفت: «در جوامع ما احزاب سیاسی هستند که از مسیحیت الهام می گیرند و یا اعضای مجلس هستند که عضو احزاب لائیک می باشند؛ این ارزش های مسیحی در حوزه سیاسی انتقال پیدا می کند و این وظیفه کسانی است که در مجلس و احزاب سیاسی فعالیت دارند، با توجه به این گفت و گوی اسقفان با دولتمردان و از سویی دیگر فعالیت اعضای متعهد مسیحی اگر اختلافاتی هست از این طریق مسائل دنبال می شود.» البته ارتباط این سخنان و جواب عضو هیات اعزامی واتیکان به قم با سؤال حجت الاسلام والمسلمین عبداللهی نیز جالب و قابل تامل است.

*برنامه بعدی هیات شورای پاپی گفتگوی ادیان واتیکان در ادامه برنامه کاری شان، دیدار با حضرت آیت الله عبدالله جوادی آملی در دفتر وی در محل پژوهشکده علوم وحیانی معارج واقع در 75 متری عمار یاسر قم بود.

*از نکات جالب حاشیه ای دیدار کاردینال ژان لویی توران و هیات شورای پاپی گروه ادیان واتیکان با حضرت آیت الله جوادی آملی، می توان به تذکر این استاد برجسته حوزه علمیه قم به مترجم این دیدار اشاره کرد.

حضرت آیت الله جوادی آملی در ابتدای شروع سخنان خود، به مترجم توصیه کرد با توجه به علمی بودن سخنانش، به دقت به سخنان وی گوش دهد و با دقت و بدور از عرف معمول دیپلماتیک سخنان وی را برای هیات واتیکانی ترجمه کند، مترجم نیز با گفتن کلمه چشم حاج آقا تذکر حضرت آیت الله جوادی آملی را اجابت کرد.

*در ابتدای این دیدارها، کاردینال ژان لویی توران با ارائه گزارشی از اقدامات و فعالیت های شورای پاپی گروه ادیان واتیکان، مراتب احترام، سلام و ادب پاپ بندیک شانزدهم را به مراجع تقلید و علما ابلاغ کرد و علما و مراجع تقلید نیز متقابلا از هیات واتیکان خواستند تا این سلام آنها را به پاپ ابلاغ کنند.

*از جمله امور و نکات مورد تاکید علما و مراجع قم و همچنین هیات واتیکان، تاکید بر نقش بی بدیل دین در همگرایی و تعامل بین مذاهب مختلف بود که تقریبا در تمامی دیدارها به آن اشاره و تصریح شد.

*گفتنی است، شورای پاپی گفتگوی ادیان واتیکان ظهر پنج شنبه نیز با حضور در دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم با حجت الاسلام والمسلمین ربانی و مبلغی رییس و معاون پژوهشی این مرکز علمی نشست مشترکی را برگزار و همچنین عصر پنج شنبه از دانشگاه ادیان و مذاهب بازدید کردند. /924/پ201/ج


+ نوشته شده در  سه شنبه 1391/03/16ساعت 16:3  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

مری بویس

1.
آیین زرتشت: کهن روزگار و قدرت ماندگارش
آیین زرتشت: کهن روزگار و قدرت ماندگارش
پدیدآورنده: مری بویس، ابوالحسن تهامی (مترجم)
ناشر: نگاه - 03 اسفند، 1388
قیمت پشت جلد:  75000 ریال

خرید از   قیمت   موجودی
پخش کتاب آثار 75,000   موجود در انبار
ایرانیان 75,000   تهیه از مراکز پخش کتاب
فروشگاه "سرای کتاب" 75,000   تهیه از مراکز پخش کتاب
2.
زردشتیان: باورها و آداب دینی آن ها
زردشتیان: باورها و آداب دینی آن ها
پدیدآورنده: مری بویس، عسکر بهرامی (مترجم)
ناشر: ققنوس - 12 اردیبهشت، 1388
قیمت پشت جلد:  65000 ریال

این کتاب از 1 فروشگاه قابل تهیه می باشد.
خرید از   قیمت   موجودی
ایرانیان 65,000   تهیه از مراکز پخش کتاب
3.
بررسی ادبیات مانوی در متن های پارتی و پارسی میانه
بررسی ادبیات مانوی در متن های پارتی و پارسی میانه
پدیدآورنده: مری بویس، ابوالحسن تهامی (مترجم)، امید بهبهانی (مترجم)
ناشر: بندهش - 26 دی، 1386
قیمت پشت جلد:  45000 ریال

این کتاب از 1 فروشگاه قابل تهیه می باشد.
خرید از   قیمت   موجودی
فروشگاه "سرای کتاب" 45,000   تهیه از مراکز پخش کتاب
4.
دیانت زرتشتی
دیانت زرتشتی
پدیدآورنده: مری بویس، کای بار، آسموسن، فریدون وهمن (مترجم)
ناشر: نشر ثالث - 16 مرداد، 1389
قیمت پشت جلد:  40000 ریال

خرید از   قیمت   موجودی
ایرانیان 40,000   تهیه از مراکز پخش کتاب
فروشگاه "سرای کتاب" 40,000   تهیه از مراکز پخش کتاب
5.
جستاری در فلسفه زرتشتی (مجموعه مقالات)
جستاری در فلسفه زرتشتی (مجموعه مقالات)
پدیدآورنده: مری بویس، آلن ویلیامز، فلیپ جی. کرین بروک، جان هیلنز، سعید زارع (مترجم)، سعیدرضا منتظری (مترجم)، نیلوفرالسادات نواب (مترجم)
ناشر: حوزه علمیه قم، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب - 11 آذر، 1388
قیمت پشت جلد:  39000 ریال

در حال حاضر این کتاب در سایت عرضه نشده است.
6.
دیانت زرتشتی: مجموعه سه مقاله از پرفسور کاری بار، پروفسور آسموسن، دکتر فری بویس
دیانت زرتشتی: مجموعه سه مقاله از پرفسور کاری بار، پروفسور آسموسن، دکتر فری بویس
پدیدآورنده: مری بویس، کای بار، فریدون وهمن (مترجم)
ناشر: جامی - 16 مرداد، 1386
قیمت پشت جلد:  33000 ریال

این کتاب از 2 فروشگاه قابل تهیه می باشد.
خرید از   قیمت   موجودی
پخش کتاب آثار 33,000   موجود در انبار
فروشگاه "سرای کتاب" 33,000   تهیه از مراکز پخش کتاب
7.
فهرست واژگان ادبیات مانوی در متن های پارسی میانه و پارتی همراه با واژه نمای وارونه از رونالد تسوان تسیگر
فهرست واژگان ادبیات مانوی در متن های پارسی میانه و پارتی همراه با واژه نمای وارونه از رونالد تسوان تسیگر
پدیدآورنده: مری بویس، ابوالحسن تهامی (مترجم)، امید بهبهانی (مترجم)
ناشر: بندهش - 07 اردیبهشت، 1387
قیمت پشت جلد:  30000 ریال

خرید از   قیمت   موجودی
فروشگاه "سرای کتاب" 30,000   تهیه از مراکز پخش کتاب
+ نوشته شده در  سه شنبه 1391/03/16ساعت 15:17  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 



























































































+ نوشته شده در  سه شنبه 1391/03/16ساعت 11:3  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

میلاد مولود کعبه اسدالله الغالب علی ابن ابیطالب  ع بر همه عاشقان علی و آل علی مبارک باد. یکی از آثار خوب و ممتاز در باره زندگانی شخصیت و مناقب آن برگوار کتاب امام علی ع مرحوم حاج شیخ احمد رحمانی همدانی است که مطالعه آنرا به همه طلاب و دانشجویان توصییه می کنم.ویکی هم کتاب فروغ ولایت آیت الله جعفرسبحانی و دیگر اثر کتاب مخزن اللئالی در فضیلت مولی الموالی حضرت علی ابن ابی طالب بقلم مجتهده اصفهانی بانو امین معروف به بانوی ایرانی.
+ نوشته شده در  سه شنبه 1391/03/16ساعت 10:54  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 


بنده گفتم کرسى آزاد فکرى را در دانشگاه‌ها بوجود بیاورید، خوب، شما جوان‌ها چرا به وجود نیاوردید؟ شما کرسى آزادفکرى سیاسى را، کرسى آزاد فکرى معرفتى را تو همین دانشگاه تهران، تو همین دانشگاه شریف، تو همین دانشگاه امیرکبیر بوجود بیاورید. 

رهبر معظم انقلاب اسلامي طي سال هاي گذشته در ديدارهاي مختلف خود با نخبگان و دانشجويان كشور آنها را به توجه و تشكيل كرسي هاي آزاد انديشي در مكان هاي علمي و آموزشي به منظور انجام گفت و گوهاي سازنده و مفيد در زمينه هاي مختلف سياسي، اجتماعي و فرهنگي فراخواندند.  

نمونه هايي از بيانات ايشان را در متن پيش رو در اين خصوص مي خوانيد:  

آزاد اندیشی شعار مظلوم جامعه

اگر بخواهیم در زمینه گسترش و توسعه واقعىِ فرهنگ و اندیشه و علم حقیقتاً کار کنیم، احتیاج داریم به این‏که از مواهب خدادادى و در درجه اوّل آزاداندیشى استفاده کنیم. آزاداندیشى در جامعه ما یک شعار مظلوم است. تا گفته مى‏شود آزاداندیشى، عدّه‏اى فورى خیال مى‏کنند که بناست همه بنیان هاى اصیل در هم شکسته شود و آنها چون به آن بنیان ها دلبسته‏اند، مى‏ترسند. عدّه‏اى دیگر هم تلقّى مى‏کنند که با آزاداندیشى باید این بنیان ها شکسته شود. هر دو گروه به آزاداندیشى – که شرط لازم براى رشد فرهنگ و علم است – ظلم مى‏کنند. ما به آزاداندیشى احتیاج داریم. متأسّفانه گذشته فرهنگ کشور ما فضا را براى این آزاداندیشى بسیار تنگ کرده بود.

بیانات در دیدار اعضاى انجمن اهل قلم07/11/1381

محیط آزاداندیشى، محیط خاصى است که باید آن را ایجاد کرد

محیط آزاداندیشى، محیط خاصى است که باید آن را ایجاد کرد؛ آن هم کار شماهاست. البته به نظر من، گفت وگوى آزاد باید از حوزه و دانشگاه شروع شود.

بیانات در دیدار اعضاى انجمن اهل قلم 07/11/1381

صاحبان فکر و انديشه خود را در محیط تخصصى، بدون هوچیگرى مطرح کنند و نقادى شوند

صاحبان فکر باید بتوانند اندیشه خود را در محیط تخصّصى، بدون هوچیگرى، بدون عوام‏فریبى و جنجال تحمیلى و زیادى مطرح کنند و آن نقّادى شود؛ یک وقت به‏طور کامل رد خواهد شد، یک وقت به‏طور کامل قبول خواهد شد، یک وقت هم در نقّادى اصلاح خواهد شد و شکل صحیح خود را به‏دست خواهد آورد. این اتّفاق باید بیفتد. ما الان این را نداریم. البته من به شما بگویم که محیط حوزه از این جهت بهتر از محیط دانشگاه است.

بیانات در دیدار اعضاى انجمن اهل قلم 07/11/1381

گفت‌وگوهای سالم و محترمانه را به صورت تجربه‌های انباشته‌ای در آوریم

ما باید این تجربیات ناشى از مباحثه و گفت و گوى سالم و محترمانه و شجاعانه را به‏ صورت تجربه‏هاى انباشته‏اى درآوریم تا بتوانیم از آنها استفاده کنیم و علم را بارور نماییم. عین همین قضیه در دانشگاه وجود دارد. بارها گفته‏ام، این نهضت نرم‏افزارى که من این همه در دیدارهاى دانشگاهى بر روى آن تأکید کردم، به همین معناست. ما باید علم و فرهنگ را تولید نماییم و باید کار اساسى کنیم. حکومت باید به‏صورت آشکار از برخورد افکار به ‏صورت سالم حمایت کند.

بیانات در دیدار اعضاى انجمن اهل قلم (07/11/1381

آزاداندیشى یک حرف و بى‏بندوبارى یک حرف دیگر است

آزاداندیشى یک حرف و بى‏بندوبارى یک حرف دیگر است. آزاداندیشى این است که شما در حرکت به سمت سرزمین هاى ناشناخته معارف، خودتان را آزاد کنید، بروید، نیروها و انرژی هایتان را به‏کار بیندازید و حرکت کنید؛ اما معناى بى‏بندوبارى این است که در حرکت به سمت قله یک کوه، اصلاً اهمیت ندهید که از کدام راه بروید. نتیجه این مى‏شود که از راهى مى‏روید و به نقطه‏اى مى‏رسید که نه راه پیش دارید و نه راه پس و فقط راه سقوط دارید! در کوهنوردى، آنهایى که اهل رفتن به ارتفاعاتند، این را کاملاً تجربه کرده‏اند.

پاسخ به نامه جمعى از دانش آموختگان و پژوهشگران حوزه علمیه در مورد کرسی‌های نظریه‌پردازی 16/11/1381

امروز ما احتیاج مبرمى داریم به اينكه تفکر آزاداندیشانه در جامعه رشد پیدا کند

خوب؛ براى این‏که انسان به قلّه برسد، راه وجود دارد؛ باید آن راه را شناخت. هیچ مانعى ندارد که ما یک نقشه راهنما داشته باشیم و بگوییم راه هایى که به قلّه مى‏رود، اینهاست و این نقشه راهنما را در جیبمان نگه‏داریم و از آن حفاظت کنیم. این‏کار به معناى این نیست که ما متحجّریم، بلکه به معناى این است که ما عاقلیم و مى‏دانیم که بدون این نقشه هدایت، حرکت کردن نااندیشیده ما را به سقوط منتهى خواهد کرد. بنابراین، این کارها لازم است. امروز ما احتیاج مبرمى داریم به این‏که تفکّر آزاداندیشانه – که با آن فرهنگ و علم تولید خواهد شد و گسترش و توسعه واقعى پیدا خواهد کرد – در جامعه رشد پیدا کند و بتواند استعدادهاى افراد را به سمت خود جذب نماید. امیداوریم که عناصر مستعد، با همّت و با توکّل – چه در حوزه، چه در دانشگاه و چه در مجموعه‏هایى مثل مجموعه شما – قدر این کارها را بدانند.

پاسخ به نامه جمعى از دانش آموختگان و پژوهشگران حوزه علمیه در مورد کرسی‌های نظریه‌پردازی 16/11/1381  

براى مهار هرج و مرج فرهنگى بهترین راه، همین است که آزادى بیان در چارچوب قانون و تولید نظریه در چارچوب اسلام نهادینه شود

نباید از «آزادى» ترسید و از «مناظره» گریخت و «نقد و انتقاد» را به کالاى قاچاق و یا امرى تشریفاتى، تبدیل کرد چنانچه نباید بجاى مناظره، به «جدال و مراء»، گرفتار آمد و بجاى آزادى، به دام هتاکى و مسئولیت گریزى لغزید. پاسخ به نامه جمعى از دانش آموختگان و پژوهشگران حوزه علمیه در مورد کرسی‌های نظریه‌پردازی 16/11/1381

براى مهار هرج و مرج فرهنگى بهترین راه، همین است که آزادى بیان در چارچوب قانون و تولید نظریه در چارچوب اسلام نهادینه شود

براى علاج بیمارى‌ها و هتاکى‌ها و مهار هرج و مرج فرهنگى نیز بهترین راه، همین است که آزادى بیان در چارچوب قانون و تولید نظریه در چارچوب اسلام، حمایت و نهادینه شود. بنظر مى‌رسد که هر سه روش پیشنهادى شما یعنى تشکیل ۱ «کرسى‌هاى نظریه‌پردازى» ۲) «کرسى‌هاى پاسخ به سؤالات و شبهات» و ۳ «کرسى‌هاى نقد و مناظره»، روش هايى عملى و معقول باشند و خوب است که حمایت و مدیریت شوند به نحوى که هر چه بیشتر، مجال علم، گسترش یافته و فضا بر دکانداران و فریبکاران و راهزنان راه علم و دین، تنگ‌تر شود.

پاسخ به نامه جمعى از دانش آموختگان و پژوهشگران حوزه علمیه در مورد کرسی‌های نظریه‌پردازی (16/11/1381  

عملاً آن کارى را که من گفته بودم نه در حوزه و نه در دانشگاه انجام نشده است

حرف اصلى ما امروز این است که نه با توقف در گذشته و سرکوب نوآورى مى‏توان به جایى رسید، نه با رهاسازى و شالوده‏شکنى و هرج و مرجِ اقتصادى و عقیدتى و فرهنگى مى‏توان به جایى رسید؛ هر دو غلط است. آزادى فکر؛ همان نهضت آزادفکرى که ما دو، سه سال قبل مطرح کردیم و البته دانشجوها هم استقبال کردند؛ اما عملاً آن کارى را که من گفته بودم، انجام نشده است؛ نه در حوزه، نه در دانشگاه. من گفتم کرسی هاى آزاداندیشى بگذارید. البته حالا اینجا الان یادم آمد که در گزارش هاى مربوط به دانشگاه هاى سمنان خواندم که خوشبختانه مجموعه‏هاى فعال دانشجویى در سمنان با همدیگر مناظرات آزاد دارند. اگر این گزارش که به من دادند، دقیق باشد، بسیار چیز مثبت و خوبى است.

بیانات در دانشگاه سمنان18/08/1385

دنبال حرف نو باشيد اما مراقب باشید که در کدام جهت دارد حرکت مى‏کند؛ در جهت تخریب یا در جهت ترمیم و تکمیل

باید راه آزاد اندیشى و نوآورى و تحول را باز گذاشت، منتها آن را مدیریت کرد تا به ساختارشکنى و شالوده‏شکنى و بر هم زدن پایه‏هاى هویت ملى نینجامد. این کار، مدیریت صحیح لازم دارد. چه کسى باید مدیریت کند؟ نگاه ها فوراً مى‏رود به سمت دولت و وزارت علوم و…؛ نه، مدیریتش با نخبگان است؛ با خود شماست؛ با اساتید فعال، دانشجوى فعال و مجموعه‏هاى فعال دانشجویى. حواستان جمع باشد! دنبال حرف نو و پیدا کردن حرف نو حرکت کنید؛ اما مراقب باشید که این حرف نو در کدام جهت دارد حرکت مى‏کند؛ در جهت تخریب یا در جهت ترمیم و تکمیل؛ اینها با هم تفاوت دارد. این وظیفه‏اى است به عهده‏ى خود شماها.

امثال بنده که مسئول هستیم؛ البته مسئولیت هایى داریم و شکى نیست در این زمینه‏ها؛ اما کار، کارِ خود شماهاست. گمان نکنید که نهضت آزاداندیشى و حرکت تحول و شجاعت در کارهاى گوناگون را، به جاى شما که دانشجو هستید یا محقق هستید یا استاد هستید، ممکن است مسئولان دولتى یا بنده بیاییم انجام بدهیم؛ نه، من نقشم این است که بیایم بگویم این کار را خوب است بکنیم. نهضت نرم‏افزارى و جنبش نرم‏افزارى و نهضت تولید علم را ما مطرح کردیم؛ الان حدود 10 سال مى‏گذرد و امروز یک غوغایى راه افتاده است. چه کسى این را راه انداخته؟ من که یک کلمه بیشتر نگفتم. این کار را شما کردید؛ محقق ما، جوان ما و استاد ما؛ تحول از این قبیل است.

بیانات در دانشگاه سمنان18/08/1385

 

میدان دادن به دانشجو براى اظهارنظر و تحقق کرسی‌های آزاداندیشی یکى دیگر از کارهايى که باید در زمینه‏ مسائل گوناگون اجتماعى و سیاسى و علمى انجام بگیرد، میدان دادن به دانشجوست براى اظهارنظر. از اظهار نظر هیچ نباید بیمناک بود.

بیانات در دانشگاه سمنان18/08/1385  

 

چنانچه بحث‌هاى مهم تخصصى در محیط‌هاى سالمى مطرح بشود، مطمئناً ضایعاتى که از کشاندن این بحث ها به محیط هاى عمومى و اجتماعى ممکن است پیش بیاید، دیگر پیش نخواهد آمد.

این کرسى‏هاى آزاداندیشى که ما گفتیم، در دانشگاه ها باید تحقق پیدا کند و باید تشکیل بشود. اگر چنانچه بحث‌هاى مهم تخصصى در زمینه‏ سیاسى، در زمینه‏هاى اجتماعى، در زمینه‏هاى گوناگون حتّى فکرى و مذهبى، در محیط‌هاى سالمى بین صاحبان توان و قدرت بحث مطرح بشود، مطمئناً ضایعاتى که از کشاندن این بحثها به محیط هاى عمومى و اجتماعى ممکن است پیش بیاید، دیگر پیش نخواهد آمد. وقتى که با عامه‏ى مردم، افراد مواجه می‌شوند، همه نمی‌توانند خودشان را حفظ کنند. مواجهه‏ با عامه‏ مردم، انسان ها را دچار انحراف ها و انحطاط ها و لغزش‌هاى زیادى می‌کند که متأسفانه ما شاهد بودیم. خیلى از افرادى که شما مى‏بینید در مواجهه‏ با عامه‏ مردم یک حرفى می‌زنند، یک چیزى می‌گویند، در اعماق دلشان اى بسا خیلى اعتقادى هم ندارند. به تعبیر بعضى‏ها جوگیر می‌شوند؛ این خیلى چیز بدى است. اگر در محیط‌هاى خاص، محیط‌هاى آزاداندیشى و آزادفکرى، این مسائل مطرح بشود – مسائل تخصصى، مسائل فکرى، مسائل چالش‏برانگیز – مطمئناً ضایعات کمتر پیش خواهد آمد.

دیدار با اساتید دانشگاه ها 08/06/1388

حق اینجورى نمایان نمی شود که کسى یک انتقادى را پرتاب بکند

جنجال فکرى غیر از مباحثات صحیح است. بنده گفتم کرسى آزادفکرى را در دانشگاه‌ها به وجود بیاورید. خوب، شما جوان ها چرا به وجود نیاوردید؟ شما کرسى آزاد فکرى سیاسى را، کرسى آزاد فکرى معرفتى را تو همین دانشگاه تهران، تو همین دانشگاه شریف، تو همین دانشگاه امیرکبیر به وجود بیاورید. چند نفر دانشجو بروند، آنجا حرفشان را بزنند، حرف همدیگر را نقد کنند، با همدیگر مجادله کنند. حق، آنجا خودش را نمایان خواهد کرد. حق اینجورى نمایان نمی شود که کسى یک انتقادى را پرتاب بکند. اینجورى که حق درست فهمیده نمی شود. ایجاد فضاى آشفته‌ ذهنى با لفاظى‌ها هیچ کمکى به پیشرفت کشور نمی کند.

بیانات در جلسه با نخبگان سال 88  

 

آنى که کمک می کند به پیشرفت کشور، آزادى واقعىِ فکرهاست

شما تجربه‌ى این پدر پیرتان را در این زمینه داشته باشید. آنى که کمک می کند به پیشرفت کشور، آزادى واقعىِ فکرهاست؛ یعنى آزادانه فکر کردن، آزادانه مطرح کردن، از هو و جنجال نترسیدن، به تشویق و تحریض این و آن هم نگاه نکردن. یک وقت شما یک حرفى میزنید، ناگهان مى‌بینید همه‌ ناظران سیاسى جهان که وجودشان انباشته‌ از پلیدى و خباثت است، براى شما کف میزنند. به این تشویق نشوید. به قول رائج بین جوان ها، جوگیر نشوید. بحث درست بکنید، بحث منطقى بکنید. سخنى را بشنوید، سخنى را بگوئید؛ بعد بنشینید فکر کنید. این همان دستور قرآن است. «فبشّر عباد. الّذین یستمعون القول فیتّبعون احسنه». سخن را باید شنفت، بهترین را انتخاب کرد. والّا فضاى جنجال درست کردن، همین می شود که دیدید. جنجالِ قبل از انتخابات، بعد از انتخابات، انعکاسش می شود.

بیانات در جلسه با نخبگان سال 88

+ نوشته شده در  سه شنبه 1391/03/16ساعت 10:47  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

همایش ملی بازخوانی فقهی نهادهای اساسی

گزارش تصویری // همایش ملی بازخوانی فقهی نهادهای اساسی در دانشگاه تهران

همایش ملی بازخوانی فقهی نهادهای اساسی عصر روز گذشته در دانشکده حقوق دانشگاه تهران برگزار
 

  • پورازغدی، محقق و پژوهشگر
  • همایش ملی بازخوانی فقهی نهادهای اساسی
  • اسماعیلی، عضو شورای نگهبان
  • همایش ملی بازخوانی فقهی نهادهای اساسی
  • حجت الاسلام کعبی، عضو جامعه مدرسین
+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/10ساعت 16:49  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

همایش ملی بازخوانی فقهی نهادهای اساسی

گزارش تصویری // همایش ملی بازخوانی فقهی نهادهای اساسی در دانشگاه تهران

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/10ساعت 16:43  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

همایش ملی بازخوانی فقهی نهادهای اساسی

گزارش تصویری // همایش ملی بازخوانی فقهی نهادهای اساسی در دانشگاه تهران

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/10ساعت 16:41  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

همایش ملی بازخوانی فقهی نهادهای اساسی

گزارش تصویری // همایش ملی بازخوانی فقهی نهادهای اساسی در دانشگاه تهران

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/10ساعت 16:37  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/10ساعت 15:19  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/10ساعت 13:54  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

خامنه ای
وحید خراسانیبهجتمیرزا جواد تبریزیمجتبی تهرانیجناتیدستغیبدوزدوزانیرحیمی آزادسید صادق روحانیحسینی زنجانیسبحانیسیستانیسید محمد شاهرودیسید صادق شیرازیصافیعلوی گرگانیفاضل لنکرانیگرامیمبشر کاشانیمحقق کابلیمدرسیمدنی تبریزیمظاهریمکارم شیرازیملکوتیموسوی اردبیلینوری همدانی
+ نوشته شده در  دوشنبه 1391/03/08ساعت 12:49  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

هفته گذشته در جلسه درس تفسیر قرآن کریم سطوح عالی حوزه علمییه قاسم ابن الحسن تهران:   تمام کسانی که از روحانیت و حوزه ها و مراجع عظام تقلید و علی الخصوص ولایت اهل بیت فاصله گرفته اند منحرف شده اند. البته در عصر غیبت امام عصر ع زاویه گرفتن از ولایت فقیه نیز موجب حرکت در صزاط مغضوبین و ظالیین می شود. بعضی ها دم از عرفان می زنند و از ولایت هم زاویه می گیرند این افراد از اول عارف نبوده اند . وبا زور تبلیغات و شانتاز های زور نالیستی خود را عارف جا زده بوده اند. عرفانی که در مسیر ولایت نباشد جهالت است نه عرفان.عارف واقعی در صزاط ولایت حرکت می کند .و همیشه شاقول و معیار امامت امت اسلامی را در مد نظر دارد.دولت و همه ارگانها محتاج هدایت الهی هستند.و دولتمردان بیش از دیگران نیازمند معنویت و ولایت اند.ارتباط با مراجع عظام تقلید و دیدار های مستمر رهبری معظم انقلاب اسلامی دارای آثار روشنگرانه و برکات معنوی برای همه اقشار است.عرفان ولایت و ولایت عرفان راهگشا و چراغ هدایت است.استفاده دانشگاه هیان از فضلا و مجتهدان متقی حوزه های علمییه موجبات نور و رحمت است.دیداردانشجویان و اساتید و اعضای علمی مراکز آکادامیک معرفت الهی و قرآنی دانشگاهیان و مراکز علمی را بیش از پیش  افزون می کند.طلاب حوزه های ما باید پتانسیل لازم برای جوابگوی به سوالات و نیازهای جوانان دانشجویان و مردم در سطح عمومی را در خود ایجاد کنند.امروز تمام دنیای اسلام و حتی غربی ها چشم به حوزه های علمیه دارند .طلاب باید لااقل یک زبان زنده بین المللی مثل انگلیسی را یاد بگیرند. هر طلبه ای باید یک وبلاگ داشته باشد .حاصل مطالعات خود را برای عموم به نمایش بگذارد.امروز روحانیت وظیفه جهانی و بین المللی دارد.روحانیت باید ارتباط خود را با هنر ادبیات روز  ورمان سینما تئاتر فیلم و انواع هنرها باید برقرار کند.وبا زبان هنر با مخاطبان خود ارتباط برقرار کند.نباید حوزه ها در هنر و دنیای هنری را به روی خود ببندد.طلاب جوان باید به اینترنت مسلط باشند.وظیفه طلاب امروز با گذشته زمین تا آسمان فرق دارد.شما باید جوابگوی دوران مدرن و پست مدرن باشید. ما به طلاب فقیه اصولی ادیب هنرمند جامعه شناس روانشناس و به روز شدیدا محتاجیم.وقت خود را به مسائل جزئی حدر ندهید کارهای بزرگ و تازه انجام دهید . خلا ها را شناسائی کنید و پر کنید.ما در برهه خاص و ویز ه ای از زمان واقع شده ایم .متخلق شدن به اخلاق الهی اهل بیت برای همه ما لازم و ضروری است.شور و شوق خود را تقویت کنید با انگیزه و با نشاط درس بخوانید .وظیفه ما وظیفه بسیار بسیار بزرگی است و آن همانا پرکردن خلا غیبت امام عصر عج الله است هرچند نخواهیم توانست ولی به قول معصوم ع :فرمودند یتیمان ما را دریابید. مردم مشتاق معارف اهل بیت اند .ما باید حرف اهل بیت را به مردم برسانیم . خاصییت حرف اهل بیت جذب قلوب انسانها ست.ما متاسفانه به جای اهل بیت خود را ترویج می کنیم و این غلط است.ما وسیله ای هستیم معارف اهل بیت را بفهمیم و بفهمانیم.خدا ی سبحان هرکس که در صزاط مستقیم حرکت کند را یاری و هدایت می کند. به شرط آنکه کارش برای خدا خالص باشد.گول عرفان بازی بعضیها را حتی در حوزه نخورید معیار حرکت ولائی است . ما معیار داریم. شاخص ولایت اهل بیت و در زمان غیبت ولایت فقیه است.من برای شما دعا می کنم .شما هم دعا کنید که همه ما بتوانیم در پیشگاه امام عصر ع روسفید باشیم. حمایت از مقام معظم رهبری و حرکت در خط نورانی وی آزامش قلب ایجاد می کند. دشمنان از شما می ترسند چون شما از خدا می ترسید. دشمنان خیلی ظعیف تر از آنی هستند که فکر می کنید قرآن می فرماید باطل مثل کف روی دریاست .ان الباطل کان ذهو قا. این منطق قرآن است منطق برتر است.در جنگ نرم پیروز ی با فرهنگ اهل بیت است. چون قدرت اهل بیت منشعب از سرچشمه قرآن کریم است. یک نکته هم به شوخی می گویم معتاد ها دوست دارند دیگران را هم معتاد کنند شما هم سعی کنید جوانها را به طلبگی دعوت کنید. آنها را به شاگردی امام صادق ع و سربازی امام زمان دعوت کنید.در قیامت خواهید دید آثار و برکات واقعی نوکری اهل بیت و قرآن و آقا رسول اکرم محمد مصطفی ص چیست و از آن بهر ه مند خواهیم شد به امید خدا.
+ نوشته شده در  شنبه 1391/03/06ساعت 12:46  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

«فا بیان» دختر ۲۸ ساله فرانسوی است تا چندی قبل مدل لباس بسیار معروفی بود که شرکت‌های بزرگ به خاطر زیبایی‌اش با او قراردادهای کلان می‌بستند.

عکس او در مجله‌ها و شبکه‌های مختلف تلویزیونی به نمایش در می‌آمد ولی حالا در روستاهای دور دست افغانستان به درمان بیماران می‌پردازد و از زندگی خودش بسیار راضی و خوشحال است چرا که او حالا اسلام را پذیرفته و یک مسل...مان است.

فا بیان با اعتماد به نفس کامل گفت: «اگر لطف و رحمت خداوند شامل من نمی‌شد، هیچ گاه نمی‌توانستم مسلمان شوم و تا آخر عمرم مانند یک حیوان زندگی می‌کردم. من در آن زندگی فقط به دنبال سیراب کردن هوس و شهوت‌های خود بودم و هیچ اصول و ارزشی برای خود نداشتم. از کودکی آرزو داشتم پرستار شوم، اکنون که مسلمان شده‌ام به آرزوی خود رسیده‌ام.»

در یکی از برنامه‌ها به بیروت پایتخت لبنان دعوت شدم. وقتی به آنجا سفر کردم، صحنه‌هایی دیدم که در همه عمرم مانند آن را ندیده بودم. در آنجا پیش از گذشته از خودم منفور شدم و کم کم به سمت متحول شدن حرکت کردم تا اینکه در نهایت به اسلام که انسانیت واقعی در آن وجود دارد، رسیدم. پس از مسلمان شدن در بیروت به پاکستان سفر کردم و از مرز این کشور به افغانستان رفتم و با کمک به کودکان و مجروحان یکی از آرزوهای دیرینه و کودکی خود را محقق ساختم.»

«شرکت‌های مدل پس از اینکه از مسلمان شدن من با خبر شدند، سعی کردند مرا به راه قبلی باز گردانند از همین رو هدایای بسیار زیادی برایم فرستادند و پیشنهاد دستمزد سه برابری نسبت به قبل را به من دادند اما من که تازه راه اصلی را یافته بودم، هدایا را پس فرستاده و همه پیشنهادات آنان را رد کردم و اکنون احساس می‌کنم که در خوشبختی کامل به سر می‌برم.”
ادامه ...
— با
+ نوشته شده در  سه شنبه 1391/03/02ساعت 17:36  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

دکتر محمود احمدی نزاد با ویزگیهائی که دارد قابل توجه دوست و دشمن است.شخصیت او دوست ساز و دشمن ساز است.احمدی نزاد در سایه مقام معظم رهبری رشد کرد و بالنده شد.مدیریت وی مدیریت ارزش گرا و انقلابی است.وی کاملا روحیه بسیجی دارد.نترس و شجاع است.البته خود محور است به این معنا که تشخیص فردی برایش ملاک است.بسیار پر انرزی و خستگی ناپذیر است.دزد نیست آدمی کاملا سالم است.وی فردی مردمی و ازلحاظ زندگی مثل پائیین ترین طبقات اجتماعی زندگی می کند.شدیدا مذهبی و معتقد به آموزه های دینی و اسلامی است.البته معلومات فرهنگی به معنای تخصصی ندارد ولی اطلاعات عمومی خوبی دارد.مردم کوچه و بازار ایران دوستش دارند.طرفدار مستمندان و فقیران است و از دشمنان سرمایه داری است.
+ نوشته شده در  سه شنبه 1391/02/26ساعت 11:16  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

اصول تفسيري و هرمنوتيك قرآني نزد ملاصدر

مقاله حاضر بنابدعوت دانشگاه لندن در همايشي بعنوان: «قرآن - متن و تفسير» در تاريخ 19 - اكتبر 1999، 27 مهرماه 1378 در مركز مطالعات اسلامي مدرسه شرقشناسي (SOAS) آن دانشگاه توسط آيت الله سيد محمد خامنه اي ارائه و قرائت گرديده است.
تعبيرات و مطالب فشرده مقاله مطابق مقتضيات و مخاطبان همايش تهيه گرديده است.

مقدمه

با آغاز وحي و بلافاصله پس از نزول پاره اي از آيات قرآن پرسشها آغاز شد و همين سبب گرديد كه پيامبر اكرم(ص) به پاسخ سئوالات و شرح آيات قرآن بپردازد و از همان زمان نخستين مراحل تفسيري قرآن كه - بعدها بنام «احاديث تفسيري» خوانده شد - قدم به عرصه وجود گذاشت
پس از پيامبر (ص) احاديث نبوي از دو راه بدست مردم مي رسيد:
اول - از طريق «اهل بيت» (يعني خاندان مخصوص پيامبر) كه عمدتا بوسيله اميرالمؤمنين علي عليه السلام داماد پيامبر و حضرت فاطمه زهرا (س) دختر پيامبر و همسر علي(ع) بيان مي گرديد و تا ده نسل بعد در ميان امامان شيعه دست بدست مي شد.
دوم - از طريق اصحاب پيامبر (ص) و تفسير قرآن كه در آن زمان محدود به نقل و روايات همان احاديث تفسيري پيامبر بود.
در قرون بعد، تفسير نويسي بصورت فني و تحليلي يا ادبي رواج يافت و در اين ميان سه مكتب يا روش عمده تفسيري (تفسير كلامي شيعه، معتزله، اشعري) ظاهر گرديد و مكاتبي مانند مكتب تفسيري مدينه، مكه، كوفه و بصره مشهور شدند كه برخي از آنها بمسائل اعتقادي و كلامي و برخي ديگر به موضوعات فقهي و حقوقي و عده اي بمطالب بلاغتي و ادبي يا عرفاني آن مي پرداختند.
در دوره معاصر برخي حتي آنرا از ديدگاه علوم تجربي و اكتشافات جديد بررسي نمودند و البته هرچه تفاسير به دوره معاصر نزديكتر شده شيوه هاي تفسيري نسبتا كاملتر گرديده و نمونه برجسته از تفسير كامل قرآن تفسير «الميزان في تفسير القرآن» تأليف علامه طباطبائي فيلسوف و مفسر نامي معاصر است كه بروش تفسير قرآن با قرآن بطور علمي و فني پرداخته و بيست جلد تفسير او علاوه بر داشتن نكات ادبي داراي مطالب فلسفي و اجتماعي و روائي نيز هست.
بررسي شيوه هاي تفسيري قرآن بدون اشاره به مفسر بزرگ قرآن ملاصدرا شيرازي بررسي ناقصي خواهد بود زيرا شيوه او در تفسير، در واقع، بيان يكي از بهترين روشهاي تفسيري قرآن مي باشد.
ملاصدرا (979-1050 ه/ 16401571 م) صدرالدين محمد شيرازي ملقب به «صدرالمتألهين(ره)» و معروف به ملاصدرا، يكي از بزرگترين فلاسفه اسلامي و ايراني نظير ابن سيناست كه در عهد صفويه مي زيسته و نزديك به پنجاه جلد كتاب در فلسفه و تفسير و حديث نوشته است كه معروفترين آنها كتاب «الاسفار الاربعه» يك دوره فلسفه جامع در 9 جلد مي باشد و كتاب درسي محسوب مي شود.
او در فلسفه داراي مكتبي معروف بنام «حكمت متعاليه» است كه در آن تمام عناصر مهم مكتب مشائي و اشراقي و فلسفه قديم ايران باستان و تصوف و فلسفه اسلامي را بصورت يك مكتب در آورده و در عين حال در آن از قرآن و حديث نيز الهام گرفته و فلسفه اسلامي را به اوج خود رسانده است.
تفسير ملاصدرا مركب از پاره هاي تفسيري است كه بترتيب متناسب حالات روحاني خود از تفسير آية الكرسي (در حدود سال 1025 ق - 1615 م) و تفسير آيه نور (در سال 1030 قمري - 1620 م) آغاز نموده و به تفسير سوره هاي يس، الحديد، الواقعه، الاعلي، الطارق و الزلزال پرداخته و سرانجام در سالهاي آخر عمر خود تصميم به تفسير كامل قرآن گرفته و سوره فاتحه و مقداري ازسوره بقره راتفسيرنموده ولي مرگ مانع انجام آن شده است.
روش تفسيري ملاصدرا يكنواخت نيست، در تفاسيري كه در دوران جواني نوشته تكيه او بيشتر بر مطالب عرفا و صوفيه، در عين توجه به حديث مي باشد و چندان به نكات ادبي و لفظي توجه ندارد، مانند تفسير آيه نور (نوشته در 1030 ه) و آية الكرسي (نوشته حدود 1025 ه) امّا آنجا كه، پس از استقرار در شيراز، تصميم به نوشتن تفسيري جامع و كامل از اول تا آخر قرآن مي گيرد روش اندكي شتابزده او در تفاسير ديگر جاي خود را بروش معمول مفسران قرآن مي دهد، يعني اول به بحث در لغت و ظاهر لفظ و معنا و معاني آن و مشتقات آن مي پردازد و بدون اعتنا به بيشتر مطالبي كه در ميان مفسران و متكلمان آنروز و پيش از آن معمول بود؛ براساس مكتب خاص خود و مكاشفات شخصيش معناي عرفاني و قرآني آنرا شرح مي دهد.
ولي براي جلوگيري از تكرار مطالب عرفاني و كشفي خود، پيش از شروع به تفسير، دست به نگارش كتاب مفاتيح الغيب زده (كه مقصود از «غيب» غيب جهان و معاني غيبيه قرآن است) تا بعنوان مقدمه يا فلسفه تفسير قرآن به آن استناد كند و برخي مطالب مجمل خود را به آن استناد دهد.
وي با آنكه بنظر مي رسد كه به بيشتر تفاسير قرآن اعتماد و توجهي نداشته ولي از برخي تفاسير مانند مجمع البيان طبرسي و گاهي بدون تعصب نسبت به علماي غير شيعه از تفسير فخررازي و نيشابوري و زمخشري نام برده ومطالب آنهارابراي تكميل مطالب آورده است. (تفسيرج 11، ص 176) و گاهي نيز آنها را ردّ كرده است (همان ص 191).
تفسير ملاصدرا اصولاً يك تفسير عرفاني است ولي چون خود او در همه علوم زمان خود مسلط و ماهر بوده طبعا در تفسير خود گاهي نسبت به موضوعات ديگري كه مفسران ديگر به آن پرداخته اند توجه نموده است، و چون به ادبيات عرب تسلط كافي داشته گاهي درباره نكات ادبي نيز بحث نموده است.
ملاصدرا معتقد است كه آيه «قل اُنظروا ماذا في السماوات و الارض»1 چون يك امر است پس يك تكليف است، پس از اينرو جهانشناسي و شناخت حقايق آشكار و پنهان جهان شرعا واجب است بنابراين تفسير قرآن بايستي بدنبال كشف حقايق جهان و مسائل روح انسان باشد و مفسراني كه در قرآن بجستجوي نكات ادبي و معاني ظاهري هستند در واقع قرآن را تا سطح يك اثر ادبي محض پائين مي آورند. (اسرار الآيات ص 6)
از طرفي ديگر، همانگونه كه جهل بحقايق عالم سبب جهل به خدا و خالق آنها مي شود، جهل به خدا نيز در واقع جهل به همه اشياء است و خروج از نظرات و طبيعت انساني شمرده مي شود (اسرار الآيات ص 5 و 8)
ملاصدرا تفسير قرآن را از حيث روش تفسيري به چند دسته تقسيم مي كند:
اول - تفاسيري كه بكار صنايع ادبي و معاني لغوي و هنرهاي كلامي و بياني قرآن پرداخته اند.
دوّم - تفاسيري كه از ظواهر قرآن براي درك معارف و استخراج احكام فقهي و اخلاق استفاده و به آنها اكتفا نموده اند.
سوّم - تفاسيري كه با اعراض از ظاهر كلمات قرآن، آنچه را كه خود آنها مي پسنديده اند بر قرآن تحميل نموده و نام آنرا تأويل يا تفسير عرفاني نهاده اند.
چهارم - تفاسيري كه براساس قبول ظواهر قرآن بجستجوي اسرار و رموز پنهان آن باشد و بياري عقل و مكاشفه و اشراق الهي حقايق زير پرده ظواهر قرآن را بدست آورد. ملاصدرا خود از دسته چهارم است و فقط اينگونه تفسير را پذيرفته و صحيح مي داند.
اصول تفسيري - ملاصدرا براي تفسير قرآن، اصولي دارد كه آنرا مي توان هرمنوتيك صدرائي ناميد. براي رسيدن به عمق مكتب تفسيري او نخست بايد به تعاريف فني و انتولوژيك او از وحي و قرآن و جهان پرداخت.

اول: مراتب جهان؛

ملاصدرا جهان هستي را به سه جهان:
1- مادي و فيزيكي

2- جهان غير مادي و مثالي

3- جهان عقلاني يا فوق مثالي تقسيم مي كند.
همانگونه كه در اين مقاله خواهيم گفت، هر آنچه كه در جهان مادي وجود دارد، در واقع مثال و نمادي است از جهان غير مادي كه جاي «حقايق» است و حقيقتي كه در جهان غير مادي وجود داشته باشد در جهان ماده مثال و نمادي دارد مثلاً كلمه «قلم» كه در آيه «علّم بالقلم» آمده، در اين جهان مادي بگونه اي است و در جهان ماوراي ماده «آخرت» بگونه اي ديگر و حال آنكه در هر دو جهان، قلم همان قلم و در واقع يك چيز است.(مفاتيح الغيب ص95).

دوم - مراتب انسان

انسان نيز علاوه بر حواس پنجگانه، مراتب و عوالم ديگري دارد كه آنرا بايد بر سه دسته تقسيم كرد:
1- مرتبه حس و احساس با ابزار حواس پنجگانه 2- مرتبه خيال يا مثال كه در آنجا نيز همان حواس ولي بدون ابزار مادي وجود دارد و انسان مي تواند بدون چشم، ببيند و بدون گوش، بشنود.
3- مرتبه عقلاني يا كلي (در اصطلاح افلاطوني آن) كه در آن حقايق اشياء بدون تقيد به ماده و زمان و مثال وجود دارند و بالاترين مراتب نفس انساني و هم مرز با عالم عقول آسماني مي باشد.

سوم - مراتب وحي

چون قرآن وحي و كلام خدا مي باشد بايد معني وحي را نيز دانست. وحي براساس تعريف خود قرآن كريم (قرآن - 42/51) تكلم مستقيم و بلاواسطه خداوند تعالي با پيامبر است از اينرو «وحي» را «كلام خدا» نيز مي گويند وكلام خدابرابر همان آيه گذشته،منحصر در سه گونه است.
بايد دانست كه «كلام» خداوند براي پيامبر از «فهم» آن جدا نيست و «كلام» با «روح» پيامبر متحد مي شود (ملاصدرا - اسفار - 7/8) ولي براي غير پيامبر، كلام خدا همواره غير مستقيم و بوسيله الفاظ و كتابت است و ميتوان گفت كه مردم فقط با كتاب خدا مي توانند تماس و سر و كار داشته باشند نه با كلام او.
ملاصدرا مي گويد: «كلام خدا غير از كتاب اوست» بنظر مي رسد كه مقصود او غير از آن چيزي است كه امروز برخي از علماي هرمنوتيك مي گويند و بدلايلي نوشتار را با گفتار فرق مي گذارند.
بعقيده ملاصدرا، كلام خدا بسيط و دور از تركيب است و از «عالم أمر» (مرحله اي از آفرينش كه ماده مطلقا در آن وجود و دخالت ندارد) و آني است نه تدريجي، و زمان ندارد؛ ولي نوشتار يا كتاب الهي برعكس از عالمي پايين تر و مادي و بصورت مركب و بتدريج صادر و نازل مي شود و آنچه در قرآن هست كتاب خداست نه كلام الهي (اسفار - 7/10).2
ملاصدرا با وجود اين اظهار نظر، نهايتا وحدت كتابت و كلام را مي پذيرد و مي گويد اين دو گانگي ظاهري و اعتباري و نتيجه تحليل ذهني است نه آنكه واقعي باشد همانگونه كه در واقع، در انسان نيز فرقي ميان گفتار و نوشتار او نيست.
توضيح او براي وحدت يا جدائي كلام و نوشتار آن است كه از آن نظر كه يكسو و يكسر نوشتار همواره به نويسنده و گوينده كلام مربوط مي شود، گفتار از گوينده و نوشتار از نويسنده جدا نيست و بتعبير فلسفي مرتبه «وجوب» را دارد ولي بلحاظ آنكه سو و سر ديگر آن به غير نويسنده و گوينده (مثلاً كاغذ و كتاب و خواننده آن) مربوط مي شود بنابراين مي توان آنرا جداي از نويسنده دانست و بتعبير فلسفي فقط داراي مرتبه «امكان» مي باشد و اين رابطه را هم در ذات الهي و هم در انسان صادق مي داند.3 و اضافه مي كند كه وحدت كلام و كتابت در عين ثنويت آندو از مكاشفات شخصي او مي باشد.

وحي پديده اي پيچيده و غير مادي است و مراحلي را طي مي كند تا بصورت قرآن در برابر مردم ظاهر شود. ملاصدرا مي گويد: (اسفار - 7 ص 25-24) پيامبر (ص) هنگامي كه باتوجه به مراتب نفس انسان و جهان، با روح و قلب خود ازمرحله مادي و حسي، و همچنين از مرتبه خيال و عالم مثال بگذرد و پس از «تجرّد» از ماده و دور شدن از زمان و ماديات و ابعاد، بمشاهده آيات و سير در ملكوت خداوند متعال بپردازد، نور معرفتي در دل او خواهد درخشيد كه صورت مجّسم آن همان «روح القدس» يا جبرئيل شرايع و اديان است و در سوره النجم (قرآن مجيد - 53/ آيه 2 تا 18) به معرفي و شرح آن پرداخته و او را «شديد القوي» (بسيار نيرومند» ناميده و او همان است كه در فلسفه به آن نام «عقل فعّال» داده اند».
پيامبر پس از مشاهده جبرئيل يا روح القدس (و بتعبير فلاسفه: با اتحاد با عقل فعال)، كلام الهي و وحي را با كلماتي كه شنيدن آن از راه گوش ظاهري و توسط امواج هوا نيست، دريافت مي كند و مي شنود و سپس از همان راهي كه به عالم عقول رفته به عالم ماده باز مي گردد و با گذر از عالم مثال بجهان مادي منتقل مي شود. كلماتي كه پيامبر شنيده نيز در هر مرحله از مراحل عالم مثال و عالم ماده بشكل مناسب با آن مرحله در مي آيد و با رسيدن به عالم حس و محيط فيزيكي جهان، تمام آن وحي و بررسي شيوه هاي تفسيري قرآن بدون اشاره به مفسر بزرگ قرآن ملاصدرا شيرازي بررسي ناقصي خواهد بود زيرا شيوه او در تفسير، در واقع، بيان يكي از بهترين روشهاي تفسيري قرآن مي باشد.
كلمات معنوي، صورت الفاظ بشري و شكل كتابت بخود مي گيرد و به چشم و گوش مردم مي رسد.
اين كلام الهي، همانگونه كه در سوره النجم آمده و پيامبر با چشم و گوش باطن آنرا مشاهده مي كند و مي شنود تماما حقيقت محض است و گمان و اشتباه و وهم در آنراه ندارد.

چهارم - مراتب قرآن

قرآن - يعني كلام و كتابت الهي - نيز براساس تعريف جهان و انسان و پديده وحي، فقط آنچه كه ديده يا شنيده مي شود نيست بلكه بتناسب همان مراتب سه گانه جهان هستي و درون انسان و سير وحي در منازل معنوي تا رسيدن بجهان مادي، او هم داراي درجات و مراحل است و همانگونه كه انسان جسم و روحي دارد، قرآن نيز علاوه بر عبارات و كاغذ و جلد آن، داراي روحي است كه مي توان گفت همان بطن يا بطون هفتگانه آن است (كه در حديث از پيامبر وارد شده كه قرآن داراي لايه هاي تو در تو و بتعبير خود حديث داراي بطنها يا باطنهائي است. (ملاصدرا - مفاتيح الغيب - ص 41)
ظاهر قرآن را ظاهر و جسم انسان مي تواند درك كند ولي باطن آنرا (همانطور كه خواهيم گفت) فقط با ماوراء حسّ بشري و بعبارت ديگر: يا باطن انسان مي توان فهميد. توجه سطحي به الفاظ و معاني ظاهري آن، همان «ظاهر» قرآن است كه البته بجاي خود داراي اعتبار حقوقي و فقهي است و باصطلاح فقها «حجت» است ولي در قرآن، در وراء اين ظاهر، مفاهيمي هست كه درك آن براي هر آشنا به زبان عربي ممكن نيست و مخصوص كساني است كه بتوانند از مرز الفاظ و حواس ظاهري (حواس پنجگانه) بگذرند.
ملاصدرا معتقد است كه همانگونه كه جهانها سه درجه مادي - اخروي - فوق اخروي دارند قرآن نيز چون «مَظهَر» همه آن عوالم ثلاثه است داراي درجات يا طبقات معنائي و مفهومي است. درجه اول آن از مقوله الفاظ است و تمام كساني كه با زبان عربي آشنا هستند آنرا مي فهمند ولي درجات ديگر آن، معنوي و نهفته يا «باطن» است ودرك آن درفضاي ديگري غيرازالفاظ ميسر مي باشد.
ملاصدرا براي آنكه درجات و طبقات معنائي قرآن را نشان بدهد با استفاده از آيه «و في السماء رزقكم...»، (تفسير سوره سجده - ص 58) قرآن را به سفره غذا و مائده اي تشبيه مي كند كه از آسمان نازل شده باشد؛ و در اشعار خود آنرا اينگونه بيان مي كند:

  • گشته نازل از براي اغتذا گاو و خر را خوش نيامد جز كه، تِبن و قِشرش بهر حيوان ني حبوب هست بر آدمي دُهن و لُبوب

  • هست قرآن چون طعامي كز سماء كَهْ چون غذا با مغتذي دارد شبه حبوب هست بر آدمي دُهن و لُبوب حبوب هست بر آدمي دُهن و لُبوب

(مثنوي ملاصدرا - ص 115)

ملاصدرا قرآن را - همانطور كه خود قرآن آنرا نور ناميده - نور مي نامد؛ يعني آشكار ساز و ظاهر كننده حقايق پنهان است و در همين مقاله به اين نكته هم اشاره خواهيم كرد.

روش تفسيري ملاصدرا

پس از آشنايي با چهار پديده جهان و انسان و وحي و قرآن، نوبت بروش تفسيري ملاصدرا مي رسد. وي معتقد است كه بهترين روش تفسير قرآن آن است كه همانگونه كه قرآن بصورت وحي بر پيامبر (ص) نازل شده و مراحل و درجاتي را طي كرده و از جهان عقول بجهان نفوس و مثال و سپس بجهان مادي (فيزيكي) آمده و معاني آسماني چهره عوض كرده و بصورت الفاظ زميني درآمده است، مفسرّ نيز براي درك اعماق قرآن بايد از همان راه برود، يعني نخست از معاني ظاهري آغاز و معاني ظاهري را دريافت كند و سپس با ترك حواس جسماني و استمداد از حواس باطني و روح انسان - و حتي با رها كردن موقت كالبد (خلع بدن) و استفاده از قدرت روح - به ملكوت سفر كند و معاني قرآن را از راه مكاشفه و بصورت زلال و بدون حجاب بدست بياورد.
بيشتر موجودات جهان فيزيكي و مادي را با حواس پنجگانه مي توان درك و احساس كرد ولي با اين حواس نمي توان به طبقات ديگر رفت. درك هر يك از سه جهان مادي و ماوراء طبيعي راهها و ابزارهائي دارد. حقايق مادي و غير مادي با هم تناظر و تطابق يك بيك دارند - و بتعبير ملاصدرا: «متطابقند» ولي مانند هم نيستند و فرق آنها بسيار است.
پس بنابراين اين مقدمه، براي درك همه حقايق قرآني و يا بتعبير معروف و مصطلح: براي «تفسير» قرآن نبايد
بمعناي ظاهري و لفظي آن قناعت كرد بلكه بايستي به عمق بي انتهاي اين معاني فرو رفت زيرا همانطور كه جهان غير مادي براي عامه مردم پنهان است، قرآن نيز كه تجلي و ظهور همان جهانهاست معقولات و معاني و باطني عميق دارد كه بر حواس ظاهري انسان پوشيده است و لذا درك و تفسير ظاهر محض قرآن را نمي توان درك و تفسير حقيقي و جامع قرآن دانست.
ملاصدرا معتقد است كه كسي كه در تفسير قرآن به الفاظ يا جنبه اي ادبي و هنري آن قناعت مي كند فقط مي تواند زيبائي و موسيقي كلمات و هنرهاي ادبي و لفظي آنرا درك كند يا حداكثر، از ظواهر الفاظ جنبه هاي حقوقي و فقهي آنرا براي كشف احكام فقهي و عملي بدست بياورد، يا مانند متكلمان اشعري و معتزلي و برخي از فقهاي حنبلي براي خدا دست و چشم و تخت و سرير و مانند آن فرض نمايد. (اسفار 9/299)
ملاصدرا - بپيروي از مكتب اشراق ايراني - «نور»4 را حقيقتي غير مادي و همان «وجود» مي داند و مي گويد: (اسرار الآيات ص 35) «نور و وجود يك چيزند و فرق آنها در مفهوم است و چون قرآن نيز نور است (قرآن: 7/157 - 5/15 - 4/74) پس اين كتاب مظهر و جلوه گاهي از جهان وجود و حاوي غيب و شهود آن مي باشد (قران - 6/59) و بعبارتي ديگر هرمنوتيك ملاصدرا چهار قرن جلوتر از هرمنوتيك جديد اروپا تفسير متن (و قرآن مجيد) را از عرصه الفاظ به متن موجودات و پديده هاي عالم كشانده همانگونه كه امروز برخي تفسير متون را معادل شناخت پديده هاي روانشناختي و جامعه شناختي و تاريخي مي دانند، او نيز تفسير قرآن را معادل تفسير از جهان و انسان و حقايق پنهاني و آشكار دانسته است. عرفاي مسلمان و از جمله ملاصدرا، معتقدند كه عالم وجود تمام هستي خود را براساس (آيه قرآن) از اَمرالهي با لفظ كُن گرفته وبه اين كلمه،«كُن وجودي»مي گويند،يعني با يك ربط ساده، «وجود» و «كلام الهي» يك چيز مي شوند و «وجود» را با «نور» بمعناي فلسفي آن برابر مي گيرند.

بنابراين كلام الهي، نوري است كه بر معدومات خارجي (ولي معلومات الهي) مي تابد و آنها را روشن و مجسم و موجود مي كند.
ابن عربي «وجود» را كه هم خانواده «وجدان» يعني يافتن و معرفت است گاهي با آن، هم معنا مي داند، ملاصدرا نيز «معرفت و شناخت قرآن» را روزنه اي بجهان واقعيات مي شمرد و از اينجاست كه معتقد است هر موجودي باندازه وجود خود معرفت دارد و هر معرفتي چيزي بر ماهيت انسان مي افزايد و هرچه معرفت داشته باشد در قيامت محشور خواهد شد بنابراين همه اشياء حتي جمادات محشور خواهند شد (رسالة الحشر).
معرفتي كه مفسر به باطن قرآن مي يابد در واقع ديدن آنها با حواس باطن و بتعبيري ديگر نوعي اتحاد و يا اتصال با عالم وجود است كه عرفاي قديم از عالم بلفظ «كاسموس» و از كلام الهي با كلمه «لوگوس» تعبير مي نمودند.
شايد بنظر عرفا و ملاصدرا هر يك از افراد حق دارند از قرآن معنائي جداي از ديگران بدانند زيرا درجات وجودي آنها يكسان نيست و هركس بقدر ظرفيت و توانائي خود از قرآن چيزي را مي يابد. اين همان چيزي است كه برخي از علماي هرمنوتيك نيز معتقد به آن هستند تنها فاصله اي كه ميان ملاصدرا و علماي هرمنوتيك است آنستكه علماي هرمنوتيك به كشف و اشراق بمعنائي كه ملاصدرا معتقد است اعتقاد ندارند و ملاصدرا با وجود آنكه به عقل اعتقاد دارد ولي به برداشتهاي شخصي مفسر كه نام آنرا عقل مي گذارد چندان اعتقادي ندارد مخصوصا اگر از اصل متن بيگانه و بدور باشد.
خوب است دوباره به اصل «تأويل» در نظر ملاصدرا بپردازيم:

تأويل قرآن:

كلمه «تأويل» - كه در قرآن چند بار آمده است در لغت بمعناي بازگشت به معنا و اصل كلمه است. 5 در علم هرمنوتيك معاصر، كار تأويل متن -يافهم مقصودازمتن- كه نوعي تفسير است، گاهي تا بجائي مي رسد كه معناي لفظ از حوزه اراده گوينده بدر آمده و در اختيار خواننده قرار مي گيرد.
مسلما تأويل باين معنا در نزد ملاصدرا و مفسران مسلمان درست نيست و خواهيم گفت كه او خروج از محدوده الفاظ متن را در قران جايز نمي شمرد و تفسير بنظر او، بايد بگونه اي باشد كه معنا از دايره لفظ و ولي براي جلوگيري از تكرار مطالب عرفاني و كشفي خود، پيش از شروع به تفسير، دست به نگارش كتاب مفاتيح الغيب زده تا بعنوان مقدمه يا فلسفه تفسير قرآن به آن استناد كند و برخي مطالب مجمل خود را به آن استناد دهد.
محدوده آن بيرون نيفتد و ذوق سليم، آنرا بمثابه معنائي متناسب با آن لفظ بپسندد. بتعبيري ديگر مفسّر قرآن (و شايد هر متن ديگر ديني) امين آن است و بايد شرط و رسم امانت را نگهدارد و رعايت كند.

بنظر ملاصدرا، تأويل - بمعناي مورد نظر او - يك ضرورت در تفسير است، زيرا در ماوراء معناي لغوي و ظاهري قرآن بنابر آنچه گفته شد كه با جهان هستي ارتباط دارد، اسرار و رموز و معاني بسياري هست كه با شيوه تفسير لفظي نمي توان آنرا فهميد يا بيان نمود و معاني ظاهري لغات از عهده تفسير آن حقايق پيچيده و مرموز بر نمي آيند (تفسير آية الكرسي / 176)، پس، يك مفسر واقعي، ناگزير است كه بتأويل آن الفاظ بپردازد يعني به عمق معاني و «بطن»هاي آن فرو برود و حتي گاهي بايد پرده دنياي مادي و حواس ظاهري را بكناري بزند و از راه عقل يا شهود و مكاشفه يا تجربه هاي ديگر، آن معاني مهم يا مهمتر را بدست بياورد، معاني دقيق و ظريفي كه اهل بيت پيامبر (ص) (امير المؤمنين علي عليه السلام و فرزندانش) آنها را فقط براي محرمان راز و عارفان حقيقي بيان كرده اند.
تأويل قرآن مخالف ظاهر آن نيست بلكه مكمّل آن است و معاني قرآن مانند مغز دانه و الفاظ و معاني ظاهري مانند پوسته دانه مي باشند. (تفسير آية الكرسي / 176)
مسلما تأويل، بر اين اساس، شامل هر تفسير و برداشت آزاد و سليقه اي يا خروج از ظواهر الفاظ قرآن يا «تفسير برأي» نخواهد بود بلكه تفسير حقيقي و عمقي كلمه يا جمله است. قرآن كريم مي گويد كه قرآن همه چيز را براي ما بيان مي كند: «تبيان لكل شي ء» (سوره نحل 16 - آيه 89) و حال آنكه اگر در تفسير قرآن فقط بمعناي لغوي و ظاهري آن اكتفا شود همه چيز يا «كلّ شي ء» از آن فهميده نمي شود پس قرآن واقعي، تفسير واقعي - يا همان تأويل - را مي خواهد.
خود قرآن كريم نيز كساني را كه مدعي تأويل مي باشند ولي راه به حقيقت نمي برند نكوهش كرده است (آل عمران - 7/ يونس - 39). قرآن در آيات بسياري به تأويل اشاره نموده و گفته است كه روش درست تأويل آن است كه از خدا و پيامبر گرفته باشند (نساء - 59)
يكي از صحنه هاي آشكار شدن حقايق و معاني پنهان قرآن، در روز قيامت است و بتعبيري ديگر، روز قيامت، روز تأويل قرآن نيز هست. (اعراف /53)
تأويل - براساس تعريف قرآن - بر دو نوع است:

1- تأويل صحيح

2- تأويل باطل.
تأويل باطل نه فقط مفسر را از معناي واقعي متن قرآن دور مي سازد بلكه حتي ممكن است منشأ مفاسد و نابسامانيهائي در جامعه شود همانگونه كه در قرآن آمده است كه فتنه جويان همواره از راه تأويل آيات «متشابهات»، بدنبال فتنه و فساد در جامعه هستند.(آل عمران - آيه 7/ اعراف - 53)
اما تأويل بمعناي صحيح، بيشتر نزديك شدن به قرآن وفرو رفتن در عمق ولايه هاوبطون مختلف معاني آن است.
تأويل صحيح، همانگونه كه قبلاً اشاره كرديم، عبور از ظاهر الفاظ بمعاني بيشتري در پشت پرده معناي ظاهري آن، بياري عقل يا اشراق است.
تأويل و تفسير باطني نوعي اهتمام و بها دادن به عقل است.

نقش عقل در تأويل

معنايابي يا كشف مقصود از متن قرآني سه راه دارد:
اول - رجوع به لغتنامه و دستور زبان.
دوم - شهود و معرفت مستقيم بدون واسطه.
سوم - درك معاني متن به كمك عقل و قدرت راهيابي آن.
بنابراين، تأويل در قرآن نه بمعني اعراض از لفظ است و نه تكيه بر غيب محض و بي اعتنائي به عقل، بلكه حتي كساني - مانند ملاصدرا - كه كشف و اشراق را عامل عمده معرفت يا مهمترين آنها، مي دانند باز به عقل بعنوان نعمتي الهي (كه مي تواند چراغ راه معرفت باشد) بها مي دهند بدون آنكه عقل را برتر از وحي بدانند و آنرا مطلق بشمارند.
مكتبهاي هرمنوتيك جديد با تمام سر و صدايي كه براه انداخته اند كاري بيشتر از اين نكرده اند و در واقع در مقايسه با عرفاي مسلمان، هنوز در اوائل راه مي باشند.
ملاصدرا معتقد است كه آيه «قل اُنظروا ماذا في السماوات و الارض» چون يك امر است پس يك تكليف است،
وحي پديده اي پيچيده و غير مادي است و مراحلي را طي مي كند تا بصورت قرآن در برابر مردم ظاهر شود.

نقش ظاهر لفظ

پيش از اين به نظريه ملاصدرا نسبت بمعاني ظاهر قرآن اشاره كرديم توضيح بيشتر آنكه ملاصدرا مي گويد: نقطه حركت در هر تفسير تأويلي، همان الفاظ متن و معاني ظاهري آن است. وي بر خلاف برخي از اهل تأويل بظاهر الفاظ قرآن اهميت بسيار مي دهد و مي گويد: مقتضاي دين و دينداري آن است كه كسي بدون سبب از ظاهر قرآن اعراض نكند همانگونه كه از عقل نبايد اعراض كرد و هر كشف معنوي يا عقلي و هر گونه تفسير و تأويل بايد با قواعد حاكم بر زبان متن، هماهنگ باشد.
كشف و شهود قلبي الهي (غير شيطاني) مسلما معتبر است ولي هنگامي قابل اطمينان است كه مكمل معناي ظاهري قرآن باشد، زيرا الفاظ قرآن را همواره بايد بر معاني حقيقي آن حمل كرد نه بر استعاره و مجاز. در اينجاست كه وي به عوالم سه گانه وجود و انطباق و تناظر آنها با هم اشاره مي كند و مي گويد هر چيزي كه در اين عالم محسوسات وجود داشته باشد قطعا در عالم مثال و ملكوت هم نظير و نمادي دارد و اين معناي ظاهري با آن حقيقت باطني اخروي، همانند و شبيه و منطبق مي باشد.

كشف و شهود

در اينجا لازم است نگاهي كوتاه به كشف و شهود در تفسير و نظريه ملاصدرا در اينباره بيندازيم: انعكاس حقايق در قلب انسان، يا بتعبيري ديگر، ديدن حقايق غير مادي با چشم غير مادي همان كشف يا مكاشفه و شهود است. ملاصدرا كشف و شهود را نيز بر دو دسته كلي تقسيم مي كند:
اول - كشف رمزي (سمبوليك Symbolic) - كه وي نام آنرا «كشف صوري» مي گذارد. كشف رمزي بمعني درك صورت نمادين (سمبوليك) حقايق (حقايق غير محسوس) است ولي با حواس باطني (نه ظاهري).
وي مي گويد همانگونه كه بدن انسان داراي اندام حسي است و مي تواند اشياء مادي را ببيند يا بشنود يا لمس كند، روح انسان نيز داراي همان حواس است (ص 49 - مفاتيح الغيب)
اينگونه كشف و مشاهده با حواس باطني معمولاً بصورت نمادين (سمبوليك) انجام مي شود. مثلاً پيامبر اكرم(ص) گاهي علم و معرفت را در حالت مكاشفه بصورت آشاميدن شير مي ديد. بهمين سبب ملاصدرا مي گويد: تأويل مانند تعبير رؤياست؛ و نبايد از اين تشبيه تعجب كرد زيرا زندگي مادي اين جهاني در مقايسه با زندگي در آخرت در حكم رؤياست. (ص 94 - مفاتيح) و اميرالمؤمنين علي (ع) فرمود: «الناس نيام فإذا ماتوا إنتبهوا»( ) (مردم در خوابند و زمان مرگ بيدار مي شوند).
دوم - كشف عيني و شناختي (Cogative) - كه ملاصدرا نام آنرا «كشف معنوي» مي گذارد و كشفي است كه نمادين (سمبوليك) نيست بلكه ذهن و روح انسان از يك پديده يا يك جمله حقايقي را دريافت مي كند كه در حال عادي دريافت آن ميسر نيست، مانند آنكه با كليدي درب باغي گشوده شود و با چرخاندن كليد ناگهان حقيقتي بر ناظر، ظاهر و هويدا گردد (مفاتيح / ص 151) و اين نوع كشف همان است كه«الهام»و«قوّه قدسيه» ناميده شده است.
ملاصدرا - بپيروي از مكتب اشراق ايراني و سقراط و افلاطون - معتقد به عالم مثال است و بر آن اساس در اينجا نيز مي گويد، سبب رسيدن به اينگونه «كشف حقايق» آن است كه هر پديده و هر چيز كه در اين جهان مادي موجود باشد، يك «مثال روحاني» در جهان ديگر (آخرت) دارد؛ يا بهتر بگوئيم، عالم مادي، مثال و سايه هائي براي آخرت است و چيزي در اين جهان نيست كه مثال آن «ذات روحاني اخروي» نباشد (مفاتيح - ص 94) و همانگونه كه در انواع كشف گفتيم، آخرت هم بر دو گونه است: يكي عالم «صُوَر اخروي» است كه ما آنرا در يك دستگاه تبديل، بصورت سمبوليك يا نمادين مي بينيم و ديگر عالم «معناي عقلي خاص» كه بصورت واقعي خود پديدار مي شود (همان منبع).
ملاصدرا مي گويد از كلمه «جهان ديگر» يا «آخرت» نبايد گمان كرد كه آنجا فضا و جاي ديگري دور از جهان ما است زيرا «حقايق عقلي خاص» در همينجا و در جهان ما و در نزديك و كنار ما هستند و بهيچوجه پوشيده و فراري و پنهان نمي باشند؛ سبب پنهان بودن آنها از ديده و حواس ما، آنستكه ما ابزار لازم ادراك آن (يعني قلب و روحي صاف و آئينه اي صيقلي) را نداريم.
تشبيه روح و قلب انسان به آينه، در ادبيات فارسي و مخصوصا ادبيات عرفاني سابقه بسيار دارد. ملاصدرا در جاهاي ديگري نيز از «آئينه دل» (يا ابزار شفاف ادراكات غير حسي) نام برده و گفته است كه، قلب انسان پاك و با فضيلت مانند آينه اي است كه صاف و بدون زنگار و كدورت باشد، چنين قلبي است كه وقتي در برابر حقايق جهان قرار بگيرد آنها را باندازه ظرفيت و قدرت يافت و انعكاس خود مي گيرد (تفسير ملاصدرا - 1/299) و اين انعكاس و دريافت حقايق جهان همان است كه ما نام آنرا كشف يا مكاشفه مي گذاريم.

شرايط تأويل

در اينجا مناسب است كه به اصل ديگري در هرمنوتيك قرآني ملاصدرا اشاره بكنيم، وي مي گويد «تأويل» و دريافت عمق معاني قرآن مجيد شروطي دارد و كار همه كس نيست، شرط آن يكي پشت كردن بجهان ماديات و لذات آن و تمرين و تربيت روحي و ديگر داشتن استعداد ذاتي است.
فقط چنين كساني مي توانند با ارتباط با روح جهان يا روح القدس كه ملاصدرا از آن به «پدر مقدس» تعبير مي كند) بحقايق تأويلي برسند و اگر كسي مرد اين ميدان نيست و نمي تواند اهل رياضت باشد نبايد پا را از «ظاهر» قرآن فراتر بگذارد. (تفسير ملاصدرا - 3/298)
شايد يكي از معاني در «لايمسّه الاّ المطهّرون» (واقعه - 79) همين نكته اي باشد كه ملاصدرا مي گويد؛ زيرا كلمه «مسّ» (در عربي بمعناي لمس كردن) در معناي وسيع خود، مي توان به فراتر از لمس كردن خود قرآن و بمعناي تفسير حقايق قرآن معني نمود.
اين موضوع اخير ما را به اصل ديگر هرمنوتيكي در مكتب تفسيري ملاصدرا آشنا مي كندوآن اين است كه متن قرآن اگر چه پيام الهي است ولي درك آن با شخصيت مفسّر و درجات روحي و همچنين با تسلط به رموز ادبي زبان،مي تواند درجات بسيار تابينهايت راداشته باشد زيرا پيام قرآن نيز محدود به حدي نيست،نظيرآنچه امروز علماي هرمنوتيك درباره پيام نامتناهي متن و هنر مي گويند.

خلاصه

در يك جمعبندي درباره اصول تفسير ملاصدرا در قرآن مي توان نتيجه گرفت:
1- متن قرآن حاوي پيامها و معاني است كه برخي از ظاهر لفظ و برخي بكمك آيات ديگر يا روش عقلي يا از راه كشف بدست مي آيند و انتخاب معنا از پيش خود يا تحميل معاني دلخواه بر قرآن ناروا و دور از امانتداري است و تفسير صحيح قرآن شمرده نمي شود بنابراين در هرمنوتيك ملاصدرا خواننده در تحميل سليقه اي معنا بر متن، آزاد نيست و بايد بدنبال مقصود گوينده باشد.
2- متن قرآني كه برگرفته از كلام الهي است، در نهايت با علم الهي و با أمر الهي كه منشأ جهان و موجودات آن است، متحد مي باشد و مظهر آن است زيرا صفات الهي از يكديگر و از ذات الهي جدايي ندارند، از اينرو قرآن آينه جهان مادي و جهانهاي غير مادي ديگر است و تفسير واقعي قرآن بايستي به شناخت واقعي جهان هستي بيانجامد و هرمنوتيك قرآني بمعناي اتصال و ارتباط با حقايق هستي از انسان گرفته تا دورترين پديده هاي جهان است و بُعد انتولوژيك دارد.
3- متون معتبر ديني مانند قرآن را نبايد فقط از ديد الفاظ و معاني ظاهري نگريست بلكه بايد ابعاد ديگر آن - كه بفراخور ابعاد ديگر و نيروهاي نهفته ديگر در انسان قابل درك است - پرداخت، بنابراين براي هرمنوتيك واقعي و نهائي يك متن قرآني نبايد به حواس ظاهري اكتفا نمود و بايد براي استقبال از كلام و كتاب الهي از نيروي معنوي خود كمك گرفت.
4- شخصيت مفسر در عمق برداشت و تفسير قرآن مؤثر است و بخصوص پاكي روحي و رياضتهاي بدني او در آن دخالت دارد.
5- هرمنوتيك قرآني ملاصدرا بر خلاف بيماري روند ناخوشايند هرمنوتيك معاصر، مخالف نسبيت و بالعكس بر پايه مطلق گرائي و قبول يك مركز ثقل و جاذبه ثابت معنوي و معرفتي بنا شده است مركزي كه، در عرش الهي قرار دارد، و همچنانكه بيمحوري و بيمداري و پوچگرائي هرمنوتيك جديد پيام مرگ خود را مي دهد، هرمنوتيك عميق اسلامي ملاصدرا مي تواند بكمك پايه استوار خود و ريشه عميقي كه در نهاد طبيعت و بشريت، دارد مژده رشد و بالندگي خود را بدهد.
اين بود نگاهي كوتاه و سريع به هرمنوتيك قرآني ملاصدرا كه با اندكي اختلاف در ميان عرفاي مسلمان و مفسرين شيعه پذيرفته شده است و مي تواند راهگشاي مباحث هرمنوتيك جديد باشد و همانگونه كه قرآن وعده داده «هديَ و بشريً للمؤمنين» گردد

1- به آسمانهاو زمين نگاهي بيندازيد.(سوره يونس،آيه 101)
2- در جاي ديگر مي گويد قرآن كلام خداست ولي كتابهاي آسماني ديگر فقط كتاب خدا هستند. (اسرار الآيات/ صص 16-20).
3- ملاصدرا همانند عرفا و صوفيه تكلّم بشر را (صداي ناشي از برخورد نَفَس به مانند تكلم الهي مي داند كه عبارت است از برخورد نَفَس رحماني يا وجود منبسط در ماهيات بلاوجود.
4- مقصود نور محسوس مادي نيست كه در فيزيك از آن بحث مي شود.
5- بعضي آنرا «صرف اللفظ عن المعني الرجح الي المعني المرجوع» تعريف كرده اند و تعريفهاي ديگري هم شده ولي ملاصدرا تعريف در متن مقاله را قبول دارد.

+ نوشته شده در  دوشنبه 1391/02/25ساعت 11:26  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 




 بعضي از محققان معتقدند سرچشمة تئاتر، داستان‌سُرايي است. افسانه‌ها ابتدا دربارة شكار، جنگ يا فتوحات ديگرند و به‌تدريج آب و تاب بيشتري مي‌يابند. » ( براكت: 37 ) به‌يقين اولين قصّه‌گويان و نقّالان، مردان و زناني بوده‌اندكه وقايع مختلف زندگي‌شان را براي ديگران بازگو مي‌كردند، وقايعي مانند: پيروزي در شكار، اتفاقات روزمره، ماجراهاي خانوادگي و... . مادران هميشه در جوامع مختلف داستان‌هاي افسانه‌اي يا واقعي را براي‌كودكان و نزديكان خود تعريف مي‌كردند و اگر اولين مادر تاريخ را اولين زن نقّال به‌شمار آوريم از حقيقت دور نشده‌ايم و تنها به مقام انساني، اجتماعي و تاريخي مادران احترام لازم را نهاده‌ايم. يافتن اولين‌ها در تاريخ بسيار سخت وگاهي ناممكن است فقط مي‌توان‌ بر اساس‌گزارش‌هاي تاريخي، اولين‌ها را در هر دوره يا جغرافياي خاص ( اسطوره‌اي و تاريخي ) شناسايي و معرفي‌كرد. دركتاب گنزاربا ( كتاب‌كهن مانداييان صابئي ايران ) آمده: « آدم (ع) در سوگ هابيل آوازي اندوهبار خواند و پس از مدتي به آسمان عروج‌كرد. حوّا پس از عروج آدم (ع) براي او ناله و سوگواري‌كرد تا اين‌كه خداوند براي آرامش او هيبل‌زيوا ( جبرئيل ) را فرستاد. » ( اجتهادي: 574 ) پس مي‌توان اولين مرد نقّال تاريخ را حضرت آدم و اولين زن نقّال تاريخ را حضرت حوّا دانست. « در اسطوره‌های‌ ایرانی‌ نيز نخستین‌ بانویی‌ كه‌ آواز خوانده‌ بانوی‌ كوه‌ است‌. زنی‌ تنها و سرگردان‌ كه‌ در كوهها پنهان‌ شده‌ و سوز دل‌ را به‌ آوازی‌ نالیده‌ است‌. » ( ملكي: مقدمه ) در بعضي از نسخه‌هاي شاهنامه هم، بيتي وجود داردكه در آن به داستان‌‌خواني‌‌كنيزان رودابه اشاره مي‌شود: « از آن سوي رود آن‌كنيزان بُدَند / ز دستان همه داستان‌ها زدند » (شاهنامه: رفتن‌كنيزان رودابه به ديدن زال زر) از تاريخ نقّالي اسطوره‌اي جهان و ايران‌‌كه بگذريم به تاريخ نقّالي ايران مي‌رسيم. « گمان مي‌رود‌كه واقعه‌خواني در ايران پيش‌ازاسلام، قصه‌سُراييِ موزوني همراه با يك ساز ( به اغلب احتمال چنگ ) بوده است.. مسير اين‌گونه نقّالي آوازي را كه بيشتر به قوّالي تعبير مي‌شود چه در موسيقي و چه در روايات مربوط به پيش از اسلام مي‌توان دنبال‌كرد. همين قوّالي چون به قرن‌هاي اولية اسلامي رسيد شايد به‌دليل محدودشدن و حتي گاه ممنوع‌شدن موسيقي، همراهي ساز را از دست داد و از آن تنها نقل واقعه باقي ماند... . » ( بيضايي: 65 و 224 ) پس مفهوم نقّالي با اصطلاحات ديگري نيز شناخته‌مي‌شود مانند: واقعه‌خواني، قصه‌سُراييِ موزون، نقّالي آوازي، خنياگري، رامشگري، روضه‌خواني، صورت‌خواني، مناقب‌خواني، سخنوَري، ذاكري، پرده‌خواني و قوّالي. ( بيضايي: صص 83- 65 ) استادان ارجمند، فريدون جنيدي و محمد ابراهيم باستاني پاريزي درگفتگويي‌كوتاه با نگارنده، رايج‌شدن واژه‌هاي نقّال و نقّالي را احتمالاً مربوط به زمان صفويه يا پس از آن دانستند و هر دو لزوم پژوهش بيشتر در اين زمينه را گوشزد نمودند. به‌هرحال امروزه به روايت‌گران داستان‌هاي حماسي، بزمي، حادثه‌اي و... به‌طوركلّي نقّال‌گفته مي‌شود. طبق نوشته‌هاي مذكورِ بيضايي، نقّالي برخلاف تصوّر عمومي در آغاز همراه با ساز و آواز بوده، منحصر به داستان‌هاي حماسي مانند شاهنامه نبوده و به مرور زمان نوع ديگري از آن منشعب‌شده‌كه نقّالي غير موسيقايي است. نقّالي آوازي همراه با موسيقي را در ايران پيش از اسلام، خنياگري يا رامشگري مي‌ناميدند. واژة « خُنيا » در اصل « هونيا » بوده و از دو جزء تشكيل‌شده: « هو » ( خوب ) و « نيا » ( نوا، نواك: آوا و صوت ). پس هونياك‌گر، هونياگر و خنياگر يعني‌كسي‌كه نوا و آواي خوش دارد. « رامش » نيز به‌معني شادي و خوشي است و « رامشگركسي‌‌است‌كه وسائل خوشي و شادي مردمان را فراهم مي‌كند با موسيقي و... . » ( جنيدي: 41- 39 ) به‌گفتةگزنفون « دوشيزگان خنياگر ايراني در دربار هخامنشي وجود داشتند و در جشن‌هايي‌كه در حضور شاه ايران برگزار مي‌شد به اجراي موسيقي و آواز مي‌پرداختند. » ( ملكي: 32 ) ‌ « زنان‌ خنیاگری‌ نيز از عهد پارت‌ها ( اشكانيان ) به‌ این‌ سو در جشن‌ها و سوگ‌ها شركت‌ داشتند. آنان‌ حتی‌ پهلوانان‌ را در رزم‌ها همراهی‌ می‌كنند. » (http://ostahimia.blogfa.com/post-5.aspx ) گزارش‌هاي بسيار زيادي از زنان خنياگر در زمان ساسانيان به‌دست‌آمده است. طبق‌گزارش‌هاي تاريخي اولين زن نقّال‌ ايران در زمان ساسانيان‌كه نام او به‌جا مانده، آزادة رومي است‌كه خنياگر بهرام‌گور بوده، نقّالي موسيقايي انجام مي‌داده و به‌دليل سرزنش بهرام‌گور براي‌كشتن بي‌رحمانة جانوران در شكار به‌دست او‌كشته‌شده‌‌است: « چنان بُدكه يك روز بي انجمن / به نخچيرگه رفت با چنگ‌زن » « كجا نام آن رومي آزاده بود / كه رنگِ رُخانش چو بيجاده بود » ( شاهنامه: رفتن بهرام به شكار با كنيزك ) گزارش ديگر دربارة دختران دهقان آسيابان است: « بدان روي آتش بسي دختران / يكي جشنگه ساخته بركران » « ز گل بر سرِ هر يكي افسري / نشسته به هرجاي رامشگري » « همه چامة رزمِ خسرو زدند / وزان هريكي هرزمان نو زدند » چامة رزم خسرو: آوازهايي در وصف جنگ‌هاي‌كيخسرو با افراسياب است‌كه براي ايرانيان بسيار مهم بوده ( كيا: 187- 173 ) همچنين جشني در ايران باستان بوده به‌نام جشن‌كيخسرو‌كه به‌گفتة ابوريحان بيروني: « ايرانيان در اين روز غسل مي‌كنند چون‌كيخسرو پس از جنگ با افراسياب فرشته‌اي را ديد و مدهوش‌شد. » ( بيروني: 288 ) در ادامه، فردوسي نام دختران را آورده است: مشك‌ناز، مشكنك، نازتاب و سوسنك. گزارش ديگر دربارة دختران دهقان برزين است‌كه نام‌شان نيز ثبت شده است: « چنان دان‌كه اين دختران منند / پسنديده و دلبران منند » « يكي چامه‌گوي و دگر چنگ‌زن / دگر پاي‌كوبد شكن برشكن » ( چامه: چكامه، شعر، سرود و آواز ) « بدان چامه‌زن‌گفت كِاي ماهروي / بپرداز دل چامة شاه‌گوي » « بُتان چامه و چنگ برساختند / يكايك دل از غم بپرداختند » « نخستين شهنشاه را چامه‌گوي / چنين‌گفت‌كِاي خسروِ ماه‌روي » « نماني مگر بر فلك ماه را / نَشايي مگر خسرَوي‌گاه را » « ميان تنگ چون ببر و بازو ستَبر / همي فرّ تاجت برآيد به ابر » ( شاهنامه: رفتن بهرام به نخچير و خواستن دختران دهقان برزين ) در ادامه، دهقان نام دختران خود را به بهرام‌گور مي‌گويد: ماه‌آفريد، فرانك و شنبليد. در هر دوگزارش پيشين، به روشني ديده مي‌شودكه زن نقّال، شخص خاصي بوده و نوازندگي را شخص يا اشخاص ديگري انجام مي‌داده‌اند. پس در زمان ساسانيان زنان نقّالي بوده‌اندكه بدون ساز هم نقّالي مي‌كرده اند فقط چون واژة عربي نقّال در آن زمان متداول نبوده به آنان نقّال نمي‌گفته‌اند. بي‌شك همة آنان نيز شايسته بوده و هستند تا از سوي نهادهاي فرهنگي بزرگداشتي براي همة آنان برگزار شود چنان‌كه‌گاهي براي يكي دو نفر از آنان برگزار شده است. گزارش ديگري در شاهنامه هست‌كه در آن گُرديه ( خواهر سردار بهرام چوبين ) نزد برادرش مي‌آيد و گفتارهاي‌كهن را بر لب دارد: « خردمند را گُرديه نام بود / دل‌آرام و انجام بهرام بود » « بر آن انجمن شد سري پر سخن / زبان پُر زگفتارهاي‌كهن » ( شاهنامه: پند دادن گُرديه بهرام چوبين را ) گُرديه را مي‌توان از ماهرترين زنان بازيگر زمان ساسانيان نيز دانست چون بعدها در برابر خسروپرويز بازي زيبايي را با يك بچه‌گربه و آراستن او انجام مي‌دهد. (نك. شاهنامه: بازي ساختن گُرديه پيش خسرو ) در اوائل اسلام نيز نضربن حارث از نقّالان ايراني در عربستان بوده‌كه به‌گفتة استاد باستاني پاريزي از سميّة خداينامه‌‌خوان‌ ( كه مادر يا زن‌پدرش بوده ) نقّالي و خداينامه‌خواني را آموخته است. (نك: پاريزي: شاهنامه آخرش خوش است: 505 . زن در گدار تاريخ: 322 ) بي‌گمان بزرگ‌ترين و مهم‌ترين زن نقّال و خداي‌نامه‌خوان پس از اسلام همسر فردوسي بوده است‌كه خداي‌نامه‌ها را به زبان پهلوي ساساني براي فردوسي مي‌خواند. در آغاز داستان بيژن و منيژه آمده‌كه فردوسي به همسر خود‌گفته است: « بنِه پيشم و بزم را سازكن / به‌ چنگ‌آر چنگ و مي آغازكن » « گهي مي‌گساريد و گَه چنگ ساخت / تو گفتي‌كه هاروت نيرنگ ساخت » « مرا مهربان يار بشنو چه‌گفت / از آن پس‌كه گشتيم با جام جفت » « بپيماي مي تا يكي داستان / ز دفتر بَرَت خوانم از باستان » « پر از چاره و مهر و نيرنگ و جنگ / همه از درِ مردِ فرهنگ و سنگ » ( شاهنامه: آغاز بيژن و منيژه ) در ايران پس از اسلام، خنياگران متعدّد و معروفي بوده‌اندكه نام بعضي از معروف‌ترين آنان را به اختصار در پي مي‌آورم: زنان سخنوَري‌‌كه بدون ساز و گاهي با آواز نقّالي مذهبي انجام مي‌داده‌اند: 1. فاطمه لاري‌ (13ه.ق.) كه صدايي بلند و بياني قوي داشت. حسينيه‌اي براي او ترتيب دادند و بر منبر مي‌رفت و صدايش مانند واعظان مرد از بلندگو پخش مي‌شد. فاطمه با پدرش به‌كويت رفت و به‌كار خود ادامه‌داد. (فرخ‌زاد: 1238) 2. عايشه جَزَري (9 ه.ق.) كه مردان را نيز از پشت پرده درس مي‌داد. (اجتهادي: 682) 3. فاطمه قزويني (12 ه.ق.) حافظ قرآن و ذاكر اهل‌بيت (اجتهادي: 728) 4. معصومه خاتون شيرازي‌ (11 ه.ق.) دختر ملّاصدرا و از زنان محدّث و حافظ قرآن داراي فصاحت و بلاغت (اجتهادي: 861) زنان خنياگري‌كه با ساز و گاهي با آواز نقّالي عرفاني انجام مي‌داده‌اند: 1. فاطمه لُره (5 ه.ق.) نيمي از شهرت باباطاهر را براي تنبورنوازي و آوازخواني فاطمه لُره با اشعار او مي‌دانستند. (فرخ‌زاد: 569) 2. بي‌بي تبريز اورامي (4 ه.ق.) (صفي‌زاده: 62) 3. ريحان‌خانم لرستاني (5 ه.ق.) (صفي‌زاده: 69) 4. خاتون دايراك رزبار (8 ه.ق.) كه مادر سلطان اسحاق (يكي از هفت‌تن مقدسين اهل حق) بوده‌ است. بخشي از ترجمة فارسي شعري از او: « ...زماني همچون سيمرغ به‌كمك رستم شتافته‌ام » (صفي‌زاده: 122) 5. شعوانه (4 ه.ق.) (اجتهادي: 650) 6. عفت (13 ه.ق.) (دختر فتحعلي‌شاه) (اجتهادي: 709) 7. خواهر صلاح‌الدين ايّوبي‌ (6 ه.ق.) كه در آواز و نوازندگي مهارت زيادي داشت. (صفي‌زاده: 56) زنان خنياگري‌كه با ساز ( عود، چنگ، دف، نقاره و... ) و آواز نقّالي بزمي انجام مي‌داده‌اند: 1. دِنانيز (2 ه.ق.) 2. مهستي‌گنجه‌اي (6 ه.ق.) 3. فاطمه قوّال (13ه.ق.) (فرخ‌زاد: 560) 4. فردوس مطربه (5 ه.ق.) حمداله مستوفي نيز در تاريخ‌گزيده از او يادكرده است. (فرخ‌زاد: 604) 5. ملّا فاطمه (12 ه.ق.) بزرگ‌ترين نقّال زمان‌كريم‌خان زندكه بيست‌هزار بيت شعر را حفظ بود. (رستم‌الحكما: 341) 6. فلفل (12 ه.ق.) (فرخ‌زاد: 637) به‌ نوشتة بيضايي « در جاهاي مختلف ايران و عراق روضه‌خواني زنانه هم وجود داشته است. » ( بيضايي: 76 ) پيش از انقلاب اسلامي ايران زني نقّال به نام بلقيس مي‌زيسته و « به‌گفتة هوشنگ جاوید، بلقيس زن معرکه‌گیری بوده که به محلة گارت‌ماشین (ایستگاه ماشین دودی) در شوش می‌آمده. جاوید از استادش ابوالقاسم انجوی‌شیرازی مطالبي را دربارة مرشد بلقيس شنیده بوده‌است. بينايي مرشد بلقيس ضعيف بود، همیشه نفرین می‌کرد و زندگی خود را با نفرین برای مستمعین نقل می‌کرد. می‌گفت خدا ذلیلش کند اونی که بیچارم کرد، اونی‌که آبروم رو برد، اونی‌که پولم رو گرفت، مردی نکرد. مرشد ابوالحسن میرزاعلی، پرده‌خوان پیشکسوت هم‌گفته‌اند: بلقیس همیشه زندگی خودش را نقل می‌کرد. وقتی ماشین دودی دیر می‌آمد، بلقیس تو ایستگاه مردم رو سرگرم می‌کرد و معرکه می‌گرفت. » ( حبيبي‌زاد: كارگزاران. ش 534 ) مرشد بلقيس پس از انقلاب نيز حضور داشته و به‌گفتة بعضي، مديحه‌خواني انجام مي‌داده‌است. براي اولين بار پس از انقلاب اسلامي و بعد از مرشد بلقيس در جشنوارة دانشجويي سال 76 بودكه بانواني در نمايش فتحنامة‌كلات ( كارگردانان: مرضيه طلايي، مهرالسادات ميرحسيني ) به سبك نقّالي به هنرنمايي پرداختند. در سال 1378 استاد داود فتحعلي‌بيگي در ادارة‌تئاتر با دعوت از مرشد ولي‌اله ترابي‌كلاس‌هاي نقّالي را داير نمودندكه هنرمنداني همچون ساسان مهرپويان، مينا صارمي، شيرين امامي، وحيد ترحّمي و... در آن حضور به‌هم رساندند. اين‌كلاس مبتكرانة استاد فتحعلي‌بيگي نسلي از زنان نقّال ايران را آموزش و پرورش داد. در همان سال 1378 خانم مينا صارمي در جشنوارة آييني سنّتي به اجراي نقّالي پرداخت و سه زن نقّال ايران ( ساقي عقيلي، شيرين امامي، شقايق رهبري و زيبا عابدي ) در جشنوارة استان تهران با شيوة نقّالي، در نمايش خاتون به ايفاي نقش پرداختند. در جشنوارة آييني سنتي سال 1380 ساقي عقيلي و ساسان مهرپويان در نمايش عاشق‌كُشون نقش دو نقّال را داشتندكه براي يكديگر و تماشاگران نقّالي مي‌كردند و همزمان در سالن ديگري بانو فاطمه حبيبي‌زاد اجراي نقّالي داشتندكه مرشد ترابي نيز عصاي خود را به ايشان هديه دادند و ساقي عقيلي نيز به‌عنوان بهترين بازيگر زن از سوي تماشاگران برگزيده‌شد. در اين جشنواره شيرين امامي نيز به اجراي نقّالي پرداخت. در جشنوارة آييني سنتي سال 1382 دو زن نقّال ايران، فاطمه حبيبي‌زاد و ساقي عقيلي دركنار ساسان مهرپويان و رضا پاپي در يك نقّالي چهار نفره هنرنمايي نمودند. از زنان نقّالي‌كه امروزه به طور دائم به اجراي نقّالي مي‌پردازند مي‌توان به ساقي عقيلي ( ايران‌گُرد )، فاطمه حبيبي‌زاد ( گُردآفريد )، شيرين امامي، زيبا عابدي، مرجان صادقي و منيژه داوري اشاره‌كرد. نقّالي بر اساس نوشته‌هاي بيضايي و سخنان فريدون جنيدي و باستاني پاريزي، واژه‌اي نو براي هنر و شغلي‌كهن است‌كه نام‌هاي‌گوناگوني را در طول تاريخ عوض‌كرده است. اولين مرد نقّال به‌درستي شناخته شده نيست و اولين زن نقّال نيز از اين ناشناخته‌گي مستثني نيست. چنان‌كه ديديم يافتن نام و نشان اولين زن نقّال ايران در تاريخ و پيش از تاريخ اين سرزمين ناممكن مي‌نمايد چرا كه نام و نشان او در هزارتوي تاريخ و پيش‌ازتاريخ پنهان است. اولين‌ زن نقّالي‌‌كه نام‌اش ثبت شده آزاده است ولي بي‌شك پيش از او خنياگران ( نقّالان ) ِ زن بسياري بوده‌اندكه نام‌شان مجهول است. شايد بتوان اولين زن نقّال ايران را نه فقط در حوزة تاريخ بلكه در تاريخ و جغرافيا به‌طور همزمان جست‌وجوكرد: مينا صارمي: اولين زن نقّال ايران‌كه در جشنوارة آييني سنتي به‌اجراي نقّالي پرداخت، ساقي عقيلي، شقايق رهبري، شيرين امامي و زيبا عابدي: اولين زنان نقّال ايران‌كه به‌طور همزمان در جشنوارة استان تهران نقّالي‌كردند، ساقي عقيلي: اولين زن نقّال مقيم ايران‌كه به دعوت اروپاييان در ايتاليا نقّالي‌كرد ( مي 2008 )، فاطمه حبيبي‌زاد: اولين زن نقّال در استان خوزستان، آرام قاسمي: اولين زن نقّال ايران‌كه از ويدئو پروجكشن در نقّالي خود استفاده‌كرد. احتمال اين‌كه بانواني پيش از اين‌ها در محافل غيررسمي و ثبت‌نشده‌اي نقّالي‌كرده‌باشند وجود دارد ولي آن‌چه از نظر رسمي و تاريخي مهم است همين اجراهاي ثبت‌شده است. اولين‌بودن بيشتر براي‌كساني مي‌تواند مهم باشدكه بخواهندكتاب يا مقاله‌اي دربارة اولين‌ها بنويسند وگرنه اولين يا دومين‌بودن معمولاً در زمان حيات انسان نقش تعيين‌كننده‌اي براي خود فرد ندارد و در تئاتركساني‌كه هدف‌شان، بودن و بهترين‌بودن باشد هرگز نيازي به اولين‌بودن ندارند.

منابع: اجتهادي، مصطفي. دائرة‌المعارف زن ايراني. تهران. بنياد دانشنامة بزرگ فارسي: 1382 باستاني پاريزي، محمد ابراهيم. شاهنامه آخرش خوش است. تهران. علم: 1383 باستاني پاريزي، محمد ابراهيم. گذار زن ازگدار تاريخ براكت، اسكار. تاريخ تئاتر جهان. ج 1. مترجم: هوشنگ آزادي‌ور. تهران. مرواريد: 1375 بيروني، ابوريحان. آثارالباقيه. ترجمه اكبر داناسرشت. ابن سينا: 1352 بيضايي، بهرام. نمايش در ايران. تهران. روشنگران و مطالعات زنان: 1379 جنيدي، فريدون. زمينه شناخت موسيقي ايراني. تهران. پارت: 1372 رستم الحكما ( محمد هاشم آصف ). رستم التواريخ. تهران. اميركبير. 2537 صفي‌زاده بوره‌كه‌ئي، صديق. دانشنامة نام‌آوران يارسان. تهران. هيرمند: 1375 فرخ‌زاد، پوران. زن از كتيبه تا تاريخ. تهران. زرياب: 1378 فرخ‌زاد، پوران. كارنامة زنان‌كاراي ايران. تهران. قطره: 1380 فردوسي. شاهنامه. مصحح: محمد عباسي. تهران. فخر رازي: 1370 كارگزاران. ش 534. مصاحبه با فاطمه حبيبي‌زاد. 15 تير 1387 كيا، خجسته. خواب و پنداره ( در جستجوي ويژگي‌هاي خواب‌هاي ايراني ). تهران. مركز: 1378 ملكي، توكا. زنان موسيقي ايران ( از اسطوره تا امروز ) . تهران.كتاب خورشيد: 1380 http://ostahimia.blogfa.com/post-5.aspx


+ نوشته شده در  یکشنبه 1391/02/24ساعت 17:21  توسط منشی گروه اینترنتی استاد گندمکار  | 

مطالب جدیدتر
مطالب قدیمی‌تر